null Beeld

Het verstand van Nederland René ten Bos: 'Uitstervende dieren deren ons niet'

Na twee jaren waarin hij een doodsbedreiging ontving, twee huwelijksaanzoeken kreeg en meer dan vierhonderd lezingen gaf, is filosoof René ten Bos afgezwaaid als Nederlands Denker des Vaderlands.

cs

Zijn laatste boek, ‘Extinctie’, handelde over het verdwijnen van diersoorten. Vreemd is dat niet, want volgens Ten Bos is biologische uitroeiing het nijpendste probleem in het antropoceen, het tijdperk waarin de mens onuitwisbare sporen nalaat op de aarde. ‘Er voltrekt zich een ecologische catastrofe. Soorten sterven in hoog tempo uit. De vraag is waarom we ons dat nauwelijks aantrekken. Waarom het ons niet raakt.’

– Wat is uw antwoord op die vraag?

TEN BOS «Mensen moeten dingen zíén. Denk aan de bootvluchtelingen: als een dood kind op het strand aanspoelt, is iedereen geraakt. Van extinctie zijn geen beelden. Mensen nemen de wereld waar zoals hij nú is. Dat er minder vogels en minder vissen zijn, vinden we normaal. We vergeten hoe het vroeger was.»

– In hoeverre schiet onze waarneming tekort?

TEN BOS «We denken in charismatische soorten, zoals de neushoorn of de tijger. Als het slecht gaat met die dieren, leidt dat tot treurnis, maar veel extinctie onttrekt zich aan onze waarneming. Slechts een klein deel van alle bestaande soorten is beschreven.

»Wij denken dat een soort is uitgestorven als het laatste exemplaar is doodgegaan, maar biologen vragen zich af: heeft een soort nog een ecologische functie? We kunnen enthousiast zijn als het amoerluipaard in aantal is toegenomen tot zestig exemplaren, maar die beesten hebben een beperkte genenpool en worden moeizaam in leven gehouden. Je zou kunnen zeggen dat zo’n beest geen functie meer heeft.»

– Verkeert de mens ook in de gevarenzone?

TEN BOS «Ik denk dat de mensheid het nog wel een tijdje uithoudt. De vraag is hoe aangenaam het wordt, ecologisch gezien.

»In het duurzaamheidsdebat gaat men ervan uit dat er nog veel generaties zullen volgen. Daar moeten we dan rekening mee houden. Mensen worden boos als je dat in twijfel trekt. Kennelijk mag je nooit twijfelen aan het idee dat de mensheid nog lang zal voortbestaan.»

– Zou de mens de aarde een dienst bewijzen door zich van kant te maken?

TEN BOS «Als je er in heilige zelfopoffering een einde aan maakt, is de invloed van de mens nog niet verdwenen. Die blijft honderdduizenden jaren bestaan. We hebben veel in de natuur gestopt wat er niet thuishoort: radioactiviteit, plastic, noem maar op.»

– Misschien zou het helpen als we met minder waren.

TEN BOS «Er zijn mensen die dat propageren. Zo’n idee kun je alleen met maoïstische dwang opleggen, want voor veel mensen in ontwikkelingslanden is een rijk nageslacht een garantie voor een zekerdere toekomst. Je zou het eco-neokolonialisme kunnen noemen. Eerst heb je die landen geplunderd en nu ga je zeggen: jullie mogen je niet voortplanten. Kinderen krijgen is volgens sommigen geen moreel onschuldige aangelegenheid. Ik distantieer mij daarvan. Je kunt ook de welvaart beter verdelen. Over het algemeen leidt meer welvaart tot minder kinderen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234