Hoe zou het eigenlijk zijn met... Jeremy Clarkson?

Het boerenleven lijkt misschien niet meteen besteed aan Jeremy Clarkson (58), maar toch is het zijn nieuwe roeping. De autofreak en voormalige presentator van ‘Top Gear’ heeft gas teruggenomen en zich omgeschoold tot natuurbeschermer. In plaats van remsporen op asfalt trekt hij nu geulen in de akkers van zijn boerderij in het graafschap Oxfordshire. Maar aan Britse humor heeft hij niks ingeboet. ‘De overheid heeft een spionagesatelliet waarmee ambtenaren schapen kunnen tellen. Hoe blijven die mensen in godsnaam wakker?’

'Als boer haal ik nu meer CO2 uit de lucht dan ik ooit heb uitgestoten met mijn sportwagens'

We kennen Jeremy Clarkson als franke tv-presentator en columnist, die door zijn pittige oneliners op handen wordt gedragen door fans van snelle wagens én wordt veracht door ecologisten, zeker als die ook nog eens een afkeer hebben van hoog opgetrokken jeansbroeken. Maar wie is dan die plattelandse heer in zijn groene laarzen en zijn dure waxjas die, statig schrijdend over vers geploegde akkers – omzoomd door eigenhandig geplante hagen en boompjes – wijst naar wilde vogels die recent zijn teruggekeerd naar deze delen van Oxfordshire?

Jeremy Clarkson «Toen ik hier pas kwam wonen, vloog er geen vogel in de lucht. Het heeft even geduurd voor we de juiste bomen en planten hadden gevonden om ze te laten terugkeren. De geelgors staat te boek als bedreigd, maar er leven er minstens honderd in de haag hier 200 meter verderop. Ik heb hier ook al goudvinken, botvinken en goudhaantjes gezien. Overal op het domein staan uilenkasten, en kramsvogels vliegen in grote zwermen over. In vijf jaar tijd lijkt het hier wel een natuurreservaat geworden.»

Als om zijn punt te maken, stijgt een zwerm houtduiven op in de winterlucht, terwijl in de verte een eenzame roofvogel door het zwerk zweeft.

Clarkson «We zien hier veel roofvogels. Laatst werd ik wakker en kon ik een valk fotograferen die op een paal voor het slaapkamerraam zat. Dat kom je in Londen niet te vaak tegen.»

Nóg zeldzamer is de kans om de ornitholoog Clarkson aan het werk te zien, ver weg van zijn natuurlijke habitats: het racecircuit en de tv-studio. Zijn lap grond is ruim 400 glooiende hectaren groot en herbergt een echte, modderige boerderij waar ze drie gewassen telen: tarwe, gerst en koolzaad. De vorige eigenaars schonken weinig aandacht aan inheemse planten en dieren. Clarkson plantte meidoorns en beuken en maakte beken en vijvers schoon om broedplaatsen voor vogels te creëren.

Clarkson «Het ironische gevolg is dat mijn grond nu meer CO2 uit de lucht haalt dan ik ooit geproduceerd heb door met benzineverslindende sportwagens te rijden. Ik kocht deze boerderij niet om mijn ecologische voetafdruk te compenseren, maar het is wel een gelukkig toeval dat ik nu – als ik in een discussie verzeild raak met een milieuactivist – kan zeggen dat ik klimaatneutraal ben.»

Clarkson woont op de boerderij met zijn partner Lisa Hogan (47). In de keuken van hun cottage staat een AGA-fornuis en in de woonkamer staat een telescoop om vogels te spotten. Voor het huis zit een gat in de grond, waar vroeger de oude boerderij stond. Richard Hammond (49) en James May (56), zijn voormalige collega-presentatoren bij de BBC, hebben dat huis opgeblazen voor een tv-stunt. Clarkson wil dit jaar beginnen met de bouw van een nieuw huis, dat volgens de geruchten een landhuis wordt met een tennisbaan, zwembad en thuisbioscoop.

Clarkson (stellig) «Klopt niet. Het huis zal wel zes slaapkamers tellen, maar het wordt zeker geen paleis. We lieten het ontwerpen voor onze oude dag. Het terrein heeft nergens steile hellingen of opstapjes, zodat we hier later zonder problemen in onze rolstoelen kunnen rondkarren.»

Ondanks zijn nieuwe groene adelbrieven is het onwaarschijnlijk dat Clarksons critici hem nu plots in de armen zullen sluiten. Vorige maand jaagde hij hen nog de kast op door te zeggen dat de BBC ‘vol van zichzelf’ is en enkel programma’s maakt voor ‘zeven mensen in de Londense City’. Hij beweert ook dat de BBC zo geobsedeerd is door politieke correctheid dat de zender geen mannen meer wil aanwerven: ‘Iedereen met een scrotum kan het wel schudden.’

Die uitspraak is een typisch voorbeeld van Clarksons humor. Volgens zijn voorstanders zegt hij gewoon wat veel mensen stiekem denken. Zijn tegenstanders vinden hem een brulboei met standpunten uit een ver verleden. En daar is Clarkson het zelf niet noodzakelijk mee oneens.

Clarkson «Misschien bén ik wel een dinosaurus. De wereld behoort mij niet meer toe, maar wel de generatie van mijn kinderen (zijn dochters Emily (24) en Katya (20), en zijn zoon Finlo (22), red.). Zij leven in een geheime wereld, met hun smartphones en sociale media. Als ik hen bezig hoor, denk ik: ik ben in ‘Star Trek’ terechtgekomen, iemand heeft me neergestraald op een vreemde planeet.»


kalmer aan

Ondanks alle controverse zijn Clarksons kijkcijfers hoger dan ooit. Ruim vijf miljoen kijkers zien hem ‘Who Wants to Be a Millionaire?’ presenteren op ITV. Dat zijn er evenveel als destijds met ‘Top Gear’ op BBC. Herhalingen van die show scoren ook nog steeds goed op allerlei satellietzenders.

Toen de BBC Clarkson aan de deur zette – na een incident waarbij hij een productiemedewerker een vuistslag had verkocht – haalde betaalzender Amazon hem binnen. Zijn collega’s Hammond en May stapten mee over en samen maakten ze ‘The Grand Tour’. Hun deal was goed voor 160 miljoen pond. De kijkcijfers lopen in de miljoenen, en een nieuw seizoen is reeds besteld. De interviews met bekende gasten voor een live publiek zijn wel gesneuveld, volgens Clarkson omdat hij nu ‘te dik is om nog op het podium te klimmen.’ Het trio presentatoren gaat enkel nog roadtrips filmen.

Clarkson «Maar het boerenleven biedt me tegenwoordig genoeg voldoening. Nu ik tegen de 60 aanloop, vervult niks me met meer vreugde dan hier rond te banjeren op een mooie winterdag. Zelfs een omgevallen boom uit de vijver halen maakt me intens gelukkig.»

Wie de nieuwe reeks van ‘The Grand Tour’ bekijkt, zou de indruk kunnen krijgen dat de nieuwe formule van de show het gevolg is van wrevel tussen Clarkson en co-presentator James May, bijgenaamd ‘Captain Slow’. In een bepaalde aflevering moeten de heren een terreinvoertuig bouwen om weg te raken uit de wildernis in Mongolië. Op een bepaald moment is May zo razend op Clarkson dat het er alle schijn van heeft dat hij hem gaat doodknuppelen. Maar nee hoor, achter de schermen blijken ze nog steeds de beste vrienden, zelfs na zestien jaar samenwerken. Waarom besliste Clarkson dan om het kalmer aan te doen? Als jongetje woonde hij in de jaren 70 op een boerderij in het zuiden van Yorkshire. Zijn ouders kweekten geen dieren of teelden geen gewassen, maar het gezin leefde wel in alle rust op het platteland. Keert Clarkson terug naar zijn roots?

'Eens een dag niet in een auto moeten zitten, of 's ochtends geen broek moeten aantrekken: wat een zegen! ''

Clarkson «Nee, ik was gewoon het moordende werkschema beu. We waren amper klaar met een reeks in te blikken, of de volgende opnames stonden al voor de deur. Jarenlang hebben we onze gezinnen nauwelijks gezien.

»Ik heb mijn buik vol van Heathrow. Ik weet elke gate zijn, ik ken alle bewakingsagenten. Ik ben er de laatste twintig jaar twee tot drie keer per week geweest. Alleen al het idee dat ik niet meer naar Heathrow hoef, dat ik eens een dag niet in een auto hoef te zitten, of dat ik ’s ochtends eens geen broek hoef aan te trekken, voelt als een zegen.»

Clarkson benadrukt nog eens dat hij auto’s niet van de ene op de andere dag heeft ingeruild voor tractors en ploegen. Tien jaar geleden, toen het onmogelijk leek dat het onverwachte succes van ‘Top Gear’ kon blijven duren, kocht hij landbouwgrond in Chipping Norton, een dorp van 6.337 inwoners.

Clarkson «Ik was van plan om een klein stukje te kopen, maar toen ik hier aankwam, vond ik het zo mooi dat ik dacht: ik koop zoveel ik kan.»

Intussen is de streek in trek geraakt bij de Engelse beau monde. Clarkson mag prins Harry en prinses Meghan tot zijn buren rekenen. Net als David en Victoria Beckham, van wie hij graag benadrukt dat ze aan de ándere kant van Chipping Norton wonen. Hij kocht zijn boerderij als toevluchtsoord, niet als statussymbool. Toen hij de boekhouding controleerde, merkte hij snel dat zijn boerderij op droog zaad zat. Hij herdoopte ze Diddly Squat – twee keer niks.

Clarkson «Iemand kwam er in 2009 naar kijken en zei dat het de meest waardeloze grond was die hij ooit had gezien. Dit is verre van de vruchtbaarste streek van Engeland. Eigenlijk is het niet meer dan een velletje aarde bovenop een harde laag steen. Toen ik de grond kocht, was het alleen maar dan een enorme grasvlakte. Dieren zag je hier nauwelijks. Maar we hebben maïs, zonnebloemen en mosterd geplant, en nu zit de lucht tjokvol vogels.»


0,6 schapen

Boer Clarkson is al goed ingeburgerd en populair bij zijn buren in Chipping Norton. ‘Ik tikte hem vroeger weleens op de vingers wanneer hij ongezond voedsel kocht,’ zegt de bemoederende uitbaatster van de dorpswinkel. ‘Intussen eet hij lokale producten en ziet hij er stukken beter uit.’

Clarkson is ook vaste klant in de plaatselijke pub, waar sommige stamgasten vinden dat hij hun volksvertegenwoordiger zou moeten worden, of zelfs eerste minister – allebei functies die man uit de streek David Cameron ooit vervulde. Maar Clarkson heeft het idee om zich in te laten met politiek altijd weggewuifd, zelfs toen 50.000 fans een petitie tekenden om hem premier te maken.

De liefde tussen de streek en Clarkson is wederzijds. Hij verklaarde eens stellig dat het café in het naburige Chadlington beter is dan het chicste etablissement in Londen.

Clarkson «Je kunt er niet binnenstappen zonder een praatje te maken. Ooit was het een postkantoor, maar nu kun je er de beste worteltaart ter wereld kopen. Dat staat zo op het bordje, en je zou denken dat zoiets een toch wel heel gedurfde claim is, maar het is écht de beste worteltaart ter wereld. We zijn hier heel verwend.»

Soms botst de wereld van snelle wagens wel met die van het trage leven, zoals die keer toen Clarkson naar huis reed in een elektrische Jaguar I-Pace. Toen hij die in het stopcontact stak, sprongen alle zekeringen. En wanneer jagers de weg blokkeren, begint hij inwendig te koken.

Clarkson «Het komt door dat pompeuze air van de jagers. Op hun enorme paarden gaan ze op de weg staan, blokkeren ze alle verkeer en vinden ze dat de hele wereld moet stoppen zodat zij hun passie voor de jacht kunnen botvieren. Het is belachelijk. Wat als ík nu eens een hobby koos die hen verhinderde om hun werk te doen? Rázend zouden ze zijn.

»Nog frustrerender is de bureaucratie, die me verhindert om van deze boerderij een bloeiend bedrijf te maken. De vorige eigenaars kregen subsidies van de EU om stukken land braak te laten liggen en zo voedseloverschotten te voorkomen. Toen ik die grond weer wilde gaan bewerken, kwam een ambtenaar hier aan met een soort houten vierkant en gooide dat ding lukraak een veld in. Daarna inspecteerde ze elk grassprietje in die vierkante meter, om te zien of er geen beschermde soorten tussen zaten. Als er één beschermde grassoort groeit, zeggen ze: ‘Sorry, hier mag je niks verbouwen, maar we zullen je wel betalen alsóf je hier wat verbouwt.’ Dat geloof je toch niet? Als een massa mensen omkomt van de honger, is het toch te gek voor woorden om land níét te bewerken omdat er een zeldzame soort gras groeit?»

Ook in zijn pogingen om schapen te houden, botste hij op starre regeltjes.

Clarkson «Ik mag maar 0,6 schapen per hectare houden. Dat heeft te maken met stikstof die via hun urine de grond insijpelt. Ik wilde die regel omzeilen. Eén van mijn velden is langs drie kanten omgeven door bos, dus zei ik tegen de landbouwinspecteur: ‘In die bossen kan ik zoveel schapen houden als ik wil, zonder dat jullie het ooit weten.’ Waarop hij: ‘Vergeet dat maar, want we hebben een satelliet.’ Wát? De overheid heeft een spionagesatelliet waarmee ambtenaren schapen kunnen tellen? Hoe blijven die mensen in godsnaam wakker?

»Echte boeren kunnen een miljoen voorbeelden van idiote regels opsommen. Ik ben er zelf al op een paar gestoten. Dan rol je eens met je ogen en denk je: hier is vast een hele goede reden voor, maar ik heb geen flauw idee wat die zou kunnen zijn.»


naakte waarheid

Om de indruk te vermijden dat hij veganistisch of links geworden is, beent Clarkson regelmatig over zijn velden met een zwaar kaliber jachtgeweer over de schouder. Daarmee knalt hij vooral vliegend wild uit de lucht, maar hij breekt ook nesten van eekhoorns af, om de bomen te beschermen. Hij nodigt zijn buren uit om samen met hem op fazanten te jagen, die dan in een pot op zijn fornuis belanden. Hij noemt die uitjes meer ‘wandelende cocktailfeestjes’ dan jachtpartijen. De uitgelaten sfeer zorgt ervoor dat fazanten een meer dan gemiddelde kans hebben om er ongeschonden vanaf te komen.

Clarkson «We komen ’s ochtends bijeen, ontbijten samen, wandelen wat rond, zeuren over de jacht en eindigen in de pub voor de lunch.»

Een voorstander van de georganiseerde jacht is hij zoals gezegd niet: niet alleen omdat de jagers de weg blokkeren met hun paarden, maar ook omdat hun honden alle vogels wegjagen.

Clarkson (zucht) «Heb je eindelijk alle vogels waar je ze hebben wilt, komen de jagers voorbij. Ach, het hoort bij het plattelandsleven. Ik denk er trouwens niet aan om de jagers de doorgang over mijn grond te ontzeggen. Daar zou ik enkele mensen hier flink kwaad mee maken.

»Ik heb eens bedacht dat het wel leuk zou zijn om jagers en tegenstanders van de jacht samen uit te nodigen, en hen dan een ware veldslag te zien uitvechten. (Snel) Dat is een grapje, uiteraard. Stel je voor dat mijn critici denken dat ik het echt meen.»

Nu hij ervaren heeft hoe het boerenleven echt werkt, meent Clarkson dat tv-programma’s over het platteland, zoals ‘Countryfile’ op BBC, alleen maar een geïdealiseerde versie tonen van een bestaan dat vaak nat, koud en barbaars is.

Clarkson «Je gelooft er toch niks van als zo’n presentator pakweg een muurtje bouwt en, nadat hij een paar stenen op elkaar gestapeld heeft, zegt: ‘O, ik wou dat ik hier altijd kon blijven en zo mijn brood kon verdienen.’ Wat hij eigenlijk wil zeggen is: ‘Ik moet vanavond nog naar Londen om chic te dineren met mijn vrienden uit de media, en ik zou nooit zoveel loon willen inleveren.’»

Clarkson koestert blijkbaar stilletjes de ambitie om zelf een programma over het platteland te presenteren.

Clarkson «Het zou de naakte waarheid moeten blootleggen. Je kunt je niet voorstellen hoeveel paperassen je als boer moet invullen. Een realistische versie van ‘Countryfile’, met dood, bloed en opinies, dát zou nog eens wat zijn.»

Ondanks zijn kritiek op Londen is Clarkson allerminst van plan om zijn penthouse en sociale leven in de stad op te geven.

'In de stad slaap ik zonder moeite door het geloei van sirenes. Op de boerderij is het minste geluidje om vier uur 's nachts al genoeg om me naar een wapen te doen grijpen.'

Clarkson «Ik zou de hectiek te veel missen. In de stad slaap ik zonder moeite door het geloei van sirenes en autoalarmen. Op de boerderij is het minste geluidje om vier uur ’s nachts al genoeg om me naar een wapen te doen grijpen, zelfs al blijkt het uiteindelijk maar een das die op jacht is.

»Wanneer ik in de stad ben, betaal ik mensen om hier de boel draaiende te houden, om de zaadjes in de grond te stoppen, ze te verzorgen en daarna te oogsten. Liefst van al wil ik dat ooit allemaal zelf doen.

»Als ik me al eens aan het zwaardere werk waagde, ging het fout. Zo besloot ik eens om het graan te drogen te leggen op een oude landingsbaan, aan de rand van het domein. Maar toen we het daarna opschepten, kwamen er stukjes grind mee en werd het graan waardeloos. Ik heb dan uitgezocht hoeveel het kost om een graanschuur te bouwen, zo eentje met een geventileerde vloer waarin je het graan van onderuit droogt. Dat kostte een kwart miljoen. Hoeveel jaar moet je niet werken om zo’n schuur af te betalen? Ik zie niet in hoe je van boeren kunt leven. Hoe groot moet een winstgevende boerderij wel niet zijn als je met 400 hectaren niet genoeg verdient? Het enige zinvolle dat je met een boerderij kunt doen, is ze verhuren, denk ik.»

Nog een les die hij leerde, is dat je als boer vaak moet gokken.

Clarkson «Je oogst je gewassen, slaat ze op en wacht dan op het juiste moment om ze te verkopen. Het is even riskant als handelen op de beurs. Graan opslaan is heel duur, en als je een foute beslissing neemt, riskeer je veel geld te verliezen. Veel hangt blijkbaar ook af van het weer in Rusland.»

Maar zelfs als hij geen cent verdient, is alleen al het land onderhouden en het als natuurreservaat in stand houden de moeite waard, vindt hij – met de occasionele geslaagde oogst om de boeken in balans te houden, uiteraard.

Jeremy Clarkson de natuurbeschermer, wie had dat ooit gedacht? Wie weet wordt de man die nu het bos in schrijdt om een uilenkast te herstellen op een dag wel de nieuwe Sir David Attenborough?

© The Times. Vertaling en bewerking: Ruud Meert.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234