null Beeld

Het uur van de wolf: The Next Big Thing

Ondanks de crisis blijven de prijzen voor hedendaagse kunst door het dak gaan: honderd miljoen voor een Bacon of een Warhol is dezer dagen al lang geen uitzondering meer, en ook de werken van minder bekende kunstenaars worden verkocht aan bedragen waar enkel de gemiddelde Harry Schurmans níét van begint te blozen. ‘Hoe kan dat?’ is de voor de hand liggende vraag die beantwoord wordt in ‘The Next Big Thing’, een documentaire van de Nederlander Frank van den Engel.

Noud Jansen

Frank van den Engel «Waar ik tijdens het maken van mijn documentaire achter ben gekomen, is dat de hedendaagsekunsthandel eigenlijk volledig losstaat van de gewone economie. ’t Is een compleet maffe wereld, waarin een paar duizend extreem rijke mensen worden losgelaten op een relatief klein aantal kunstenaars. En met extreem rijke mensen bedoel ik: mensen die jaarlijks minimaal een miljoen euro besteden aan het kopen van kunst. Zo zijn er nu ongeveer drieduizend wereldwijd, zo’n drie keer meer dan twintig jaar geleden. En ze komen niet enkel meer uit de landen waar traditioneel veel kunstverzamelaars wonen, Amerika voorop, maar ook uit China, Rusland, Brazilië, India en de Emiraten – de nieuwe economie, zeg maar. Die mensen zien hedendaagse kunst in de eerste plaats als een goeie investering: ze gokken erop dat de kunst die ze nu kopen over een paar jaar veel meer geld waard zal zijn, en ze genieten in de tussentijd van de feestjes, de recepties en de dinertjes die bij het leven van een kunstverzamelaar komen kijken.

'Het moet niet gekker worden'

»Het zijn vooral de grote galerijen en veilinghuizen die van al die kapitaalkrachtige verzamelaars profiteren: Christie’s en ­Sotheby’s zien hun omzetcijfers ieder jaar stijgen, en veel galerijen zijn volop nieuwe vestigingen aan het bouwen of kopen. Aan de andere kant van de medaille heb je de musea, wier rol zo’n beetje is uitgespeeld. Want aangezien de verzamelaars massaal op de kunstwerken springen waar ook de musea in geïnteresseerd zijn, rijzen de prijzenin no time de pan uit, en kunnen de musea niet meer meebieden. En dus zie je meer en meer dat de grote kunstverzamelaars van deze wereld gaan samenwerken met musea, tegen betaling uiteraard. Het gevolg is dat de werken die pakweg over vijftig jaar in musea te zien zullen zijn als een representatie van onze tijd, vooral de werken zijn die verzamelaars nu mooi vinden.

»Wat je tegenwoordig ook vaak ziet, zijn kunstenaars die al opgebrand zijn vóór hun dertigste. Ze hebben heel even een gigantische hype gekend, gecreëerd door de handelaars, maar omdat het veilingresultaat tegenvalt of omdat ze zelf geen zin meer hebben om aan de vraag te voldoen, is hun blitzcarrière alweer voorbij. ’t Is een enorm hijgerige en hyperige markt, wat dat betreft. Aan de andere kant zijn er ook kunstenaars die profiteren van de huidige dynamiek in de kunstwereld, zoals bijvoorbeeld een Jeff Koons. Hun goed recht, uiteraard.»

HUMO Ik vind Jeff Koons een geföhnde praatjesmaker zonder enig werkelijk artistiek talent. En u?

Van den Engel «Ik wil me niet al te veel uitlaten over de kwaliteit van zijn werk, maar ik heb wel grote ogen getrokken toen ik naar de opening van zijn nieuwe tentoonstelling ging – ’t zit in de documentaire – en zag hoe de verzamelaars letterlijk vóchten om zijn werken, die telkens in edities van drie kwamen en tussen 300.000 en drie miljoen dollar per stuk kostten. Ik dacht: ‘Het moet niet gekker worden.’

»Kijk, ik kan onmogelijk inschatten of iemand als Jeff Koons over vijftig jaar als één van de grote kunstenaars van deze tijd zal gelden. Eén ding is wel zeker: áls hij al overleeft, dan zal hij in ieder geval als een knappe marketeer te boek staan.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234