null Beeld

Hoe een schildering van Banksy dit staalstadje in Wales op z'n kop zet

Straatkunstenaar Banksy spoot ongevraagd een schildering op een schuur in Wales. Niets bleef voor arbeider Ian Lewis en zijn woonplaats Port Talbot bij het oude.

De plotselinge verschijning van een werk van Banksy, de beroemdste nog levende kunstenaar in Groot-Brittannië, op de muren van zijn zelfgebouwde garage zag staalarbeider Ian Lewis als een geschenk uit de hemel. Een maand later voelt dit 'vroege kerstcadeau' voor hem meer aan als een vloek. Iedereen wil meeprofiteren van de graffititekening. Blinde hebzucht kostte hem zelfs zijn relatie.

De vijftiger verkocht Season's Greetings voor ruim een ton aan een kunsthandelaar, die beloofde het werk de komende jaren in Lewis' woonplaats Port Talbot - in Wales - tentoon te stellen. Lewis kon een veelvoud van dit bedrag krijgen, maar wilde zijn afkomst niet verloochenen. Zijn vriendin draaide daarop door. De situatie escaleerde zodanig, dat Lewis zich volgens omwonenden gedwongen voelde bij de rechtbank voor haar een straatverbod aan te vragen.


Plaats delict

De schuur van Lewis heeft veel weg van een plaats delict. De afbeelding zit achter plexiglas. Een inderhaast geplaatst hek houdt nieuwsgierigen op afstand. Een beveiligster spiedt vanuit een caravanachtige cabine verveeld naar de muur. De weg is afgezet met pylonen. Agenten komen op vaste tijden poolshoogte nemen. Bezoekers, al 25.000 inmiddels, laten zich daardoor niet afschrikken. De Banksy werkt als een magneet.

Het werk laat een kind zien in winterkleding, met uitgestoken tong om neerdwarrelende vlokken op te vangen. De plaat op de muur ernaast geeft het onschuldige beeld een donkere ondertoon. De 'sneeuw' blijkt as, afkomstig uit een brandende vuilnisbak. Op het snijvlak van de twee tekeningen steekt een schoorsteen van de nabijgelegen hoogovens van Tata Steel boven de schuur uit.

Volgens Gary Owen uit Port Talbot is dat geen toeval. Owen had Banksy in augustus een brief en een Instagramboodschap gestuurd. ,,Ik dacht nooit iets terug te horen", vertelt de ex-werknemer van staalbedrijf Tata Steel. ,,Tata trok zich er niets van aan dat stof van de hoogovens dagelijks op Port Talbot neerdaalt. 'Misschien kan je iets met zeemeeuwen met gasmaskers doen', vroeg ik Banksy.”

Owen houdt zich in zijn vrije tijd bezig met burgeractivisme. Overdag verkoopt hij online boeken die hij opduikelt bij antiquariaten. 's Avonds strijdt hij tegen de vervuiling, al twijfelen lokale politici aan zijn motieven. Owen geniet van de aandacht. ,,Ik kreeg zelfs telefoon uit Australië. Elke krant wilde me spreken."

null Beeld


Uitstraling

Het enthousiasme in Port Talbot over de Banksy is groot. Zware industrie geeft de stad een onheilspellend karakter. Alles oogt grauw, van de huizen tot de straatstenen. Het kunstwerk zorgt voor afleiding en voor een positievere uitstraling.

Ook de lokale economie speelt in op de Banksy. Winkeliers verkopen souvenirs met Season's Greetings erop gedrukt. ,,Ik durf geen aantallen te noemen, maar het loopt als een trein", vertelt Heather Reynolds (26) in Sun Rays, een kapper en souvenirwinkel ineen. Ze heeft een schap vrijgemaakt voor mokken, kopjes, viltjes, mutsen en gladde stenen met de nieuwste attractie erop. In haar ogen geeft het kunstwerk de werkelijkheid weer. ,,Op mijn auto, raamkozijnen en was zit, als de wind verkeerd staat, zwart of rood stof."

Haar vader werkte vroeger in de mijnen, en later bij Tata Steel. ,,Dat was ongezond wellicht, maar hij moest wel de rekeningen betalen. Ik wil niets slechts zeggen over Tata. Het is goed voor vierduizend banen hier." Joan Landeg, die voor haar kleinzoon een Banksy-beker koopt, deelt die mening. ,,Tata heeft mijn man een baan en een goed pensioen opgeleverd. Het is niet goed voor je lichaam, maar alles heeft een prijs."

,,De Banksy hoort in Port Talbot", benadrukt de koper, John Brandler, vanuit zijn galerie in Brentwood (Essex), 300 kilometer verder. ,,Het gaat over vervuiling, hier en in de wereld." Daarom laat hij het werk voorlopig in Wales. ,,We moeten wel een betere plek vinden, in het centrum."

'Lewis verdient een lintje voor alles wat hij heeft doorstaan'


Stigma

De onderliggende boodschap van Banksy zit gemeenteraadslid Rob Jones echter niet lekker. Hij strijdt tegen het stigma op Port Talbot. ,,Vroeger kon je op slechte dagen door de vervuiling niets zien. Nu behoort onze lucht, dankzij maatregelen van ons en de EU, tot de schoonste in het hele land. Tata heeft zijn leven gebeterd. Kan het kunstwerk dan niet gewoon een kerstgroet voor Port Talbot zijn?" Jones hoopt dat de komst van de Banksy zijn geboorteplaats blijvend verandert. ,,Het sluit perfect aan bij het streven van Port Talbot om hier een museum van moderne kunst te huisvesten; nu met Season's Greetings als pronkstuk.”

Wellicht is Ian Lewis dan de enige inwoner die daar geen kijkje gaat nemen. Koper Brandler: ,,Lewis verdient een lintje voor alles wat hij heeft doorstaan.”

Ⓒ AD

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234