Sihame El Kaouakibi Beeld GREETJE VAN BUGGENHOUT
Sihame El KaouakibiBeeld GREETJE VAN BUGGENHOUT

Let's Go Blingbling

‘Hoezo, men wist het niet? Men wílde het niet weten.’ De verraderlijke charme van Sihame El Kaouakibi

Sociaal ondernemer en politica Sihame El Kaouakibi (34) was zich als grote uitdager van Bart De Wever in Antwerpen op het voorplan aan het dansen, maar na de vele beschuldigingen over misbruik van overheidsgeld en zelfverrijking kwam het tot een breuk met Open VLD. Humo reconstrueert de spectaculaire opgang en val van de Beyoncé van het Kiel, die even elegant de dansschool Let’s Go Urban op de kaart zette als politici en bedrijfsleiders naar de portefeuille deed grijpen: ‘Dit was een doelbewust systeem van zelfverrijking.’

Als het leven van Sihame El Kaouakibi tot voor kort een sprookje was, dan was het wel dat van Assepoester. Ze is één van de zeven kinderen van een Booms arbeidersgezin, dat het niet breed had. Ze leek voorbestemd tot een anoniem bestaan, maar dat was buiten het meisje met de fonkelende ogen en de ijzeren wil gerekend. Ex-straathoekwerker Peter Calluy ontmoette het gezin El Kaouakibi in de jaren 80 en 90 geregeld.

PETER CALLUY «Sihame zag je zelden alleen. Meestal was ze in het gezelschap van vriendinnetjes, vrolijk kwebbelend op weg naar het trommelkorps, dat elk jaar de 1 mei-viering opluisterde, of naar de plaatselijke socialistische turnclub Volharding. Haar oudste broers waren lid van de Arabisch-Europese Liga (AEL), de partij van Dyab Abou Jahjah, maar het gezin El Kaouakibi was allesbehalve revolutionair: ze stonden bekend als aimabel, sociaal en ondernemend. De vader was een arbeider die altijd zijn best heeft gedaan om zijn gezin te geven wat het nodig had. Hij heeft lange tijd in een fabriek gewerkt, waar ze vijgen verwerken. Het verschil tussen zijn wereld en de blingbling van zijn dochter kan niet groter zijn.»

HUMO Was Sihame een haantje-de-voorste?

CALLUY «Ze zat bij mijn zoon op het atheneum van Boom. Ze was ontzettend geëngageerd. Het werk voor de schoolraad nam haar zodanig in beslag dat haar resultaten eronder leden: ze heeft een jaar moeten overdoen. Ze was energiek, vrolijk en mondig. Geliefd bij haar leeftijdsgenootjes. Toen ze met haar urban dance-gezelschap Let’s Go Urban begon en woorden als responsabilisering in de mond nam, dacht ik: dat meisje zal het ver brengen. Ik heb haar altijd gesteund, tot ze zich uitsprak voor de hoofddoek. Toen is ze me kwijtgeraakt.»

Sihame El Kaouakibi wordt vroeg door de politiek gespot. Als net afgestudeerde onderwijzeres brengt ze nieuwkomers het abc van het Nederlands bij aan de Antwerpse zomerschool, een initiatief van wijlen Marleen Van Ouytsel (Open VLD), die El Kaouakibi onder haar vleugels neemt. De piepjonge lesgeefster onderscheidt zich door haar charme en enthousiasme. Een natuurtalent, dat ziet een blinde. Een voormalige politica besloot samen met Marleen Van Ouytsel het talent niet te laten ontglippen.

EX-POLITICA «Ik vroeg Sihame wat haar droom was. ‘Mijn hiphopdansgezelschap Let’s Go Urban verder uitbouwen,’ antwoordde ze. De stad Antwerpen heeft haar toen een halftijds contract voor allochtone jeugdwerking gegeven. En ik moet zeggen: ze heeft daar schitterende dingen mee gedaan. Ze liet Joden en Arabieren samen dansen. Ze had een authentiek en waarachtig verhaal: geen Chiro voor allochtonen, maar een jeugdbeweging voor de Nieuwe Antwerpenaar, waar kleur of gender geen rol speelde, en die razend populair werd.»

Een jaar later ontvangt Let’s Go Urban subsidies voor één voltijdse werkkracht en de werkingskosten. De stad begeleidt Sihame El Kaouakibi bij de oprichting van een vzw, maar niemand hoeft haar de weg naar het succes te wijzen. Die vindt ze zelf wel: in 2009 verzorgt Let’s Go Urban avond na avond het voorprogramma van de Night of the Proms in het Antwerpse Sportpaleis. Coca-Cola sponsort het gezelschap en de dansers dragen dure Adidas-schoenen. Dat heeft Sihame El Kaouakibi in haar eentje geregeld.

EX-POLITICA «Marleen Van Ouytsel heeft haar in de bedrijfswereld geïntroduceerd. Sihame ging spreken in serviceclubs, liet haar gezelschap optreden op bedrijfsfeestjes en kwam over de vloer bij captains of industry. Ze werd overal uitgenodigd, ook in de haven van Antwerpen.»

De bedrijfsleiders waren bereid te investeren in de activiteiten van Sihame, want ze geloofden in haar.

Marleen Van Ouytsel is de eerste voorzitter van de vzw Let’s Go Urban. Als zij ziek wordt, neemt schooldirecteur Dirk Bicker het van haar over.

DIRK BICKER «Sihame was een wervelwind. Let’s Go Urban groeide als kool, maar tegelijk studeerde ze ook onderwijswetenschappen aan de VUB. We moesten haar een beetje coachen.

»We waren haar kritische vrienden: het ene moment gaven we een schouderklopje, het andere moment remden we haar af. Soms dreigde ze echt wel te snel te gaan.»

Ook de media vallen als een blok voor Sihame en haar hiphopcrew. Kathy Lindekens is jongerenadviseur voor de VRT als ze Sihame in 2011 op een festivalletje scout.

KATHY LINDEKENS «BLOK-BLOC was een kunstenfestivalletje op Linkeroever. In de garage van de Chicagotoren was een dancebattle geprogrammeerd. Ik kwam terecht in een nieuwe wereld vol dansende kinderen en jongeren. Toen ik vroeg wie dat sprankelende boeltje leidde, kwam Sihame voor mijn neus staan. Een enthousiaste jonge vrouw: ze straalde power uit. Ik heb voor de VRT veel kinderen en jongeren ontdekt, maar zij sprong eruit. Ze was de gangmaker van een generatie.»

HUMO Hebt u haar geïntroduceerd in uw medianetwerk?

LINDEKENS «Sihame kan zelf uitzonderlijk goed netwerken: op ongedwongen wijze slaagt ze erin mensen mee te trekken in haar plannen. Ik stelde haar voor aan enkele leidinggevenden van de VRT bij de voorbereiding van OP12, een jongerenkanaal dat intussen is opgedoekt. Iedereen was onder de indruk.»

Kathy Lindekens: ‘Ik was ervan overtuigd dat zij ook een tv-carrière kon ambiëren of zelfs journaalanker kon worden.’ Beeld Photo News
Kathy Lindekens: ‘Ik was ervan overtuigd dat zij ook een tv-carrière kon ambiëren of zelfs journaalanker kon worden.’Beeld Photo News

HUMO Zag de VRT potentieel in haar?

LINDEKENS «Met OP12 hebben we ‘Carte blanche’ uitgewerkt, een programma waarin jongeren maandenlang televisie mochten maken en hun eigen beeldtaal uitvinden. Sihame begeleidde hen daarbij. Ik was ervan overtuigd dat zij ook een tv-carrière kon ambiëren of zelfs journaalanker kon worden: ik heb haar presentatielessen gegeven om haar klaar te stomen. De camera hield van haar, maar ze gaf snel aan dat presenteren niet haar ding was. Ze had meer interesse in beleidsmatig werk.»

IN HET PALEIS

In beleidsmatig werk is Sihame El Kaouakibi minstens even sterk als in netwerken. Dat blijkt wel in Antwerpen, waar andere tijden aanbreken met de wissel van het stadsbestuur in 2013, en een Vlaams-nationalistische burgemeester (Bart De Wever) de plaats van een socialistische (Patrick Janssens) inneemt. Het is niet meer vanzelfsprekend dat organisaties uit het middenveld hun werking volledig met overheidsgeld betalen. Let’s Go Urban maakt de omslag moeiteloos, dankzij het uitgebreide netwerk van El Kaouakibi.

EX-POLITICA «De subsidies werden vermarkt. Het bedrijfsleven sloop binnen in de jeugdwerking, en Let’s Go Urban gold als hét voorbeeld van de zelfbedruipende sociaal-culturele organisatie. Maar langzaam zag je een tweedeling ontstaan tussen enerzijds de vzw, de jeugdwerking met kansarme jongeren, en anderzijds de doorgedreven exploitatie van het product Sihame. Ze had werkelijk toegang tot iedereen.»

In die periode sijpelt door dat Sihame El Kaouakibi een habituee van het paleis is. En dat ze op uitnodiging van de Amerikaanse ambassade een driewekelijkse rondreis door de Verenigde Staten heeft gemaakt, in het kader van een programma voor toekomstige jonge leiders.

BICKER «We hadden de vzw opgezet met één doel voor ogen: het sociaal geëngageerde jongerenproject Let’s Go Urban in Antwerpen op de kaart zetten. Dat was niet eenvoudig, omdat de vzw tussen verschillende departementen zweefde: cultuur, sport en samenleving. Maar Sihame liet alle puzzelstukjes in elkaar passen. Ze beschikt over het vermogen een goed verhaal te brengen voor mensen van wie de leefwerelden mijlenver uit elkaar liggen. Iedereen in Antwerpen wilde plotseling met haar samenwerken, ook in de bedrijfswereld.

»In de beginperiode was onze werking afhankelijk van eenmalige subsidies. Als de uitbetaling enkele maanden op zich liet wachten, zaten we met een probleem. Sihame zocht dan extra inkomsten bij toplui van grote bedrijven. Plotseling vergaderden we niet meer in een zaaltje van een cultureel centrum, maar werden we gastvrij ontvangen bij Deloitte, waar onder begeleiding van professionals werd gebrainstormd over businessplannen, branding, de toekomstige exploitatie van een Urban Center – op dat moment nog een utopische droom – en een nieuwe structuur voor Let’s Go Urban. Met de nieuwe structuur veranderde voor mij ook de interne cultuur.»

‘De fall-out voor de sector is verschrikkelijk. Wie zal het nu nog opnemen voor kansarme jongeren?’ Beeld Joris Casaer HUMO 2020
‘De fall-out voor de sector is verschrikkelijk. Wie zal het nu nog opnemen voor kansarme jongeren?’Beeld Joris Casaer HUMO 2020

HUMO In 2015 werd Sihame El Kaouakibi, behalve het uithangbord van Let’s Go Urban, ook directeur en bedrijfseigenaar. U stapte uit de raad van bestuur en in uw plaats kwamen bestuurders als Tim Baart van Deloitte en Michel Looyens van Coca-Cola.

BICKER «Ik wilde jongeren zich laten ontwikkelen via dans en andere urban-disciplines. Ik had geen zin om gebouwen te exploiteren. Bovendien had ik een voltijdse baan in het onderwijs, mijn tijd was beperkt.»

BUITENGEPEST

2015 is ook het jaar waarin Sihame El Kaouakibi voor het eerst een politieke opdracht vervult. Op voordracht van Gwendolyn Rutten en Sven Gatz (Open VLD) gaat ze zetelen in de raad van bestuur van de VRT. Ze doet dat als onafhankelijke. Ze heeft geen zin in een politieke carrière, zegt ze.

In februari 2014 neemt ze contact op met Geert Noels, Vlaanderens bekendste econoom. Ze krijgt te weinig subsidies, vertelt ze. Ze kampt bij Let’s Go Urban met een structureel tekort.

GEERT NOELS «Ik kende haar niet, maar ik was haar project genegen. Het plan was helder: we zouden haar centen geven, maar, en dat was nog belangrijker, we zouden met haar volgens de beginselen van goed bestuur werken.»

Geert Noels: ‘We hebben mensen uit de politiek en de bedrijfswereld ingeseind dat er van alles fout is gegaan.’ Beeld Koen Bauters
Geert Noels: ‘We hebben mensen uit de politiek en de bedrijfswereld ingeseind dat er van alles fout is gegaan.’Beeld Koen Bauters

Geert Noels richt onder auspiciën van de Koning Boudewijnstichting een stichting op, Fonds Vrienden van Let’s Go Urban. Hij spreekt zijn ruime kennissenkring aan om jaarlijks 100.000 euro op te halen. En dat tien, misschien wel twintig keer te herhalen. Het project is niet beperkt in de tijd. Maar in mei 2015, als hij ruim 40.000 euro heeft opgehaald, begeeft hij zich al naar de uitgang. De beginselen van goed bestuur zijn niet zo eenvoudig te handhaven aan de zijde van El Kaouakibi: ze weigert transparantie over haar boekhouding.

NOELS «Als je gemaakte afspraken niet nakomt, houdt het op. Ik had Ingrid Pelssers gevraagd om namens ons in de raad van bestuur van Let’s Go Urban te zetelen. Ingrid had ervaring als Vlaams diversiteitsambtenaar en staat bekend om haar integriteit. Maar ze heeft nooit een faire kans gekregen. Ze werd buitengepest.»

INGRID PELSSERS «Het was de bedoeling dat mijn partner en ik in de raad van bestuur zouden zetelen, maar zover is het niet gekomen. Als kandidaat-bestuursleden hebben we twee bestuursvergaderingen bijgewoond. Op de eerste, in februari 2015, hebben we vooral geluisterd. Op de tweede, in mei 2015, hebben we een audit gevraagd, ‘om zeker te zijn dat alles in orde is’. We hadden toen al vragen bij sommige geldstromen van Let’s Go Urban naar haar privébedrijf A Woman’s View. Als ze over Let’s Go Urban ging spreken, ging die vergoeding naar haar eigen vennootschap. De opbrengst van de verkoop van T-shirts van Let’s Go Urban vloeide naar haar privébedrijf. Dansers werden bij optredens begeleid door coaches van Let’s Go Urban die werden betaald door de vzw, maar de opbrengst van het optreden ging naar A Woman’s View. Dat vonden wij niet normaal.

»Als CEO van de vzw kreeg ze een bruto jaarloon tussen 125.000 en 150.000 euro. Veel geld voor iemand die een dansproject voor kansarme jongeren leidt, toch? Waarom moest ze daarnaast nog extra verdienen met Let’s Go Urban via haar privébedrijf? Sihame reageerde heel fel op onze vraag om een audit. Ze verweet ons dat we haar niet vertrouwden. Ze wilde ook geen zakelijk coördinator.

»Blijkbaar voelde ze zich onaantastbaar in de raad van bestuur. Dat was toen nog een verzameling van vrienden en familieleden. Haar broer Youssef kwam er iets later bij, en ze wilde ook haar levenspartner Erika Nguyen laten toetreden. Daar waren wij tegen, omdat er te veel persoonlijke belangen speelden in een organisatie die voor 98 procent op subsidies draaide.

»In die periode hebben we een groot evenement georganiseerd in de Vlaamse Opera. Opbrengst: 43.660 euro. Toch liet de Vlaamse Opera ons weten dat het de laatste keer zou zijn. In de aanloop naar het evenement was Sihame bijna onbereikbaar geweest, waardoor de organisatorische last vooral op onze schouders terechtkwam. Dat was natuurlijk niet de bedoeling, maar zíj werd wel betaald.»

HUMO Wat gebeurde er na die eerste confrontatie?

PELSSERS «Radiostilte. Ze vond het niet nodig zich te verantwoorden. We werden niet meer uitgenodigd voor de volgende raden van bestuur. Begin 2016 schreven we een brief aan de Koning Boudewijnstichting waarin we uitlegden waarom we ermee stopten: het slechte bestuur en de attitude van Sihame El Kaouakibi. De gedelegeerd bestuurder, Luc Tayart de Borms, toonde begrip en antwoordde dat hij al eerder negatieve signalen had opgevangen. Daarna stuurden we Sihame nog een brief met de mededeling dat we niet aan boord kwamen, maar toch een eenmalige storting van 43.000 euro zouden overmaken. Daar kwam zelfs geen ‘dank u wel’ op. Géén reactie.»

HUMO Hebt u uw vermoedens over zelfverrijking en fraude gedeeld?

PELSSERS «We hebben die niet aan de grote klok gehangen, omdat ik al snel merkte dat mensen het niet geloofden. Nu blijkt dat ze gewoon op haar elan is doorgegaan, op een veel grotere schaal, met nóg meer geld. Ik heb het idee van jeugdige onervarenheid en slordigheid al lang laten varen. Dit was een doelbewust systeem van zelfverrijking, te vergelijken met het schandaal bij Samusocial. De bestuurders die in 2015 in Let’s Go Urban zetelden, onder wie een senator van Groen (Fourat Ben Chikha, red.), hadden dat moeten zien.»

NOELS «We hebben een rapport aan de Koning Boudewijnstichting bezorgd, en we hebben mensen uit de bedrijfswereld en de politiek ingeseind.»

PELSSERS «Maar men leek ons niet te willen geloven. En iedereen bleef maar geld aandragen voor Let’s Go Urban. Ik heb het moeilijk met het verhaaltje dat men het niet wist: men wílde het niet weten. Politieke partijen wilden met haar paraderen, haar verhaal recupereren, haar in hun kamp krijgen.»

HUMO En bedrijfsleiders?

PELSSERS «Dat CEO’s geen tijd hadden om te controleren wat ze met hun geld deed, kun je hun niet kwalijk nemen. Maar een overheid die zóveel subsidies aan één organisatie geeft, moet dat toch nakijken? Ik zie de overheid graag, ik heb er jaren voor gewerkt, maar hier moeten lessen uit worden getrokken. Dit mag niet stoppen bij een mogelijke gerechtelijke veroordeling van Sihame.»

HUMO Deze zaak raakt u duidelijk nog altijd?

PELSSERS «Ik vertel dit niet graag, omdat ik me ontzettend heb vergist. Ik geloofde in haar, we vertoonden veel gelijkenissen: we waren allebei pro diversiteit en emancipatie, allebei lesbisch. Dat ze haar geaardheid verzweeg, vond ik ook niet consequent. Is dat niet vreemd voor iemand die op de barricaden klimt en anderen stimuleert om voor zichzelf op te komen?»

DIK GEBUISD

Peter De Keyzer, econoom en co-managing partner van communicatiebureau Growth Inc, was zwaar onder de indruk toen hij Sihame El Kaouakibi in 2016 voor het eerst ontmoette. Hij loodste haar binnen in zijn netwerk van creatieve en ondernemende Antwerpenaren.

PETER DE KEYZER «Haar discours over empowerment vond ik erg verfrissend. Iedereen weet dat België een gigantisch probleem heeft met de participatie van migranten op de arbeidsmarkt. Vóór Let’s Go Urban bleven we hangen bij vingerwijzingen: ‘Ze willen niet werken’ versus ‘Jullie zijn racisten en willen ons niet in dienst nemen’. Maar nu was er de mantra van Sihame: ‘Jongeren moeten het heft zelf in handen nemen, met klagen en zagen kom je nergens.’ Dat klonk bedrijfsleiders als muziek in de oren. Bovendien had ze goede ideeën: elke jongere op zijn 18de een btw-nummer. Schitterend! Door dat enthousiasme is men niet kritisch genoeg geweest voor wat er fout liep.

»Behalve de raad van bestuur wist niemand wat er bij Let’s Go Urban precies aan de hand was. Enkelingen kregen een klein stukje van de puzzel te zien, bijvoorbeeld een factuur aan haar privébedrijf voor diensten die zij voor Let’s Go Urban leverde. Maar wie daar vragen bij had, durfde die niet uit te spreken, uit angst voor een verzuurde racist te worden versleten.»

Het eerste grote subsidiedossier – het oerdossier – heeft Let’s Go Urban ingediend bij het Vlaamse departement voor Cultuur. Als wegbereider van de urban dance in Vlaanderen vraagt de organisatie ruim 1,5 miljoen euro voor de werking tussen 2017 en 2021 – zo’n 300.000 euro per jaar. Minpunt: het dossier rammelt aan alle kanten. Het definitieve advies van de beoordelingscommissie, die bestaat uit experts inzake dans en performance, is onverbiddelijk: ‘Volstrekt onvoldoende.’ Dat is de laagst mogelijke quotering. Het advies geldt zowel voor het zakelijke als het artistieke aspect van het dossier. De commissie heeft ‘vragen bij het realistische karakter van de eigen inkomsten’, ‘twijfels bij het realistische karakter van de begroting en de haalbaarheid ervan’, en noemt het dossier ‘te prematuur om een structurele subsidie onder het Kunstendecreet te verantwoorden’.

Raf Heylen kreeg, als voorzitter van een andere artistieke commissie, het dossier onder ogen. Het oordeel van de voormalige bankier is scherp: ‘Geen respect voor de boekhouding, waardeloos, dik gebuisd.’

RAF HEYLEN «De commissie kon niet anders dan het dossier afwijzen, terwijl de experts de organisatie, die diversiteit omarmt, wel een warm hart toedroegen.»

De Vlaamse minister van Cultuur, Sven Gatz, volgt het advies van de commissie: Let’s Go Urban krijgt in het voorjaar van 2016 geen eurocent subsidie. Maar nu komt het: enkele maanden later dient Let’s Go Urban een ánder dossier in: voor een renovatieproject van een feestzaal op het Kiel, waar het Urban Center is gevestigd, het nieuwe hoofdkwartier van Let’s Go Urban. En nu trekt de minister van Cultuur wel zijn portefeuille: hij geeft 400.000 euro investeringssubsidie. Dat bedrag komt boven op de 3,4 miljoen euro die de stad Antwerpen voor het renovatieproject heeft uitgetrokken. Raf Heylen is daar erg boos om.

HEYLEN «In Vlaanderen zijn er weinig subsidies te verdelen. De commissies proberen dat zo eerlijk mogelijk te doen, volgens de strenge criteria van het Kunstendecreet. Zelfs de beste dossiers honoreren we met te weinig middelen. Maar dan heb je heel slechte dossiers, zoals dat van Let’s Go Urban, die een politieke binnenweg nemen en subsidies krijgen waarvoor geen criteria lijken te bestaan.»

Sven Gatz is het niet eens met die kritiek.

SVEN GATZ «De lat van het Kunstendecreet ligt hoog: een dossier wordt door experts gewikt en gewogen. Het artistieke geeft uiteindelijk de doorslag. Let’s Go Urban ging niet over de lat – klaar. Sihame El Kaouakibi heeft me daar achteraf over gebeld: ‘Kan daar nog iets aan worden gedaan?’ Nee, dat kon niet.

»Een dossier voor een renovatieproject van een sociaal-culturele organisatie is iets anders. Daar is de artistieke filter niet zo sterk. We hebben onze goedkeuring om verschillende redenen gegeven: het was een degelijk dossier, we konden als Vlaamse overheid een partnerschap met de stad Antwerpen aangaan, en de geloofwaardigheid van Sihame El Kaouakibi was groot. Ze gaf jongeren hun zelfwaarde terug op een unieke wijze, en ze deed dat met geld van de overheid én de privésector. Ze had ook het oor van grootindustriëlen.»

HEYLEN «De minister heeft dus een renovatiedossier goedgekeurd voor een organisatie die hij geen werkingssubsidie heeft toegekend wegens ‘volstrekt onvoldoende’. Begrijpe wie kan. Ook de politici die later zo gul met subsidies hebben gestrooid, hadden het oerdossier moeten inkijken, dat publiek beschikbaar is. Dan hadden ze geweten dat de boekhouding niet klopte.»

Met name de N-VA en Open VLD hebben met subsidies gestrooid. De 3,4 miljoen euro voor de renovatie van de feestzaal op het Kiel kwam van Nabila Ait Daoud, de Antwerpse schepen van Jeugd (N-VA). Opmerkelijk detail: de stad zet voor de renovatie niet haar eigen ontwikkelingsmaatschappij in. Dat mag de sociaal-culturele vzw van El Kaouakibi zelf doen. Opiniemaker Dyab Abou Jahjah: ‘Nabila en Sihame zijn goed met elkaar bevriend. Nabila heeft zwaar voor Sihame gelobbyd. Ze heeft Jan Jambon ook onder druk gezet om met Sihame het deradicaliseringsproject WeLoveBXL op te zetten.’

In 2017 richt El Kaouakibi met 200.000 euro van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) de vzw WeLoveBXL op in Molenbeek. Ook Sven Gatz (Open VLD) doet, deze keer als Vlaams minister van Brusselse Aangelegenheden, een duit in het zakje: hij kent een jaarlijks bedrag van 80.000 euro toe.

De afgelopen week kwam aan het licht dat er in de voorbije jaren amper controle is geweest op de uitvoering van beide projecten, dus de renovatie van de feestzaal op het Kiel én het initiatief voor deradicalisering in Molenbeek.

GELDHONGER

Maar niet alleen de politieke wereld is verblind door de blingbling van sociaal ondernemer Sihame El Kaouakibi, die zich verplaatst in een Tesla S en gekleed gaat in de duurste merkkleding. Ook de grootste bedrijfsleiders verliezen in haar nabijheid elke kritische zin. In 2017 stellen Thomas Leysen, Luc Bertrand, Françoise Chombar en Paul Parein 500.000 euro ter beschikking voor de oprichting van de bvba WannaWork, een rekruteringsbedrijf voor kansarme jongeren. Het bedrijf zal in drie jaar tijd welgeteld twintig jongeren aan een baan helpen.

In 2018 doet Sihame El Kaouakibi een voorstel aan ondernemer Rudi De Kerpel, met wie ze het goed kan vinden. Ze zetelen samen in de raad van bestuur van de VRT. De Kerpel (ex-N-VA), die net zijn bedrijf heeft verkocht, is op zoek naar duurzame projecten om in te investeren. Misschien, zegt El Kaouakibi, is het een idee om in WannaWork te stappen.

RUDI DE KERPEL «Ik heb eens naar de cijfers gekeken, en ik zag dat het niets voor mij was. Ik heb besloten het niet te doen.»

HUMO De helft van de omzet van WannaWork zou naar consultancy zijn gegaan.

DE KERPEL «In de boekhouding stonden nogal wat onduidelijke posten: erelonen en adviezen waarvoor ik geen verklaring had. Het management kon beter.»

In de bedrijfswereld wordt de geldhonger van Sihame El Kaouakibi stilaan een gespreksonderwerp: er ontstaat een niet-aflatende stroom van geruchten over de afwending van overheidsgeld naar privévennootschappen. Maar de politieke wereld is niet verontrust. Verscheidene politieke partijen, en vooral de partijen die haar de meeste subsidies geven, Open VLD en de N-VA, proberen haar in te lijven. Ze geldt nog altijd als het witte konijn van de Wetstraat, een kandidaat die een nieuw electoraat kan aanboren.

GATZ «De suggestie klopt niet: we hebben mevrouw El Kaouakibi niet met subsidies gekocht of proberen te kopen. Al besef ik dat ik me niet tegen die beschuldiging kan verdedigen.»

DE KERPEL «We hebben meerdere keren over haar overstap naar de politiek gepraat. Ik heb altijd gehoopt dat ze voor de N-VA zou kiezen. Jammer genoeg werd het Open VLD.»

Uiteindelijk krijgt Sihame El Kaouakibi in 2019 de tweede plaats op de lijst van Open VLD voor het Vlaams Parlement.

BEDRIJFSLEIDER «Het is meesterlijk hoe ze haar prijs heeft opgedreven door politieke partijen tegen elkaar op te laten bieden voor haar projecten én haarzelf. Open VLD gaf haar 100.000 euro om er vooral niet als een Open VLD’er uit te zien bij de verkiezingen. De onderhandelingen waren bikkelhard, weet ik. Tot twee uur voor haar voorstelling als co-lijsttrekker was het niet zeker of ze zou opdagen. Tot op het laatste moment heeft ze de partijtop tot wanhoop gedreven door mensen uit te kafferen. Maar daarna daagde ze glimlachend op in een groene, modieuze broek en gaf ze een memorabele speech. De Wetstraatpers haalde haar in als de nieuwe Beyoncé.»

Gwendolyn Rutten, toenmalig voorzitter van Open VLD, bevestigt de discussie die aan El Kaouakibi’s politieke maidenspeech is voorafgegaan. ‘Maar’, zegt ze, ‘die discussie ging niet over geld.’

GWENDOLYN RUTTEN «In februari 2019 had ze haar kandidatuur al bekendgemaakt met een filmpje. Twee maanden later, in april 2019, ging de discussie over het thema van haar eerste speech. Wij wilden dat ze zou spreken over de economie en de arbeidsmarkt, zij wilde het per se over onderwijs hebben. Uiteindelijk kreeg ze haar zin. Haar speech werd onthaald op een staande ovatie (lacht).»

HUMO in 2018 weigerde ze een plaats op de lijst bij de Antwerpse gemeenteraadsverkiezingen. Een half jaar later hapte ze wel toe voor de parlementsverkiezingen van 2019. Heeft ze in die periode de N-VA en Open VLD tegen elkaar uitgespeeld om zo veel mogelijk subsidies binnen te rijven?

RUTTEN «Die indruk had ik niet. Haar engagement leek mij oprecht. Ze zou nooit voor de N-VA hebben gekozen. Ik heb tijdens de Vlaamse onderhandelingen gezien hoe kapot ze was van de Vlaams Belang-voorstellen die de N-VA op tafel gooide. Dat was niet gespeeld. De val van de regering over het Marrakechpact was voor haar dé drijfveer om in de politiek te stappen.

»Ze heeft wel stevig onderhandeld over haar onafhankelijkheid: ‘Ik wil mijn eigen stijl, mijn eigen filmpjes, gemaakt door mijn eigen crew, in mijn eigen kleuren.’ Ze was daar ook beter in dan wij. En ze kon een ander publiek bereiken. Daarom hebben we haar dat gegund.»

 Gwendolyn Rutten: ‘Als ik al die onthullingen lees, word ik boos. Op haar. En op mezelf.’ Beeld Photo News
Gwendolyn Rutten: ‘Als ik al die onthullingen lees, word ik boos. Op haar. En op mezelf.’Beeld Photo News

HUMO Met een dikke 50.000 euro erbovenop.

RUTTEN «Haar campagnebudget kwam ongeveer overeen met het plafond van 54.000 euro dat uittredende parlementsleden ook mochten uitgeven aan hun campagne. Als je een pagina in Het Laatste Nieuws koopt, ben je meer kwijt, maar dan bereik je niet de jongeren die Sihame wel bereikte. Ik stond achter die beslissing, ik heb ze intern verdedigd en ik draag er de politieke verantwoordelijkheid voor. Als je je partij wilt vernieuwen en verruimen, kun je niet iedereen in een keurslijf dwingen, anders smoor je de verruiming in de kiem.»

HUMO Hoe verklaart u dat Let’s Go Urban zoveel subsidies kreeg zonder dat iemand controleerde wat er met dat geld gebeurde?

RUTTEN «Dat overheden projecten steunen die de kansen van allochtone jongeren willen vergroten, is niet zo vreemd. Sihame was in 2012 al uitgeroepen tot Antwerpenaar van het Jaar. Haar project paste in ons liberale verhaal, maar ook in het N-VA-discours over kansen grijpen. Of de N-VA haar wilde binnenhalen, moet u aan hen vragen.»

HUMO Meneer De Wever, was er een subsidieopbod tussen de N-VA en Open VLD om haar binnen te halen?

BART DE WEVER (voorzitter N-VA) «Ik kan niet in de hoofden van mijn partijgenoten kijken, maar geen haar op mijn hoofd dacht eraan die dame op onze lijst te zetten. Als iemand dat had voorgesteld, zou ik daar met veel overtuiging voor zijn gaan liggen. Het klikte niet.»

HUMO Waarom niet?

DE WEVER «Noem het intuïtie. Ik heb haar twee keer ontmoet, omdat ze aan de stad subsidies vroeg voor de renovatie van het Urban Center. Voordien had ik de boot altijd afgehouden. U zult geen foto vinden waarop wij samen staan. Er was nul telefoonverkeer.»

Bart De Wever: ‘Het klikte niet met haar. Noem het intuïtie. U zult geen foto vinden waarop wij samen staan.’ Beeld Saskia Vanderstichele
Bart De Wever: ‘Het klikte niet met haar. Noem het intuïtie. U zult geen foto vinden waarop wij samen staan.’Beeld Saskia Vanderstichele

HUMO Maar u gaf haar wel een pak geld.

DE WEVER «Als ik alleen subsidies geef aan mensen die ik sympathiek vind, ziet de wereld er morgen helemaal anders uit. Haar project was interessant, ze werd omgeven door geloofwaardige mensen uit de zakenwereld en ik las natuurlijk ook de lovende verhalen in de pers over haar jongerenwerking. Daarom heb ik het dossier aan onze administratie bezorgd, die het heeft goedgekeurd.»

HUMO Geert Noels en Ingrid Pelssers beweren dat ze vóór 2016 politici hadden ingeseind over malversaties bij Let’s Go Urban.

DE WEVER «Daar was ik niet van op de hoogte.»

HUMO Waarom hebt u niet beter gecontroleerd wat er met de 3,4 miljoen euro van de stad is gebeurd?

DE WEVER «Als de audit van de stad deze week uitwijst dat er subsidies zijn afgewend naar privébedrijven, zullen wij dat geld terugvorderen. Het Urban Center is voor 100 procent eigendom van de stad. Ik wil nog weleens zien of wij hier onze broek aan zullen scheuren. Ik spreek ook met klem tegen dat Antwerpen en Vlaanderen zomaar geld uitdelen zonder controle. Als zou blijken dat er fouten zijn gemaakt, en dat er gaten zitten in ons controlesysteem, zullen we die dichten.»

MOEDER TERESA

De politieke carrière van Sihame El Kaouakibi is snel afgelopen. Als pas verkozen parlementslid durft ze het aan om zich, tegen de partijdiscipline in, te onthouden bij een stemming over praktijktests. Ze schenkt haar eerste maandlonen aan een goed doel. Maar daarna is haar krediet opgebruikt, ook binnen de partij. Algauw zingen de eerste geruchten rond over El Kaouakibi die, in een poging om het status quo up te shaken, verkennende gesprekken met leden van andere partijen voert. Het leidt tot niets. Begin 2021 dienen leden van de raad van bestuur van Let’s Go Urban een klacht in bij het gerecht, en breekt de pleuris uit.

RUTTEN (zucht diep) «Ik vind dit erg pijnlijk voor iedereen die erbij betrokken is, ook voor haar. Als ik al die onthullingen lees, word ik boos. Op haar. En op mezelf. Het is heel tegenstrijdig. Enerzijds vraag je je af: hoe is dit kunnen gebeuren? Anderzijds speelt de vraag: wat is waar en wat niet? Daarom denk ik: laten we toch maar wachten tot het gerecht zich uitspreekt.

»Ik begrijp wel de reactie van Egbert Lachaert: als voorzitter is het zijn taak om de schade voor de partij te beperken. Hij heeft duidelijkheid gevraagd en die is er niet gekomen.»

‘Ze was Moeder Teresa, zelfs de koningin dronk koffie met haar. Maar topmensen van Deloitte en Coca-Cola hebben haar met geld vetgemest.’ (Foto: met koningin Mathilde.) Beeld BELGA
‘Ze was Moeder Teresa, zelfs de koningin dronk koffie met haar. Maar topmensen van Deloitte en Coca-Cola hebben haar met geld vetgemest.’ (Foto: met koningin Mathilde.)Beeld BELGA

Een politicus van een andere partij: ‘Politici moeten zich nu verantwoorden voor de subsidies die ze aan Sihame El Kaouakibi hebben toegekend. Maar hebt u vroeger iemand gehoord? Alles passeerde zonder tegenwind in parlementen en gemeenteraden. Ze was Moeder Teresa, zelfs de koningin dronk koffie met haar. Maar wie heeft haar die goede reputatie bezorgd? De privésector! Topmensen van Deloitte, Coca-Cola, Ackermans & van Haaren en de familie Leysen hebben haar met geld vetgemest. Pas daarna is ze bij de politiek komen aankloppen, met de geloofwaardigheid die CEO’s haar hadden gegeven. Maar die mensen hoor je nu niet: ze zijn beschaamd, omdat ze zich hebben laten bedotten.’

Voor Let’s Go Urban ziet de toekomst er niet rooskleurig uit. De organisatie waar het allemaal mee begon, dreigt meegesleurd te worden in de val van haar stichter. Een sociaal ondernemer heeft er geen goed oog in: ‘De fall-out voor de sector is verschrikkelijk: wie zal het nu nog opnemen voor kansarme jongeren?’

Sihame El Kaouakibi wenste niet te reageren.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234