Hoe zou 't nog zijn met de proefbuishamburger? 'Over 7 jaar ligt er betaalbaar kweekvlees in de supermarkt'

Vijf broden en twee vissen, meer had Jezus Christus niet nodig om 5.000 volgelingen eten te geven. Had Mark Post daar destijds ook rondgelopen, dan zaten ze gezellig rond de barbecue. De ‘kweekvleesprofessor’ haalt uit één stamcel van een koe 10.000 kilo vlees.

'We hebben veel grondstoffen nodig om een koe vet te mesten, en we krijgen er maar een klein beetje vlees voor terug.'

Vandaag zijn er 1,3 miljard koeien op aarde die gemiddeld 350 gram methaan per dag uitstoten. En voor onze luchtkwaliteit is methaan 25 keer (!) schadelijker dan CO2. Bovendien is er bij de productie van vlees honderd keer zoveel water nodig als voor graan, en meer dan een derde van de wereldwijde graanproductie dient voor veevoeder. En dan hadden we het nog niet over de groeiende wereldbevolking: van 7,39 miljard bewoners vandaag naar minstens 9 miljard in 2050. Als we ons niet met zijn allen bekeren tot het vegetarisme, wordt dat dus een probleem. Tenzij Mark Post, hoogleraar vasculaire fysiologie aan de Universiteit Maastricht, erin slaagt iedereen kweekvlees te laten eten: hamburgers, beenhesp en entrecote die vanzelf groeien uit stamcellen die uit een koe zijn geplukt. De stamcellen vermenigvuldigen zich als ze worden gevoed met plantaardige eiwitten en suikers.



HUMO Hoe werkt het precies?



Mark Post «We hebben allemaal stamcellen in onze spieren. Die wachten daar tot een spier scheurt. Daarna vermenigvuldigen ze zich en vormen ze nieuwe spieren. Ze doen dat in het lichaam, maar ze kunnen dat ook erbuiten. Wij nemen nu een stukje uit een spier van een koe, daar halen we de stamcellen uit en die laten we zich een tijdlang vermenigvuldigen. In de juiste omstandigheden kunnen ze dat al uit zichzelf. Daar halen we dan kleine spiervezels uit, en die kneed je samen tot een hamburger.»



HUMO Nu doet u het klinken alsof ik het thuis ook kan.



Post «Dat is ook de bedoeling, al heb je wel wat ruimte nodig als je uit één stamcel 50.000 hamburgers wilt halen. En je moet een paar weken van tevoren weten wat je wilt eten. Het duurt een week of negen om van een sample uit een koe een stuk vlees te maken. Of het om één dan wel vijftigduizend hamburgers gaat, maakt niet uit. Je hebt alleen meer ruimte nodig.»

HUMO Liggen hier ergens gigantische stapels kweekburgers?

Post «Wij zijn een universiteit, het is niet de bedoeling dat wij zelf gaan produceren. Dat moet in een bedrijf gebeuren. Maar de methodes voor de grootschalige productie bestaan wel al, voor medische of farmaceutische doeleinden. Er moet alleen nog bewezen worden dat ze ook voor stamcellen werken, en we hebben tijd en geld nodig om uit te zoeken hoe dat moet.»

HUMO Drie jaar geleden stelde u onder internationale belangstelling de eerste kweekvleesburger voor. Die kostte toen 250.000 euro. Wat is er sindsdien veranderd?

Post «We hebben het productieproces aangepast, zodat we geen antibiotica meer nodig hebben. Bij cellenkweek worden altijd preventief antibiotica gebruikt, omdat er anders een behoorlijke kans op infectie is. Maar bij ons lukt het zonder en het kweken gaat zelfs sneller. We proberen dat nu op grotere schaal. De mensen die drie jaar geleden die burger proefden, zeiden ons dat hij wat aan de droge kant was. Daarom hebben we er nu vet aan toegevoegd. Daarvoor kweken we vetweefsel, volgens een ander procedé.»

HUMO Dus vandaag is hij lekkerder?

Post «Daar gaan we van uit, maar we hebben ’m nog niet kunnen proeven omdat we die niet zelf produceren. Hij zou ook al iets minder dan 250.000 euro kosten, maar nog altijd te veel om alleen maar te proeven of hij lekkerder is.»

HUMO Hoeveel hamburgers kunt u uit één stamcel maken?

Post «In principe kun je uit één sample van nog geen gram 10.000 kilo vlees maken. Ter vergelijking: vandaag levert één koe 300 kilo vlees.»

HUMO Ja, maar kunt u ook filet mignon, chateaubriand en entrecote kweken?

Post «Met de huidige technologie kunnen we alleen kleine stukjes weefsel maken. U en ik hebben bloedvaten om zuurstof en voedingsstoffen naar de weefsels te brengen en afvalstoffen af te voeren. Als we een groter stuk vlees willen maken, zullen we er een soort bloedvatensysteem aan moeten toevoegen. Dat is iets ingewikkelder, maar het wordt wel al her en der gedaan voor medische toepassingen. Daarom ben ik ervan overtuigd dat we op een dag een dikke steak zullen kunnen maken.»

HUMO Kunt u ook kip, konijn of vis kweken?

Post «Het kan met elk dier dat die stamcellen heeft. Wij doen het nu met runderen, omdat die het schadelijkst zijn voor de opwarming van de aarde. De koe is het minst efficiënte dier van alles wat we eten. We hebben veel grondstoffen nodig om haar vet te mesten, en we krijgen er in verhouding maar een klein beetje vlees voor terug. Maar in Tel Aviv zijn wetenschappers bezig met kippen, en nog anderen met vis. Vind je biodiversiteit het grootste probleem – het in stand houden van de tonijnpopulatie, bijvoorbeeld – dan moet je je daarop concentreren. Vertrek je vanuit het dierenwelzijn, dan ga je beter met kippen aan de slag, omdat het dan over gigantische aantallen gaat, die in erbarmelijke omstandigheden leven.»

HUMO Drie jaar geleden kreeg u 700.000 euro van Sergey Brin, de medeoprichter van Google, om drie burgers te maken. Hoe kreeg u hem zover?

Post «Sergey Brin heeft daar een investeringsbedrijf voor. Zijn belangrijkste drijfveer is het dierenwelzijn, dus zochten zijn medewerkers uit wie daarmee bezig is en zo zijn ze bij mij beland. Twee weken later had ik de financiering al rond. Daarna heb ik Brin één keer ontmoet. In een kantoor in Silicon Valley is er een video gemaakt waarin hij en ik geïnterviewd werden. Ik heb hem ook een kwartier gesproken in de tuin van de crèche waar zijn zoontje zat. Hij stond er in short, T-shirt en met crocs aan (lacht).»

HUMO Wanneer denkt u dat er betaalbaar kweekvlees in de supermarkt ligt?

Post «Over een jaar of zeven, acht. De goedkeuring van de voedselautoriteit zal nog een jaar of vier in beslag nemen. Daarna kan het kweekvlees op de markt komen, maar het zal in eerste instantie nog vrij duur zijn: ongeveer 10 euro per hamburger. Daarna zal het snel zakken en zal het zelfs goedkoper worden dan echt vlees.»

HUMO Zal de consument het ook willen eten? ‘Kweekvlees’ klinkt niet lekker.

Post «In de supermarkt kun je alléén maar kweekzalm kopen, ook al heet die niet zo. Oké, die mootjes komen van volledige vissen, maar die hebben nooit in zee gezwommen, hoor. Ik hoop dat het nu ook zo zal gaan. Het is net hetzelfde als het vlees zoals we het nu kennen, het wordt alleen op een andere manier geproduceerd.

»Drie jaar geleden was het grote publiek zich nog niet bewust van het enorme probleem van onze vleesproductie, behalve een paar journalisten en enkele mensen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Maar de vraag naar vlees zal met 70 procent toenemen! Ons product heeft veel voordelen die mensen kunnen aanspreken. We moeten 9 miljard mensen voeden en dat zal met veel minder grondstoffen kunnen. Er zal nauwelijks nog methaanuitstoot zijn, en ook het dierenleed wordt verminderd.

»Dat neemt niet weg dat de consument emotioneel zal reageren, omdat hij niet vertrouwd is met de manier waarop ons product gemaakt wordt. Hij weet niet wat het kweken van cellen inhoudt, en vraagt zich ook af of het wel veilig is.»

HUMO En wat denkt u?

Post «Belgen eten massaal frikandellen, Nederlanders halen kroketten uit de muur en Amerikanen zijn dol op hotdogs. Niemand weet wat er in dat vlees zit en hoe het gemaakt wordt, en toch stoppen ze het in hun mond. Dat is fascinerend, want waarom eten mensen frikandellen? Het is goedkoop, het is snel klaar en je gaat er niet van dood. Of toch niet meteen na het eten (lacht). Maar ik besef wel dat je pioniers nodig hebt, die de anderen ervan kunnen overtuigen dat er niets mis is met kweekvlees. Als ik er kinderen tussen 8 en 12 jaar over vertel, zeggen ze allemaal: ‘Waar maak jij je druk over? Natuurlijk zal het gebeuren zoals jij zegt.’ Mensen jonger dan 30 zeggen me ook: ‘Dit is de richting die we uitgaan, want we kunnen niet blijven leven en eten zoals nu.’»

HUMO Zal ik op een dag tegen mijn kleinkinderen zeggen: ‘Opa legde ooit stukken vlees op de barbecue die uit een koe kwamen’?

Post «Ja, en ze zullen je met grote ogen aankijken en vragen: ‘Wat gebeurde er dan met die koe?’ Het enige wat kweekvlees in de weg kan staan, is dat we massaal vegetarisch worden en dat de vegetarische producten zodanig tegemoetkomen aan ons verlangen naar vlees, dat we dat verlangen niet meer voelen.»

HUMO Ik zie de kilometerslange colonnes tractoren van betogende boeren richting Brussel al voor me.

Post «Die zijn er nu ook al (lacht). De voedingsindustrie zal zich ongetwijfeld verzetten, maar ik merk dat regeringen bereid zijn om het gelobby van de grote vleesmultinationals geen kans te geven. Vergeet ook niet dat er in Europa nog maar drie of vier grote vleesbedrijven zijn die aan iederéén leveren.»

HUMO Wat moet die boer met zijn paar honderd koeien dan doen?

Post «Voor veeboeren wordt het lastig, want in mijn optiek heb je er nog weinig nodig. Maar boeren zijn ondernemers pur sang: als hun varkens niets meer opbrengen, zullen ze aardappelen verbouwen. Dat heeft mijn buurman ook gedaan en hij verdient nu méér met zijn aardappelen dan vroeger met zijn varkens. We moeten hopen dat ze vooral boer kunnen blijven en voedsel voor ons produceren, want dat blijft noodzakelijk.»

HUMO Hebt u al bedreigingen gekregen?

Post «Er is weleens een enkele verwarde persoon die een dreigmail stuurt, maar dat is verwaarloosbaar. Ik kom geregeld bij boeren langs en die ontmoetingen zijn doorgaans erg gemoedelijk.»

HUMO Blij toe!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234