Het woelige leven van Anthony Vanden Borre: 'Ik heb domme dingen gedaan en foute keuzes gemaakt. Maar wie spijt heeft, leeft niet meer'

Meer dan één wenkbrauw ging omhoog toen Anthony Vanden Borre (29) zijn nieuwe ploeg bekendmaakte: de Congolese topclub Tout Puissant Mazembe. Een verrassende wending in een grillige carrière, maar de voormalige Anderlecht-speler ziet het als een bekroning.

'Ik héb het geprobeerd, een beetje hypocriet zijn, maar ik weet niet hoe het moet'

Het is maandagavond 6 maart, de laatste avond van Anthony Vanden Borre op Belgische bodem. Hij is te gast in ‘La Tribune’, de Franstalige tegenhanger van ‘Extra Time’. ‘Weet je hoelang ze hebben moeten aandringen? Dértien jaar.’ Vanden Borre houdt niet van veel aandacht. De uitzending trekt zich op gang en omdat Anthony pas het laatste halfuur wordt geïnterviewd, sluiten we ons op in een piepkleine kleedkamer met maar twee stoelen – beetje sneu voor de vier vrienden die hem vergezellen, maar ze blijven een uur lang zonder morren rechtstaan.

Anthony Vanden Borre «Mijn carrière is geslaagd. Mazembe stelt al het voorgaande in de schaduw. Besef jij wel wat die club betekent? Mazembe is groter dan veel clubs in Europa, de druk is er groter dan bij Anderlecht. Je speelt er niet zomaar voor een club, maar voor een heel volk.»

HUMO De voorzitter is Moïse Katumbi, de voormalige gouverneur van Katanga, Congo’s rijkste provincie, en een politieke tegenstander van president Kabila. Misschien is je transfer wel een pr-stunt in de aanloop naar de verkiezingen van 2018.

Vanden Borre «Nee, nee! Met politiek hou ik me niet bezig. Moïse Katumbi zat al in het voetbal voor hij in de politiek ging. Ik praat alleen maar over voetbal met hem. Van de politieke situatie in Congo weet ik niets. Het interesseert me niet, zoals ook de politiek in België me niet interesseert. Ik ben maar een voetballer die probeert de mensen een beetje geluk te brengen, c’est tout.»

HUMO Weet je wat je daar mag verwachten?

Vanden Borre «Zéér goed. Natuurlijk is er armoede, maar die heb je ook in België. Trouwens, wat is armoede? In Congo hebben de mensen niet veel nodig om gelukkig te zijn: ze leven met hun hart. In Europa leef je met 200 per uur en neem je niet eens de tijd om te lachen. Mensen maken zich druk over niemendalletjes. Zelfs op restaurant moet het vooruitgaan. In Afrika is er tijd. De mensen zijn er cool, op hun gemak. Het zijn twee verschillende werelden.»

HUMO Je bent geboren in Congo en je kwam naar België toen je 5 jaar was. Waarom ben je nooit eerder teruggekeerd?

Vanden Borre «Congo is Spanje of Marokko niet, waar je zomaar even naartoe vliegt. Mensen geven zich daar weinig rekenschap van. Het is niet dat ik niet wilde: ik heb er áltijd naar willen terugkeren. Het is alleen nooit mogelijk geweest.

»Lubumbashi, de thuishaven van Mazembe, ligt niet ver van Likasi, waar we woonden. De zussen van mijn mama wonen er nog, ik heb er nog neven en nichten wonen. Het zal er aanvoelen als thuiskomen. België is mijn thuis, maar Congo is dat ook. Je kunt toch niet weglopen van je wortels? De mijne liggen óók daar. Daarom zeg ik: ‘Ik kom thuis.’»

HUMO Wat herinner je je nog van je kindertijd daar?

Vanden Borre «Dat ik naar de Belgische kleuterschool ging en er een goede vriend had, die ik later uit het oog heb verloren. We speelden altijd buiten, we zaten vaak hele dagen in het bos. In ons blootje. In Afrika ben je blij met niets. Wat ik me ook nog herinner, is die keer dat er een kameleon in ons huis was. Ken je dat? Groot, hoor! Mocht jij er één zien, je maakte je direct uit de voeten, zeker weten (lacht). Mijn mama niet: zij heeft hem verjaagd met een borstel. Mijn laatste herinnering is dat we uit Congo weg moesten door de onlusten. Samen met een heleboel andere mensen zijn we toen met een Belgisch militair vliegtuig naar België gevlogen.»

HUMO Je bent de jongste van vijf kinderen. De voorlaatste is negen jaar ouder: je bent een nakomer.

Vanden Borre «Mijn ouders wilden eigenlijk een meisje. En toen kwam ik (lacht). Wie weet, was ik anders wel Beyoncé geweest (lacht).

'Vanden Borre wordt warm onthaald in Lubumbashi: 'België is mijn thuis, maar Congo is dat ook. Je kunt toch niet weglopen van je wortels?'

»Zodra we in België waren, ging mijn zus naar de universiteit en zocht mijn oudste broer zijn eigen weg. Ik bleef alleen thuis met mijn twee andere broers. Maar je weet hoe het gaat met Afrikanen: vaak waren we niet met z’n drieën, maar met dértig! (lacht) Neven en nichten, ouder en jonger dan ik: ze sliepen allemaal bij ons thuis.»

HUMO Was je een sportief kind?

Vanden Borre «Nee, ik was vooral onrustig. Weet je wat mijn broers eens met me deden, toen we in België waren? Ze stopten me in een vuilnisemmer. Ik zweer het je! Als je dat nu met een kind zou doen, vlieg je de gevangenis in.

»Ik speelde wel golf. Een sport voor grote meneren, maar ik was een grote meneer. Mijn broer was trouwens een erg goede golfspeler. Dat hij er geen carrière in heeft gemaakt, komt omdat hij te opvliegend is: als er iets niet lukte, ging hij door het lint.»


De magie van 68

HUMO Je vader was een loper, je moeder speelde basketbal.

Vanden Borre «Hoe weet je dat, van mijn moeder? Mijn vader loopt nog elke dag. Marathons zelfs. Ik denk dat ik mijn looptalent van hem heb. Mijn hele familie is sportief, maar ik ben de enige die het tot een hoog niveau heeft geschopt.»

HUMO Je vader kwam uit België en werkte voor de spoorwegen in Congo. Hoe hebben je ouders elkaar leren kennen?

Vanden Borre «Ah, nu zal ik je eens iets vertellen! Volgens de opvoeding die ik heb gekregen, stel je geen vragen aan ouderen. Uit respect. Ik weet dat kinderen in België alles weten van hun ouders, maar bij ons was dat niet zo. Toen ik mijn moeder eens vroeg hoe oud ze was, kreeg ik een klap. Soms weet je beter niet te veel. Als ik een kind zou hebben, zou het mij ook niet te veel moeten vragen.»

HUMO Je hebt het vaak over het overlijden van je moeder.

Vanden Borre «Nee, ánderen beginnen er vaak over. En dan antwoord ik, uit respect. Maar zelf begin ik er zelden over. Als ik geen interviews zou moeten geven, zou ik nóóit over haar praten. Ik praat sowieso niet makkelijk met mensen die ik niet ken. Ik hou niet zo van mensen: ze wringen zich vaak in bochten, ik ga rechtdoor. Resultaat: herrie. Zo is het mijn hele carrière lang gegaan. Buiten het voetbal heb ik mijn vrienden, daar is alles duidelijk. Maar de hypocriete mentaliteit in de sport heeft me altijd tegengestaan.»

HUMO Je houdt van voetbal, maar niet van het wereldje.

Vanden Borre «Iedereen weet dat. Zodra ik mijn schoenen heb uitgetrokken, laat ik het voetbal achter me.»

HUMO Ben je gelukkig geweest in België?

Vanden Borre «Natuurlijk. Ik leg alleen uit hoe ik hier heb geleefd, en dat is niet zoals jij het doet. Begrijp je? Ik leef zoals in Afrika, maar dan hier. In het voetbal heeft dat tot conflicten geleid, maar wat is dat, het voetbal? Alvast niet de realiteit. De Afrikaanse mentaliteit zal me beter liggen dan de Belgische.»

HUMO Dat is wat je bedoelde met ‘de keuze van het hart’ toen je je vertrek naar Mazembe toelichtte.

Vanden Borre «Precies.»

HUMO Misschien blijf je wel voorgoed in Congo?

Vanden Borre «Daar kan ik nog geen ja of nee op antwoorden. Ik sluit het niet uit. Stel dat je ergens je draai vindt: vertrek je dan weer? Nee, dan blijf je.»

HUMO Voel je je meer Congolees dan Belg?

Vanden Borre «Nee, echt niet. Wij zijn allemaal Belgen (wijst naar zijn vrienden): Albanees-Belgisch, Congolees-Belgisch, Armeens-Belgisch… Wij zijn het nieuwe België.»

HUMO Toen je landskampioen werd met Racing Genk, liep je wel een ereronde in het shirt van de Congolese nationale ploeg.

Vanden Borre «Dat deed ik omdat ik op elk moment aan mijn mama denk, en aan de mensen in Congo. Maar dat betekent nog niet dat ik geen Belg ben. België blijft mijn land: ik speel met trots voor de Belgische nationale ploeg.»

HUMO Op het shirt bij de bekendmaking van je transfer stond Malela, niet Vanden Borre.

Vanden Borre «Er waren twee truitjes: één met Vanden Borre erop, en één met Malela – de naam van mijn moeder. Ik blijf een Vanden Borre: dat is het truitje waarmee ik zal spelen. Het andere is een hommage aan mijn mama. Ik ga voor twee spelen: voor mezelf en voor mijn mama. Alles wat ik doe, doe ik voor mijn moeder. Zij beheerst mijn leven.»

HUMO Toen je in 2007 Anderlecht verliet voor Fiorentina, was je 19. Dat was ook het moment waarop je moeder overleed.

Vanden Borre «Na haar overlijden stelde het voetbal niets meer voor. Vraag het mijn broer of mijn zus, ik heb toen gezegd: ‘Ik stop met voetballen!’ Ze vroegen me om niet op te geven. Ik wil mezelf geen je-m’en-foutist noemen, maar als je je mama verliest: wat rest er dan nog? Niets. Na haar dood heb ik jarenlang zonder plezier gevoetbald. Om plezier te voelen, moest ik naar het park met mijn vrienden.»

HUMO Hoop je het voetbalplezier terug te vinden in Congo?

Vanden Borre «Nee, dat gaat om iets wat alles overstijgt. Het gaat al lang niet meer om het voetbal.»

HUMO Je gaat bij Mazembe met het rugnummer 68 spelen. Waarom 68?

Vanden Borre (wijst naar één van zijn vrienden) «Guens, leg jij het eens uit.»

Guens «Toen we jong waren, huurden we een appartement. Een plek waar we elkaar konden ontmoeten, in een goede ambiance. We waren er altijd: voor school, na school. Ging er één in het park voetballen, dan gingen we kijken. Naar de kapper? We gingen mee. In alles wat we deden, steunden we elkaar. 68 was het nummer van dat appartement, en sindsdien staat het symbool voor een mentale ingesteldheid: niet opgeven. Je nooit laten gaan. Val je, krabbel dan weer overeind. Door de energie die daar hing, zijn we de hechte vriendengroep geworden die we vandaag nog altijd zijn. We kwamen op elkaars pad, het klikte en we zijn samen dezelfde weg ingeslagen. Wat er ook gebeurt, we zullen er altijd zijn voor elkaar. Zelfs nu we volwassen zijn, blijft dat getal die betekenis hebben: dat we tot grootse dingen in staat zijn. Het gekke is dat in alle appartementen die we later hebben gehad, er altijd wel een 6 of een 8 in het huisnummer voorkwam.»

'Toen ik klein was, hebben mijn broers me eens in een vuilnisemmer gestopt. Ik zweer het je'


Held in Congo

HUMO Wat betekent je vader voor je?

Vanden Borre «Mijn vader is mon gars! Hij is de grote baas. Hij is een blanke, maar hij heeft 35 jaar in Afrika geleefd. Je zou hem moeten zien: hij is witter dan jij! Maar ook een Afrikaan.»

HUMO Hij beheert je financiën.

Vanden Borre «Hij weet alles. Elk detail van mijn leven, de problemen ook. Ik laat het allemaal aan hem over. Hij denkt na in mijn plaats, want ik ben nogal impulsief. Hij durft me te zeggen: ‘Kalmeer nu een beetje.’ Hij lost mijn probleempjes op. Hij is een goede papa. Ben jij papa? Een goeie? Moeilijk, hè, een goeie vader zijn. Dat is waarom ik nog geen kinderen heb.»

HUMO Je bent altijd spaarzaam geweest.

Vanden Borre «Ik heb wat geld verdiend en ik ben niemand iets verschuldigd. Ik heb geen miljoenen nodig om goed te leven. Ik weet wat ik heb, wat ik kan uitgeven en wat niet. Mij zul je niet de hele dag in één of ander casino zien rondhangen. Ik bén er geweest: één keer gewonnen, één keer verloren. ‘Stop!’ zei ik. Die wereld is echt niet normaal.»

HUMO Heb je ergens spijt van?

Vanden Borre «Nee, spijt leidt nergens toe. Ik heb domme dingen gedaan en foute keuzes gemaakt, zeker. Maar wie spijt heeft, leeft niet meer. Mensen doen dingen, krijgen wroeging, grijpen naar medicijnen: je moet opletten, hoor. Europa kreunt onder de zelfmoorden.»

HUMO Er deden geruchten de ronde dat je depressief was toen je er deze winter plots de brui aan gaf bij je laatste club, Montpellier.

Vanden Borre «De mensen die dachten dat ik depressief was en op het randje van zelfmoord balanceerde: díé hebben een probleem. Niemand had met mij gesproken of wist wat er in mijn hoofd omging, en toch trok iedereen zijn conclusies. Er was niets, alleen dit: ik voelde een grote behoefte om te gaan waar ik nu naartoe ga. Dit was het moment.»

HUMO Ben je tevreden met je carrière?

Vanden Borre «Ja. Herinner je je Yasin Karaca nog? Het grootste talent aller tijden bij de jeugd van Anderlecht. Waar zit hij nu? Niemand die het weet. Vandaag droomt iedereen die bij de jeugd van Anderlecht speelt van een profcarrière. Wij wisten niet eens dat je met voetballen geld kon verdienen. Pas toen Vincent Kompany doorbrak, begon het te dagen: ‘Ah, het kán dus.’»

HUMO Vergelijk jouw carrière eens met die van Kompany.

Vanden Borre «Wat is dat: een carrière? De mijne heeft hoogtes en laagtes gekend, maar zoiets verrijkt een mens. Wat is het beste: tien jaar bij Real Madrid zitten of bij verschillende clubs gespeeld hebben? Vanuit sportief oogpunt: tien jaar Real. Maar voor je leven: reizen, andere culturen ontdekken, da’s toch beter? Ik heb een open geest. Mensen die niet hebben gereisd, begrijpen dat niet.

»Ik kreeg erg jong al de kans om naar Italië te gaan. Ik heb geen seconde nagedacht en ben direct vertrokken. Ik wilde nieuwe ervaringen opdoen. Als ik iets in mijn hoofd steek, wil ik het meteen doen. Misschien hadden andere mensen daar een probleem mee, maar ik heb nergens spijt van.»

HUMO Zijn er sleutelmomenten geweest?

Vanden Borre «Eén maar: het WK in Brazilië. Als ik daar mijn been niet had gebroken (tegen Zuid-Korea, red.), had mijn carrière een heel andere wending genomen. Was het pech? Ik weet het niet: misschien was het het lot. Mazembe zou dan waarschijnlijk niet op mijn pad zijn gekomen.»

HUMO Denk je er nog vaak aan?

Vanden Borre «Nee, het is voorbij.»

'Alles wat ik doe, doe ik voor mijn moeder: zij beheerst mijn leven.'

Jean-François Lenvain (begeleider Anderlecht) «Overal in de straten van Congo keken mensen op kleine tv-toestellen naar het WK. En zeker naar de wedstrijden van België, de grote broer, zeg maar. Bij dat incident in de match tegen Zuid-Korea was zijn scheenbeschermer te zien, met daarop de vlag van het oude Zaïre. Die beelden gingen de wereld rond. Kun je je inbeelden wat dat deed met 80 miljoen Congolezen? Dat heeft een diepe indruk gemaakt. Op slag was Anthony de populairste westerse speler van het land.»

Guens «Een kind van Congo.»

HUMO Een held, zelfs.

Vanden Borre «Ik ben geen held. Ik ben iemand die het goede probeert te doen. Hoe? Door naturel te blijven. Dat is al moeilijk genoeg in deze wereld, waarin je voortdurend een rol moet spelen. Ik héb het geprobeerd, een beetje hypocriet zijn, maar ik weet niet hoe het moet (lacht).»

HUMO Wat was het mooiste moment?

Vanden Borre «Het jaar 2014, tot aan het WK. Ik heb Anderlecht in mijn eentje landskampioen gemaakt. De seizoensstart onder coach John van den Brom was een ramp. Slecht voetbal, problemen. Van den Brom moest niet van mij weten: alles heeft hij gedaan om me niet te moeten opstellen. Guillaume Gillet was geblesseerd en toch stelde hij me niet op: zowat iedereen heeft toen op de rechtsbackpositie gespeeld, behalve ik. Zijn boodschap was duidelijk: ‘Het is over voor jou.’ Maar niemand is sterker dan het lot. Uiteindelijk kwam ik er toch in en ik heb de ploeg in handen genomen. Ik sprak met Mitrovic, met Mbemba, met Kouyaté: de as van het elftal. Ik zei hun: ‘Wij gaan kampioen spelen!’ Ik heb hun de kracht gegeven om die titel te pakken.»

HUMO Dat gebeurde een jaar nadat je met een jeugdcontract bij Anderlecht was mogen terugkeren. Je WK-selectie was de bekroning van één van de spectaculairste comebacks ooit vertoond op de Belgische velden.

Vanden Borre «Het was de mákkelijkste comeback ooit! Ik wist wat ik deed. Als ik iets zeg, doe ik het: we werden kampioen en ik ging naar het WK. Zo simpel was het. Ik ben God niet, integendeel: het is God die me daar de kracht voor heeft gegeven. Misschien denk je nu: ‘Die is gek.’ Maar ik kende mijn kwaliteiten.»

HUMO Je deed weleens gekke dingen.

Vanden Borre «Zoals die keer dat ik met een rare blik achter Hasi stond (toenmalige coach, red.)? Ik had mijn bril niet bij me. Wat doe je dan om goed te kunnen zien? Je knijpt je ogen samen. Daar is iets van gemaakt wat helemaal niet strookte met de realiteit. Sinds 2004 heeft de pers mij onafgebroken onder het vergrootglas gehouden. We zijn nu 2017, en ik ben er nog altijd. Ik ben zelfs op mijn gemak. Zet dezelfde druk op om het even welke andere speler: denk je dat hij er nog zou zijn?»

HUMO Je bent ook vaak de hemel in geprezen.

Vanden Borre «Daarom zit ik nu hier bij jou: uit respect. Heb je mij ooit zien reageren als er kwaad werd gesproken over mij? Op zo’n moment denk ik: iedereen is zoals hij is.»

HUMO Wat hoop je in Congo te vinden?

Vanden Borre «Geluk. Dat is het enige waar we allemaal naar op zoek zijn. Ken je de film ‘The Pursuit of Happyness’, met Will Smith? Het geluk vinden: dat is het moeilijkste. En zodra je het hebt gevonden, laat je het niet meer los.»

HUMO Heb je nog een droom?

Vanden Borre «Nee. Of toch: een kind. Kinderen. Voor een nageslacht zorgen. Maar ik ben niet gehaast. Zoals gezegd: wij beslissen daar niet over, dat doet het leven zelf.»

'Wat is het beste: tien jaar bij Real Madrid zitten of bij verschillende clubs gespeeld hebben? Het tweede, toch?'

HUMO Wat ga je doen na je carrière?

Vanden Borre «Niets. Normaal, toch? Ik werk al sinds mijn 8ste: ik voetbal elke dag, en dat zal ik wellicht tot mijn 35ste doen. Voetbal is op zich niet moeilijk, maar fysiek is het zwaar. En er is de dagelijkse druk van de media. Dus, wat ga ik doen na mijn carrière? (Leunt achterover en brengt de vingers aan de lippen) Sigaar. Zon. Pet. Strand. Kijken naar mijn spelende kinderen. Dát is mijn droom.»

★★★

De uitzending van ‘La Tribune’ is afgelopen. De foyer loopt vol. Anthony Vanden Borre wil ons nog aan iemand voorstellen: Alain Nzaza, ‘un grand frère’ – niet letterlijk te nemen. ‘Ik vertelde je over die keer dat ik in een vuilnisemmer werd gestopt, weet je nog? Wel, hij weet er alles van.’

Alain Nzaza (lacht) «Soms hadden we genoeg van hem. Dan hadden we al uren lopen voetballen, was het afgelopen, maar bleef hij maar tegen ons aanschoppen. Dus stopten we hem in die vuilnisemmer. Weet je, wij hebben in Anthony nooit een uitzonderlijk begaafde voetballer gezien. Zijn ouders hebben hem bij de dichtstbijzijnde club aangesloten. Dat was Anderlecht. Hadden ze in Oudergem of in Elsene gewoond, dan zou hij elders gespeeld hebben. Wellicht had hij dan nooit deze carrière gehad. Het lot heeft er anders over beslist.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234