Hoe ook Sam De Bruyn met tienertrubbels worstelde

Eén op de vijf Vlaamse jongeren kampt met psychische problemen. Naar jaarlijkse gewoonte tracht Rode Neuzen Dag die problematiek bespreekbaar te maken én er iets aan te doen. De apotheose van deze editie vindt vrijdag plaats in het Sportpaleis, alwaar VTM, Qmusic en Belfius een berg geld met alpiene allures trachten binnen te rijven. Qmusic-presentator Sam De Bruyn weet uit eigen ervaring hoe tienertrubbels kunnen uitgroeien tot problemen die onoverkomelijk lijken.

'Mijn lief had me gedumpt, ik was ziek en thuis liep het ook al niet: ik had het gevoel dat ik de teugels kwijt was'

SAM DE BRUYN «De focus ligt dit jaar op de rol van het onderwijs, en daar ben ik heel blij om. Telkens wanneer ik met jongeren of mensen uit de gezondheidszorg spreek, blijkt hoe belangrijk de school is. Soms vergeten we hoe fucking veel we daar zijn. Je brengt er meer uren door dan thuis, wakker. Al heb ik op school ook weleens liggen dutten (lacht). Nu, de verantwoordelijkheid die op de schouders van leerkrachten rust, is gigantisch.»

HUMO Eén op de vijf jongeren kampt met psychische problemen, de helft geeft aan dat ze het mentaal lastig heeft. Het neemt de vorm van een epidemie aan.

DE BRUYN «Juist, blijkbaar weten we nog altijd niet goed hoe we moeten omgaan met de strubbelingen van het leven. Sommige mensen worden geboren met het talent om de hoogste hindernissen fluitend te nemen, maar veel jongeren niet: ze moeten dan maar zelf uitdokteren wat ze moeten aanvangen met de shit in hun hoofd. Ik klink nu negatief, want die shit hoort nu eenmaal bij het leven. Het wordt pas een probleem als je niet leert om je gevoelens te ventileren. Zo kan de allerkleinste prul in je hoofd blijven malen. Tot het een probleem is dat onoverkomelijk lijkt.»

HUMO Denk je dat het probleem groter is dan vroeger? Over millennials hoor je weleens zeggen dat ze veel keuzes moeten maken die vroeger voor ons werden gemaakt, door onze ouders, school en de pastoor.

DE BRUYN (denkt na) «Ik weet niet of iedereen daar vroeger per se gelukkiger van werd, maar er is iets van aan. Bovendien zijn we veel zelfbewuster dan vroeger, al is ’t maar omdat we alles delen op Instagram. Jammer genoeg delen we alleen de mooie momenten, waardoor je een competitie krijgt, een pervers opbod dat resulteert in een schijnwerkelijkheid. Dat zorgt voor veel frustraties.

»Weinig mensen zeggen ‘slecht’, als je ze vraagt hoe het gaat. Toen ik aan Studio Herman Teirlinck studeerde, kwam ik mijn lesgever Lucas Vandervost eens tegen tijdens de zomervakantie. Ik vroeg: ‘Alles goed, Lucas?’ Waarop hij diep zuchtte: ‘Alles is wel heel veel, niet?’ Toen heb ik me voor het eerst gerealiseerd dat alles niet altijd goed kan of moet gaan. Desondanks zeggen dat het wél goed gaat, lijkt wel een kwestie van etiquette.»

HUMO Voor een podcast interview je dezer dagen ook BV’s over hun eigen wedervaren op de middelbare school. De getuigenis van Eva Daeleman was eerlijk, maar hard.

DE BRUYN «Ik ken Eva goed van vroeger: ze was altijd vrolijk, alles was altijd goed. Ik kreeg nu een heel andere kant van haar te zien.»

HUMO Ze praat over de pesterijen die haar te beurt vielen, tot fysieke bedreigingen toe.

DE BRUYN «Ja, heel heavy. Ik onthoud vooral dat ze me vertelde dat ze de dingen anders had aangepakt, als ze wist wat ze vandaag weet. Hilde Crevits, die ik ook heb gesproken, zegt dat ook en ik herken dat ook bij mezelf. De problemen die ik tijdens het middelbaar onderwijs had, zijn misschien klein bier, maar ik had ze wel anders aangepakt met wat ik vandaag weet.»

HUMO Wat heb jij precies meegemaakt?

DE BRUYN «Een samenloop van omstandigheden waardoor ik me kut voelde. Mijn eerste lief had me gedumpt: als je 15 bent, denk je dat het leven dan ophoudt. Ik had klierkoorts. En thuis liep het ook al niet. Omdat al die kleine dingen samenvielen, had ik het gevoel dat ik de teugels was kwijtgeraakt. Veel pubers en adolescenten trekken zich het leed van de wereld aan, maar bij mij reikte die weltschmerz op een gegeven ogenblik tot aan het plafond, ik denk dat ik toen rakelings langs een depressie ben gescheerd. Ik weet: die dingen horen bij de worsteling die het leven is, maar kleine dingetjes kunnen tot psychische problemen leiden als je ze niet uitspreekt en niet leert relativeren. Wat Hilde Crevits zei, trof me: veel mensen hebben op zo’n moment de neiging om de donkerte nog meer op te zoeken. Ze gaan melancholische muziek luisteren en zwaarmoedige teksten lezen. Als je die vicieuze cirkel herkent en ermee leert omgaan, kun je voorkomen dat het een gigaprobleem wordt.»

HUMO Crevits vertelde dat zij indertijd lessen kreeg waar expliciet werd gewerkt rond gevoelens. Dat vond ik opmerkelijk.

DE BRUYN «Ik ook. In die tijd, in een West-Vlaams college: waarom gebeurt dat niet overal? Op mijn school, Mabo in Brussel, bleven zulke lessen eerder vaag. Ik heb het ongelofelijke geluk dat één leerkracht – Frieda, ze gaf wiskunde – op een gegeven moment in de mot kreeg dat ik wat gewrongen zat. Op een dag stuurde ze me een simpel mailtje: ‘Je lijkt al een paar dagen afwezig. Als je erover wilt babbelen: weet me te vinden. Zo niet: stuur me een mail.’ Dat was heel subtiel gedaan, allesbehalve opdringerig. Ik heb haar gemaild: voor het eerst durfde ik praten over wat er aan de hand was. En ze nam het heel serieus, terwijl ik nu denk: hoe onbelangrijk waren mijn problemen toen niet (lacht).

»Door het gesprek met Eva ben ik wel anders gaan denken: zulke lessen waar kwetsbaarheid en gevoelens expliciet aan bod komen, zijn ook een beetje link. Is een klas vol pubers wel de veiligste plek om vrijelijk al je gevoelens op te gooien? Wat als je pester in je klas zit? Als je dan je zwakheden op tafel legt, geef je ze nog meer munitie. Maar je zou wel een aantal eenvoudige inzichten kunnen aanreiken. Het is al buitengewoon nuttig als een leerkracht expliciet zegt dat veel mensen op je leeftijd worstelen met het leven. Eenzaamheid is een geweldig probleem: ook dat komt vaak terug.»

HUMO In 2014 belandde je in een burn-out. Tijdens je therapie ontdekte je dat die met je opvoeding te maken had.

DE BRUYN «Ik legde mezelf te veel druk op omdat ik perfectionistisch ben. Dat heeft te maken met mijn vader, die de lat hoog legde. Als ik gemiddeld 92 procent haalde, zei hij: ‘Jammer van die 8 procent.’ Hij bedoelde dat niet slecht, hij was opgevoed door jezuïeten, voor wie excelleren een levenswijze is. Pas door later in therapie te gaan, heb ik die link gelegd. Zo heb ik geleerd dat ik ook goeie dingen heb overgehouden aan mijn opvoeding: ik zou hier anders wellicht niet hebben gezeten. Sommige angsten – faalangst in mijn geval – zijn nuttig, ik heb ze aangewend om goed te worden in mijn job. Andere angsten zijn compleet nutteloos: die moet je wegduwen. Maar je moet dat wel weten.»

HUMO Weten volstaat niet altijd, je moet ook de veerkracht hebben om het te doen.

DE BRUYN «Klopt, het is hard werk, dat gaat niet in 1-2-3.»

HUMO Hilde Crevits is haar donkere periode doorge-komen dankzij sport en vrienden. Daar kun je je als kakelvers marathonloper vast iets bij voorstellen.

DE BRUYN «Een jaar geleden zou ik je nog hebben uitgelachen, maar nu snap ik dat je je hoofd kunt leegmaken door te lopen. Misschien omdat ik een man ben en maar één ding tegelijk kan (lacht). Maar het helpt ook omdat je je doelen kunt stellen, zoals die marathon die ik liep in New York.

»Het belang van vrienden komt ook in elk gesprek terug. Maar – en dat is kak – er zijn ook mensen die geen vrienden hebben en die niet weten hoe ze vrienden moeten maken. En zelfs als je vrienden hebt, is het niet evident. Op Herman Teirlinck heb ik ook een moeilijke periode gekend en opnieuw richtte ik mijn verdriet naar binnen. Dat heeft een tijdje geduurd, tot mijn klasgenotes, onder wie dichteres Maud Vanhauwaert en actrice Marieke Dilles het niet meer konden aanzien en boos werden: ‘Nu ga je praten!’ Dat was voor mij een kantelpunt, want ik had nooit geleerd dat het oké is om te praten over emoties. Mijn ouders waren van een andere generatie. Als er iets gaande was in de familie, werd dat ook toegedekt: ‘Ssssssst!’ Mijn schoonouders zijn schitterende voorbeelden: ze waren er als het nodig was voor hun kinderen, maar drongen zich niet op.»

HUMO Tot slot: jullie proberen met Rode Neuzen ook zoveel mogelijk geld in te zamelen. Weten jullie al waar het naartoe zal gaan?

DE BRUYN «Naar scholen, om hen te helpen om de mentale veerkracht van leerlingen te vergroten. Ze kunnen zich bij ons melden als Rode Neuzenschool. Er zijn nu al scholen waar ze gevoelsplekken hebben ingericht: een hoekje op de speelplaats, waar kinderen zich kunnen uitleven als ze boos of verdrietig zijn.»

HUMO We hebben het over preventie gehad. Maar soms volstaat dat niet, en is opvang nodig. De tekorten in de jeugdpsychiatrie zijn groot. Enkele jaren geleden belandde een meisje tijdens een nachtelijke crisis in de cel, omdat er geen plaats was in de noodopvang.

DE BRUYN «Ongehoord. Ook op een lager niveau ontbreekt het aan tijd en geld. Je moet al verdomd rijk zijn om goed geholpen te worden: alleen al een eerste intakegesprek kost een goeie 70 euro. En je moet vier maanden wachten. Het is een waanzinnig onrecht: veel jongeren wordt het recht op een zorgeloze jeugd ontzegd. Dat is zo fucking niet oké.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234