Sanda DiaBeeld Tim Dirven

de zaak reuzegomjan fermon, advocaat van de moeder van sanda dia

‘Het was de bedoeling dat Sanda zou lijden, en zwaar ook’

Op vrijdag 4 september beslist de raadkamer of achttien leden van de studentenclub Reuzegom voor de rechter moeten verschijnen voor de dood van Sanda Dia. De jonge ingenieursstudent werd tijdens zijn doop in 2018 zodanig mishandeld dat hij het leven liet. De advocaten van zijn ouders houden er rekening mee dat de zaak mogelijk zal worden uitgesteld. 'Maar er komt hoe dan ook een moment van de waarheid, hopelijk eerder vroeg dan laat.'

Sanda Dia's Senegalese vader Ousmane en zijn advocaat Sven Mary traden eerder al in het strijdperk, onder meer via een indrukwekkend interview in De Morgen van afgelopen weekend. Van de kant van Sanda's Vlaamse moeder Annemie De Vel bleef het lange tijd stil. Tot vorige week, toen bekend werd dat zij zich als burgerlijke partij zal laten bijstaan door een team van vier advocaten, onder wie Jan Fermon van de balie van Brussel.

JAN FERMON «De ouders van Sanda Dia zijn al lang gescheiden, ze zijn dus aparte burgerlijke partijen. Kort na de feiten heeft mevrouw De Vel mijn confrater Lieve Pepermans onder de arm genomen. Nu het onderzoek is afgerond en de volle omvang van de zaak duidelijk wordt, heeft ze een team rond zich verzameld, met daarbij ook Falke Van der Schueren en Raf Jespers. Dat lijkt me zinvol. Deze zaak is te groot en te belangrijk om ook maar iets aan het toeval over te laten.»

HUMO Kijkt de moeder van Sanda Dia anders tegen de zaak aan dan zijn vader?

FERMON «Nee. We hebben ondertussen ook al overlegd met Sven Mary, en daaruit is gebleken dat we in wezen op dezelfde golflengte zitten. Onze insteek is dezelfde. Onze grootste bezorgdheid ook.»

HUMO En die is?

FERMON «Dat de dood van Sanda niet mag worden afgedaan als een spijtig ongeval. Kijk, ik denk dat niemand van de Reuzegommers heeft gewíld dat Sanda Dia zou sterven. In juridische termen was het dus geen moord. Maar de feiten wegzetten als 'onopzettelijke doding', dat vind ik problematisch, dat is te weinig. Het parket vindt dat kennelijk ook, want de openbaar aanklager heeft nog drie andere aanklachten toegevoegd: het toedienen van schadelijke stoffen, onterende behandeling en het weigeren van hulp. Daarmee wordt aangegeven dat er toch een zekere intentie was. Het was de bedoeling dat het slachtoffer zou lijden, en zwaar ook. De risico's die daarmee gepaard gingen, werden bewust genomen.»

HUMO Sven Mary heeft de term 'foltering' laten vallen.

FERMON «Ja, en dat zal ongetwijfeld nog voer voor discussie zijn. Maar ik ben het met hem eens dat 'onterende behandeling' niet de volle ernst van de feiten uitdrukt. Vergelijk het met een chauffeur die steevast stomdronken achter het stuur kruipt, uiteindelijk iemand doodrijdt en vervolgens vluchtmisdrijf pleegt. Heeft hij het slachtoffer doelbewust van de weg gemaaid? Nee. Maar zoiets móést wel fout aflopen.»

HUMO Een andere collega van u zei me deze week: ‘Als de daders geen Reuzegommers waren, maar allochtonen of armelui, dan zou een zaak als deze gegarandeerd naar het hof van assisen worden verwezen.’

FERMON «Ik ben er grote voorstander van dat zware misdrijven die maatschappelijke commotie uitlokken, berecht worden door assisen, zodat een jury van burgers er mee over kan oordelen. Maar sinds de hervorming door justitieminister Koen Geens is 'opzettelijke doodslag' de minimumkwalificatie voor een verwijzing naar assisen. En de Reuzegommers die straks voor de raadkamer moeten verschijnen, hebben dan wel ronduit walgelijke vormen van mishandeling en geweld gepleegd, maar ze hadden strikt genomen niet de intentie om te doden. De zaak kón volgens de huidige regels dus gewoon niet naar assisen. Maar inderdaad: als achttien schoffies uit Molenbeek zoiets hadden uitgevreten, zou er wel anders gereageerd zijn.»

HUMO Wat bedoelt u? Is dit voor u een vorm van klassenjustitie?

FERMON «Ik wil voorzichtig zijn: justitie valt tot dusver niet zoveel te verwijten. Als je het dossier leest, zie je dat de puzzel pas gaandeweg gelegd kon worden: aanvankelijk leek het een dramatisch ongeval. De onderzoekers beseften pas dat er meer aan de hand was toen ze lucht kregen van gewiste sporen: de diverse opkuisoperaties in het kot van Sanda, de verdwenen WhatsApp-berichten, de gedeletete profielen... Mij zul je het woord klassenjustitie niet in de mond horen nemen. Het onderzoek is gevoerd en de feiten zijn níét onder tafel geveegd.

»Maar de sfeer waarin dit dossier baadt, de mentaliteit van die Reuzegommers, dat is een andere zaak. Daar is duidelijk wel sprake van een zeker klassenbewustzijn. Of moet ik zeggen klassenzelfbewustzijn? Het is een mentaliteit die ik zonder aarzelen ongezond, toxisch en elitair durf te noemen. Misprijzend tegenover gewone mensen en maatschappelijke regels. Onder het motto: 'Wij zijn dé mannen, wij staan overal boven, wij kunnen ons alles permitteren, wij zijn de elite van de toekomst.' Dat dedain, dát vind ik tekenend.»

‘Is Sanda Dia extra hard aangepakt vanwege zijn huidskleur? Dat gaan we pas op het proces te weten komen, want er zitten nog grote gaten in het dossier.’

HUMO De vader van Sanda Dia zei afgelopen weekend in De Morgen: 'Voor de KU Leuven lijkt mijn zoon minder waard dan de kinderen van advocaten, ondernemers en een rechter.' De universiteit heeft zich geen burgerlijke partij gesteld en heeft slechts een aantal Reuzegommers een taakstraf van 30 uur opgelegd.

FERMON «Ik denk dat de KU Leuven meer had kunnen doen. De universiteit had kunnen zien wat er aan het gebeuren was - er wáren al incidenten geweest met Reuzegom - en had eerder kunnen ingrijpen.»

HUMO Vindt u dat studentendopen verboden zouden moeten worden?

FERMON «Nee. Zo'n doop is een typisch overgangsritueel. In 90 procent van de gevallen is het wellicht een plezante ervaring, waaraan de deelnemers mooie herinneringen overhouden. Binnen Reuzegom zijn die dopen in de loop der jaren ontaard in bacchanalen van vernedering en geweld. Dat is, denk ik, de les die we moeten trekken: als er geen grenzen worden gesteld en er een wedloop naar steeds heftiger en érger ontstaat, loopt het gegarandeerd fout af.»

HUMO Sanda Dia was de zoon van een Senegalese vader en een Vlaamse moeder. Is er een zweem van racisme in deze zaak?

FERMON «Tot nu toe zijn er geen elementen in het dossier die erop wijzen dat Sanda Dia wegens zijn huidskleur anders zou zijn aangepakt dan de andere schachten. Op één moment kreeg hij het wel duidelijk harder te verduren dan de twee studenten die samen met hem werden gedoopt: toen ze een volledige fles gin in één keer leeg moesten drinken. De twee andere studenten slaagden daar min of meer in, maar Sanda niet, en dat heeft hij geweten. Was er ook racisme in het spel? Dat kan nog blijken, want er zitten nog grote gaten in het dossier.»

HUMO Hoe leeft de moeder van Sanda naar de rechtsgang toe? Boos of gelaten, angstig of strijdvaardig?

FERMON «Zij is nog volop bezig haar verdriet te verwerken. Ze heeft ervoor gekozen om op de achtergrond te blijven en niet in de media over de zaak te praten, gewoon omdat ze dat niet aankan. Zo'n verwerkingsproces is heel persoonlijk. De één blijft er ogenschijnlijk stoïcijns onder, de ander schreeuwt het uit van de pijn. Maar in elk geval wil ze een proces dat tot op het bot gaat. Ik denk dat het ook in het belang van de maatschappij is dat we te weten komen wat er precies gebeurd is, van naaldje tot draadje. En dat we een sluitend antwoord krijgen op de cruciale vragen: hoe konden de normen binnen die studentenclub zo vervagen? Hoe zijn een aantal op het eerste gezicht heel normale jongens afgegleden naar wanpraktijken die leidden tot een dodelijk slachtoffer?»

HUMO Wat verwacht u dat er op 4 september zal gebeuren? Wat gaat de raadkamer van Hasselt beslissen?

FERMON «Ik denk dat er een redelijke kans is dat de beslissing zal worden uitgesteld. Als één van de partijen een bijkomende onderzoeksopdracht vraagt, heeft de onderzoeksrechter dertig dagen de tijd om op die vraag te antwoorden. En er zijn veel partijen.»

HUMO De advocaten van de Reuzegommers - grote kanonnen als Walter Damen, Hans Rieder, John Maes en Johan Platteau - hebben tot nog toe niet in hun kaarten laten kijken.

FERMON «Dat heb je met dossiers waarrond commotie en maatschappelijk debat ontstaat: als betrokken partij en als advocaat kies je ervoor om daaraan deel te nemen of niet. De advocaten van de verdediging hebben dat tot nog toe niet gedaan. Dat is hun volste recht. Als raadsman van een Reuzegommer kun je je in dit stadium niet meteen sympathiek maken. Maar er komt hoe dan ook een publieke zitting en een moment van de waarheid, hopelijk eerder vroeg dan laat. Ik verwacht dat er nog pittige juridische discussies zullen volgen. Zoals ik al zei: er zitten nog grote gaten in het verhaal.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234