Beeld ter illustratie Beeld Getty Images
Beeld ter illustratieBeeld Getty Images

opvoeding

Hoe kan ik minder snel ontploffen tegen mijn kinderen? ‘Frequente kwaadheid is echt wel schadelijk voor een kind’

Ook uw liefste kroost kan soms weleens het bloed vanonder de nagels halen. Zeker tijdens een quarantaine kunnen de spanningen zich snel opstapelen. Kinderpsychiater Binu Singh (KU Leuven) geeft advies om minder snel kwaad te worden op je kinderen.

Tine Peeters

- Hoe kan je minder ‘ontploffen’ tegen je ­jonge kinderen?

‘Dat je als ouder boze gevoelens ervaart bij het opvoeden van je kind, hoort erbij. Kinderen vertonen nu eenmaal in al hun exploratiedrang vaak gedrag dat onze grenzen zal overschrijden. Je mag dus boosheid voelen, maar het is belangrijk dat je er niet door overspoeld wordt, want dan zeg en doe je dingen die kinderen bang kunnen maken. Dan is de veilige volwassene er niet meer en knip je de verbondenheid met je kind door. Je kind leert daar ook niets van, alleen hoe het deze stress kan overleven.’

‘Je moet dus voldoende ‘emotieregulatie’ hebben. Die gaat achteruit wanneer we te veel stress ervaren. Opvoeden is tegenwoordig zwaar omdat we de laatste generaties geëvolueerd zijn naar opvoeden in het kerngezin. Corona heeft de druk nog meer verhoogd omdat we moesten werken en zorgen tegelijk. Ons brein is niet gemaakt voor zo’n onnatuurlijke situatie, want uit de neurobiologie weten we dat de mens nog steeds op de kudde ingesteld is.’

- Hoe doe je concreet aan emotieregulatie?

‘Laat voor jezelf zorgen. Vraag hulp. Zorg voor jezelf. Want ontspannen mensen kunnen hun emoties beter regelen. Detecteer ook de signalen van je lichaam voor je ontploft. Je lichaam zal immers nooit tegen je liegen. Ik weet bijvoorbeeld dat ik anders adem, mijn schouders opspan en mijn voorhoofd frons net voor ik uitval. Als je die ‘signalen’ herkent, kun je ingrijpen. Wat ook altijd helpt, is ademen. En eens goed zuchten. Een keer of vijf. Ik zeg altijd tegen mijn patiënten: vergeet dat taboe dat je niet mag zuchten en klagen. Met een goede vriendin heb ik de afspraak dat ik haar altijd mag bellen en even mijn beklag mag doen over mijn kinderen.’

Lees ook


‘Als 80 procent van je ­keuzes gezond zijn, dan mag je gerust ook eens zondigen’: 11 concrete adviezen om beter te leven in 2022

Ilse van Loy, kinderpsychiater en vrouw van Peter Van De Veire: ‘We mochten tijdens de lockdown ook eens voor onze kinderen applaudisseren, want we vroegen van hen toch de allergrootste inspanning’

- Dan geeft u wel toe: ik kan de opvoeding van mijn eigen kind nu niet aan.

‘Maar je kúnt een kind niet alleen opvoeden! Je mag je gerust kwetsbaar opstellen en tonen dat het even niet meer gaat. Wie verwacht dat hij het alleen kan, heeft bij voorbaat gefaald. Vermits we niet meer automatisch tot een kudde behoren, moet je creatief zijn in het vinden van je eigen kudde. Bij mij maakt die vriendin daar deel van uit.’

- Zijn er nog trucjes om je woede te temperen?

‘Zeker. Breng je lichaam in beweging. Loop rond de tafel, ga naar boven of naar het toilet. Of doe de deur open en stap naar buiten: het temperatuur­verschil tussen binnen en buiten en extra zuurstof zullen altijd wat met je brein doen. Babbel op je terras of in je tuin wat met jezelf en vloek er maar eens op los. Muziek opzetten kan ook helpen. Als je de luxe hebt dat er een co-opvoeder in de buurt is, vraag dan of die het overneemt. Of dat die persoon je even vastpakt.’

- Wat is uw persoonlijke favoriet?

‘Zuchten. Dat kun je ook zeker doen in de buurt van je kinderen. Het is ook een goede skill om hen aan te leren, dat zuchten. Zeg hen maar dat je je boos voelt en dat je daar mee probeert om te gaan. Kinderen gaan je gedrag altijd kopiëren en leren zo zelf hun woede te kanaliseren. Let wel op met: ‘Ik ben heel boos op jou.’ Dat we boos worden, heeft zelden met het kind te maken. Kinderen die lastig gedrag vertonen, hebben het zelf lastig. Hoe minder snel hun ouders dat begrijpen, hoe groter hun signalen zullen worden. Of ze voelen: het gaat niet goed met deze ouder, wat hen net lastig maakt. Als je zelf geen stresskip bent, zul je je kind tot rust kunnen brengen wanneer het zelf gestrest is. Maar twee stresskippen samen, die herkennen elkaar niet.’

- Hoe schadelijk zijn woede-uitbarstingen voor een kind?

‘Wanneer het sporadisch voorkomt, valt dit binnen de marge van het ‘voldoende goed ouderschap’. Je kunt die uitbarsting dan best gebruiken om je kind te vertellen dat niemand perfect is. En hoe je het weer goed kunt maken: zeg dat je heel boos was, dat het je spijt als je daarmee je kind gekwetst hebt of bang hebt gemaakt, en hoe je het volgende keer anders zult doen.’

‘Chronische en frequente kwaadheid is wel echt schadelijk voor het kind en heeft een invloed op zijn gehechtheid en stressgehalte. Als je echt boos bent, zal je kind ook niets leren. Dan treedt het uit zijn ‘window of tolerance’. Alleen binnen dat raampje heeft het brein de mogelijkheid om iets te leren. Erbuiten gaat het kind in een overlevingsmodus. Wanneer je een partner hebt die voortdurend ontploft tegen jou, probeer je ook alleen maar te overleven.’

‘Als ouders merken dat ze vaak kwaad zijn of kwaad blijven op hun kinderen, raad ik hen aan om naar de huisarts te stappen, zodat die hen eventueel kan doorverwijzen.’

- Als we niet kwaad mogen worden, mogen we dan ook niet straffen?

‘Liever niet. Ik ben wel heel erg voor duidelijke grenzen, die we rustig en consequent stellen en waarbij we het kind helpen ze te volgen. Als je een kind straft en het in de hoek zet, verbreek je de verbinding en verneder je het. Daar zal het niks uit leren. Wat je wel kunt doen, is het uit de situatie halen en het elders veilig laten uitrazen. Dan zeg je: ‘Ik ben er, ik help je en ik waak over je.’’

- U heeft het over ‘voldoende goed’ ouderschap. Maar moeten ouders dan niet hun best doen wanneer ze hun kind opvoeden?

‘Wanneer je je best aan het doen bent, dan ben je al overvraagd, dan zit je al in de stress. Vergeet dat dus maar, dat je ‘je best moet doen’ bij een opvoeding. Ik slaag er voor 70 procent van de tijd in om het juiste te doen. Voor 20 tot 30 procent lukt me dat niet. Voor mij is dat ‘goed genoeg’.’

- Welke les hebben uw zonen u al geleerd?

‘Dat ik heel trouw mag blijven aan mezelf. Als ­ouders weten we vaak heel goed wat we willen en nodig hebben, maar offeren we ons op. We laten aan onze tijd en onze energie knabbelen. Mijn zonen blijven net trouw aan wat ze zelf voelen. Tijdens de feestdagen wilde mijn jongste niet iedereen een knuffel geven. Ik vond dat heel mooi: wij willen altijd graag anderen pleasen, hij maakte duidelijk dat dit helemaal niet nodig is.’

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234