‘Mijn man heeft me niet gegoogeld tot we elkaar beter kenden’ Beeld NICHOLAS KARLIN
‘Mijn man heeft me niet gegoogeld tot we elkaar beter kenden’Beeld NICHOLAS KARLIN

De moord op Meredith Kercher

Hoe zou het nu zijn met Amanda Knox, dertien jaar na de moord op haar roommate?

Het Italiaanse hooggerechtshof heeft haar over de hele lijn vrijgesproken, maar voor velen blijft Amanda Knox schuldig aan de moord op de Britse studente Meredith Kercher. Een boek en een Netflixdocumentaire later zet ze zich nu in voor al wie onterecht in de cel zit, onder meer met haar true crime-podcast: ‘Mensen zijn geen duivelse wezens, we zijn gewoon onvolmaakte schepsels.’

Rudy Guede, de enige veroordeelde die nog in de cel zat voor de moord op Meredith Kercher in het Italiaanse Perugia, is vorige maand in alle stilte ontslagen uit de gevangenis. Zijn celstraf was eerder al teruggebracht van dertig naar zestien jaar, en uiteindelijk is hij na dertien jaar vrijgelaten. Maar de New York Post kopte: ‘Man die flatgenote van Amanda Knox heeft vermoord, is vrij en moet gemeenschapsdienst verrichten.’ Amanda Knox, die tot twee keer toe is vrijgesproken, was razend. ‘Zijn naam is Rudy Guede. Haar naam is Meredith Kercher. De enige naam die niet in die titel had mogen staan, is die van mij,’ schreef ze op Twitter. De reacties lieten niet lang op zich wachten, zoals altijd wanneer ze iets post: in geen tijd verschenen er antwoorden als ‘Walgelijk!’ en ‘Je zou je moeten schamen!’ Veel mensen houden haar nog altijd verantwoordelijk voor de moord.

Guede, een lokale marginale figuur van wie het DNA en een bebloede handafdruk waren aangetroffen op de plaats van de misdaad, werd in 2008 veroordeeld voor aanranding en moord via een snelrechtprocedure, nog vóór Amanda Knox en haar toenmalige vriendje, Raffaele Sollecito, moesten terechtstaan. Zij werden verdacht van medeplichtigheid en in 2009 veroordeeld: ze kregen respectievelijk 26 en 25 jaar cel.

Na een uitspraak in beroep kwamen Knox en Sollecito in 2011 vrij, in maart 2015 zijn de twee definitief vrijgesproken door het Italiaanse hooggerechtshof. Volgens het arrest vertoonde het onderzoek ernstige tekortkomingen en was er geen enkel biologisch bewijs waardoor ze in verband konden worden gebracht met de misdaad.

Amanda Knox was 20 toen de moord werd gepleegd. Nu is ze 33 en woont ze in de VS. Ze heeft in 2013 een boek over haar wedervaren gepubliceerd, ‘Wachten tot je gehoord wordt’, en er is een Netflixdocumentaire over haar gemaakt. Knox is een gedreven activiste die opkomt voor al wie in haar ogen onterecht is veroordeeld. Daarnaast heeft ze haar eigen true crime-podcast, ‘The Truth About True Crime’, maar daarover zullen we het straks hebben in ons Zoom-interview – zij zit thuis in Seattle.

– Met de vrijlating van Rudy Guede lijkt de zaak-Kercher definitief afgesloten, nee?

AMANDA KNOX «Wel integendeel, het probleem is juist dat de zaak maar niet afgerond raakt. En het is bijzonder ergerlijk, temeer omdat ik mijn slechte reputatie aan iemand anders te danken heb. In het vonnis staat dat Rudy Guede Meredith heeft verkracht en vermoord samen met anderen, van wie we de identiteit nog altijd niet kennen. Tot op de dag van vandaag halen mensen dat aan om Guedes verantwoordelijkheid af te zwakken en naar mij en Raffaele te wijzen. Maar alle bewijslast toont aan dat Guede de moord in zijn eentje heeft gepleegd.»

– Maar waarom heb je dan in eerste instantie bekend? Je hebt een document ondertekend waarin je Patrick Lumumba, de eigenaar van de bar waar je werkte, ervan beschuldigde dat hij iets met de moord te maken had. Je werd daarom ook veroordeeld wegens laster en eerroof.

KNOX «De documenten die ik heb ondertekend, zijn niet door mij opgesteld. De ondervragers hebben die teksten geschreven. Ik was uitgeput en bang, en ik begreep niet wat er gebeurde. Niemand heeft me zelfs uitgelegd dat ik een verdachte was. Er werd alleen maar keihard tegen mij geroepen. Ik was doodsbenauwd en heb toen enkele papieren getekend, die ik daarna meteen herroepen heb. Je hoeft niet met een stroomstok geëlektrocuteerd te worden om gek te worden, weet je.»

In zijn boek ‘Praten met vreemden’ uit 2019 (dat in maart wordt heruitgegeven, red.) wijdt de schrijver Malcolm Gladwell een hoofdstuk aan de zaak. ‘Meredith Kercher is vermoord door Rudy Guede. Dat hij schuldig is, staat vast.’ De reden waarom Amanda Knox dan in de vuurlinie belandde, is volgens Gladwell dat de speurders haar voortdurend verkeerd inschatten: ‘Als je gelooft dat hoe een vreemde eruitziet en hoe hij handelt, een betrouwbare aanwijzing is voor hoe hij zich voelt, dan ga je fouten maken. Amanda Knox was daar het slachtoffer van.’

– Volgens Malcolm Gladwell ben jij ‘een onschuldige die de indruk geeft dat ze schuldig is’.

KNOX «Daar ga ik absoluut niet mee akkoord. Zijn analyse verschilt niet wezenlijk van de meeste andere: door naar mij te kijken heeft hij geprobeerd te achterhalen waarom ik ten onrechte ben veroordeeld. Maar ik neem hem niets kwalijk, ik heb het zelf lange tijd gedaan. Ik weet niet of dat een vrouwenkwestie is, of iets menselijks, maar al heel vroeg, toen er tegen mij werd geschreeuwd tijdens de ondervragingen en ik zelfs werd geslagen, bleef ik maar denken: wat doe ik in hemelsnaam verkeerd? Instinctief begon ik aan mezelf te twijfelen.»

MADONNA EN HOER

Eén van de vreemde wendingen in het dossier is dat de speurders al vrij snel focusten op het seksleven van Amanda Knox, op het obsessieve af. Het is moeilijk te achterhalen wanneer en hoe dat precies is begonnen. Amanda was al een maand in Italië toen de moord werd gepleegd en ze had Raffaele Sollecito een week eerder ontmoet op een klassiek concert. Ze vertelde de politie dat ze de nacht in zijn flat had doorgebracht en dat ze daarna naar huis was teruggekeerd om te douchen. Volgens een agent kon dat verhaal niet kloppen omdat Amanda ‘naar seks rook’. Daarna vonden de speurders een vibrator in haar badkamer – die had ze bij wijze van grap cadeau gekregen van een vriend.

KNOX «Van toen af begon het naar ouderwets puritanisme te ruiken. De aanklager was gefixeerd op het idee dat Meredith een soort madonna was, een maagdelijke verschijning die mijn losbandige leven afkeurde, en daarom zou ik haar vermoord hebben. Het was te gek voor woorden.»

– Meredith Kercher werd ook geportretteerd als een aardig meisje uit de middenklasse. Heeft dat misschien de venijnige reacties tegen jou aangewakkerd?

KNOX (vinnig) «En waarom dan niet tegen Rudy Guede? Nee, er moest iemand boeten voor wat dat aardige meisje was aangedaan, en volgens de versie die de aanklager en de tabloids in elkaar hadden geknutseld, kon dat alleen maar ik zijn.»

De moeite die de politie zich getroostte om die versie hard te maken, grenst aan het onwaarschijnlijke. Tijdens haar eerste weken in de gevangenis werd Amanda Knox getest op hiv. Ze bleek negatief te zijn, maar de speurders vertelden haar dat ze positief was en dat ze moest proberen te achterhalen wie haar besmet kon hebben. Ze stelde een lijst op van de partners met wie ze het bed had gedeeld, en de zeven namen werden doorgespeeld aan de aanklager én gelekt naar de pers.

Haar profielen op sociale media werden geplunderd door journalisten die op zoek waren naar saillante details. Haar bijnaam op school, Foxy Knoxy, had ze gekregen omdat ze erg snel was in footballwedstrijden, maar in de pers kreeg die plots een seksueel tintje. Die karakterisering werkt tot op vandaag door.

KNOX «Ik heb drie jongere zussen en één van hen is nu 21. Als ik me probeer in te beelden dat zij dat allemaal zou moeten meemaken… Ze zou die pijn nooit te boven komen. Zoiets wens ik niemand toe.»

‘Toen ik tijdens de ondervragingen werd geslagen, begon ik aan mezelf te twijfelen.’ (Foto: op weg naar de rechtbank in september 2008.) Beeld AFP
‘Toen ik tijdens de ondervragingen werd geslagen, begon ik aan mezelf te twijfelen.’ (Foto: op weg naar de rechtbank in september 2008.)Beeld AFP

YOGA IN DE CEL

Amanda Knox was 24 toen ze in 2011 werd vrijgelaten uit de gevangenis. Ze keerde terug naar haar moeder en stiefvader in Seattle en volgde een cursus creatief schrijven. Daarna ging ze onder een pseudoniem aan de slag voor een lokale krant, waarvoor ze bijdragen over kunst leverde.

KNOX «Ik probeerde zo onzichtbaar mogelijk te leven. Maar in 2013 moest ik op promotietournee voor mijn boek, en interviewers vroegen me de hele tijd of ik Meredith had vermoord. Toen besefte ik dat ik niet kon ontsnappen aan het beeld dat de Italiaanse speurders van mij hadden geconstrueerd.»

In 2014 werd ze bij verstek opnieuw veroordeeld na een beroepsprocedure. Maar toen nam iemand van het Idaho Innocence Project, een organisatie die onterechte veroordelingen aanklaagt, contact op met haar moeder. Hij vroeg of ze met haar dochter naar een meeting in Portland wilde komen.

KNOX «Het was een openbaring voor mij. Voor het eerst zag ik mijn geval niet als een nachtmerrie, maar als een typisch misverstand. Het is bijvoorbeeld niet ongewoon om het slachtoffer van een onterechte veroordeling de schuld te geven van wat hem of haar is overkomen. We zijn er erg goed in om achteraf onze neiging om iemand te veroordelen te rechtvaardigen. Maar dat is verkeerd: je moet afstand nemen en denken: hola, wacht eens even, waarom deed ik dat of dacht ik zo?

»Ik verdiepte me vervolgens in andere dossiers en dat heeft me geholpen om een aantal voorvallen in mijn eigen zaak beter te begrijpen. Zo zijn Raffaele en ik buiten aan de flat gefilmd terwijl we elkaar kusten en de politie binnen aan het werk was, maar op dat moment wist ik nog niet dat Meredith was vermoord. Kort daarna zou ik vrolijk radslagen gemaakt hebben in het politiekantoor, maar dat heb ik nooit gedaan: ik deed wel enkele yogaoefeningen omdat ik er al uren zat te wachten. En op een bepaald moment vroeg een inspecteur me of ik ook een spagaat kon maken, en toen heb ik dat gedemonstreerd.»

– Dat is toch wel gek?

KNOX «Die fixatie van mensen op bepaalde details vóór ik in beschuldiging werd gesteld, is een vorm van vooringenomenheid. Ze herinneren zich niet de keren dat ik zat te huilen. Of toen ik in mezelf gekeerd zat te piekeren en verdrietig was. Niemand heeft het daarover. Ze hebben het alleen over die elementen die hun oordeel over mij bevestigen.»

Door haar contacten bij het Idaho Innocence Project besefte Amanda Knox dat haar ervaringen niet zo uniek waren, en ze besloot om zich in te zetten voor andere mensen die onterecht veroordeeld waren. Ze geeft nu wereldwijd voordrachten over het fenomeen, vorig jaar zelfs in Italië, waar ze voor eerst in tien jaar weer een voet zette. Dat ze in 2015 definitief werd vrijgesproken, sterkte haar alleen maar. Korte tijd later ontmoette ze haar toekomstige echtgenoot, de dichter Chris Robinson, toen ze hem moest interviewen voor de krant.

KNOX «Hij zei: ‘We zouden vrienden kunnen worden.’ En ik dacht: oh my God, ik kan opnieuw vrienden maken! Ik hoef me niet langer te verbergen en alleen maar contact hebben met mensen die ik al mijn hele leven ken.

»Hij wist vaagweg dat ik ooit bij een rechtszaak betrokken was geweest, maar dacht dat het iets was over iemand die uit een raam was gevallen. En hij besloot me niet te googelen tot we elkaar wat beter kenden.»

– Intussen heb je je op het true crime-genre gestort, maar dat focust volgens jou op de verkeerde dingen.

KNOX «Die series en podcasts zijn doorgaans van een belabberde kwaliteit. Het is allemaal erg sensationeel: de makers kicken op tragedies, trauma’s en horror. Ik wilde het tegenovergestelde doen.»

– Maar je podcast ‘The Truth About True Crime’ heeft de kritiek alleen maar doen toenemen.

KNOX «Ik krijg te horen dat ik profiteer van Merediths dood omdat ik mijn carrière aan dat proces te danken zou hebben. In de hoofden van sommige mensen besta ik alleen maar door de moord op Meredith. Ze vergeten dat ik een mens ben met een eigen leven en eigen ervaringen, en dat ik helemaal niets met die moord te maken had. Ik was gewoon haar huisgenoot, meer niet.

»Het is zó frustrerend, maar ik probeer erboven te staan. Mensen zijn geen duivelse wezens, zie je. We zijn gewoon onvolmaakte schepsels.»

© The Sunday Times

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234