'Hoe koop je een prof om? Een briefje van 100 euro aan je oren laten bengelen?’

briljante examentipsHOOGLERAAR KERKELIJK RECHT RIK TORFS

'Hoe koop je een prof om?'

Is examineren veranderd in de loop der jaren? Welke smoezen en prachtprestaties zijn hun altijd bijgebleven? En welke studeertips en examentrucs garanderen een moeiteloze eerste zit?


Meer examentips »

Behalve hoogleraar kerkelijk recht was Rik Torfs (62) de voorbije jaren ook senator, rector van KU Leuven en extracurriculair mediafiguur. En toch is hij al die tijd plichtsbewust examens blijven afnemen, zij het steeds met frisse tegenzin.

RIK TORFS «In het algemeen – en dat is een kwestie van temperament – beleef ik weinig plezier aan het beoordelen van andere mensen. Zeker niet tijdens examens, omdat de machtssituatie tussen student en prof per definitie zo ongelijk is. Maar betere alternatieven om de kwaliteiten van een student te testen, ken ik voorlopig niet.»

HUMO Hebt u ooit uitgerekend hoeveel mondelinge examens u al hebt afgenomen?

TORFS «Nee, maar het moeten er véél zijn. Ik herinner me periodes van 40 à 50 mondelinge examens per dag. Dan ben je bezig van 8 uur ’s morgens tot 7 uur ’s avonds. En in de tijd dat ik nog in het parlement zat, was dat soms ook op een zaterdag.»

HUMO Liet u de studenten dan gewoon naar de Senaat komen, om tussen twee zittingen examens af te nemen?

TORFS «Nee, want dat is verboden. Bovendien is dat een veel te intimiderend milieu: zelfs als alle parlementairen in een kast opgeborgen zijn, is dat een omgeving die ik niemand wil aandoen. Tegenwoordig móéten alle examens plaatsvinden in universitaire lokalen. Dat was vroeger anders. Toen werden studenten op de raarste plaatsen verwacht, en het gebeurde dat ze mee naar het station moesten wandelen als de docent dringend de trein moest nemen. Dat is natuurlijk geen manier van doen.»

HUMO Volgens recent onderzoek daalt de kwaliteit van ons secundair onderwijs zienderogen. Trekt die trend zich ook door in het hoger onderwijs?

TORFS (twijfelt) «Ik word daar in verhouding iets minder mee geconfronteerd, omdat de meeste van mijn studenten buitenlanders zijn. Maar ik stel toch vast dat er bij de Nederlandstaligen een geweldige achteruitgang is in de kennis van vreemde talen. Engels kunnen ze, en misschien beter dan vroeger, maar het wordt steeds moeilijker om hen Franse en Duitse teksten te laten lezen. In die zin deel ik de analyse van een Nederlandse collega, Ad Verbrugge: het feit dat het Engels zo machtig is geworden, heeft geleid tot een verminderde talenkennis in het algemeen.»

HUMO Hebt u ook de examencultuur zelf zien veranderen?

TORFS «Tegenwoordig moeten examendata bijna een jaar op voorhand vastgelegd worden, en dat maakt het mij soms moeilijk. Ik kan in sommige periodes niet 100 procent garanderen dat ik er zal zijn, omdat de kans groot is dat ik naar het buitenland moet voor een conferentie, zodat ik noodgedwongen moet opteren voor een schriftelijk examen. Het administratieve proces is dus gestroomlijnder geworden, maar dat vind ik niet altijd winst.

»Vroeger bestonden er ook nog geen beroepsprocedures tegen examenresultaten. Gelukkig is dat veranderd: zo worden docenten verplicht om zo objectief mogelijk te quoteren. Maar helaas wordt ook misbruik gemaakt van de procedure. Zelf heb ik ooit maar één klacht gekregen, een jaar of drie geleden van een Amerikaanse studente. Ik had haar een 14 gegeven, maar ze had op een 16 gehoopt. Wat me toen echt pijnlijk heeft getroffen, is dat ze – het betrof een Californische van Aziatische oorsprong – mij daarbij van racisme beschuldigde. Nochtans: sinds het moment dat ik begon te doceren, in 1988, zijn 90 procent van mijn studenten buitenlanders van alle mogelijke rassen en continenten, en nooit heb ik enige klacht of opmerking in die zin gehad. De klacht is uiteindelijk verworpen, maar het had me toch geraakt.»

HUMO Hebt u het ooit meegemaakt dat een student u, na een slecht examen, probeerde om te kopen?

TORFS «Nog nooit, gek genoeg. Ook niet bij buitenlandse studenten uit landen als Oekraïne, die toch iets meer als corrupt bekend staan. Het lijkt me ook delicaat. Hoe doe je zoiets? Een briefje van 100 euro aan je oren laten bengelen?

»Ik heb wel enkele keren meegemaakt dat men na een slecht examen begon te huilen. Gek genoeg waren dat dan meestal studenten die níét op een buis afstevenden. Sommige mensen staan zo onder spanning, en vaak ten onrechte, dat ze bij de minste hapering emotioneel onderuitgaan. Daar kan ik alleen maar heel veel schroom voor opbrengen.»

HUMO Heeft u een doos Kleenex op uw examentafel staan?

TORFS  «Nee, maar dat is vooral omdat ik te lui ben om die te gaan kopen. Het is ook niet zo dat véél studenten huilen. In ‘Nooitgedacht’, een tv-programma waar ik aan meewerkte en dat drie seizoenen liep, heb ik meer bekende mensen voor de camera zien huilen dan de afgelopen drie decennia studenten tijdens een van mijn examens.»

HUMO Kent u verder nog externe factoren die een invloed uitoefenen op het slaagpercentage?

TORFS «Wat een verschil kan maken: een erg vroege of erg late Pasen. Veel studenten blijken te denken: vanaf Pasen begin ik te studeren. Maar zoals u weet, zit daar wat rek op. Sporttoernooien kunnen natuurlijk ook meespelen, vooral omdat die almaar langer lijken te worden. Het WK voetbal wordt nu met veel meer ploegen gespeeld dan vroeger.»

HUMO Denkt u ooit met heimwee terug aan de tijd dat u zelf examen moest afleggen?

TORFS  «Nee. Ik ben geen held – maar dat weet u al langer – en ik was altijd bijzonder nerveus voor examens. Ik herinner me er nu één in het bijzonder, tijdens de hete zomer van 1976. Een zweetdruppel, die van mijn voorhoofd was gevallen, deed de inkt op mijn voorbereidingsblad uitlopen. En ik weet nog dat ik dacht: wat zit ik hier eigenlijk te doen? En: het leven heeft geen zin. Ik wist toen nog niet dat het leven later wel degelijk prachtig zou worden én dat Humo mij nog zou komen interviewen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234