'Home': regisseur Fien Troch en monteur Nico Leunen delen bed en set

‘Ik vind Fien de beste regisseur van België,’ zegt Nico Leunen. Hij is weliswaar getrouwd met Fien Troch, en de vaste monteur van haar films, maar dat neemt niet weg dat hij het bij het rechte eind heeft.

'Je moet leren aanvaarden dat het in de liefde niet elke dag wow is'

‘Ik heb hoerenchance,’ vervolgt Leunen zijn lofzang, ‘dat ik haar werk mag monteren.’ Hij vergeet kennelijk even dat hij ook wel iets kán: Ryan Gosling heeft hem persoonlijk gevraagd om in zijn kelder zijn eerste langspeelfilm te komen redden.

Nico Leunen «Maar toen ik Gosling Fiens film toonde, zei hij ook: ‘Zij is echt veel beter dan ik.’»

HUMO Zoveel erkenning. Ben je trots, Fien?

Fien Troch «Bof...»

Leunen «Dat blijft een probleem. Zelfs die Leeuw voor Beste Regie, die dus echt wel voor háár bedoeld is, mag niet baten.»

Troch «Na de première van ‘Home’ voelde ik me heel slecht. Ik snapte niet waarom. De enige oplossing om me dan beter te voelen is: opnieuw beginnen te schrijven. Dat is wat ik doe. Mijn volgende project is al ingediend.»

Leunen «Wil je toch duidelijk opschrijven dat ‘Home’ echt de ultieme Vlaamse film is die je niet mag missen?»

Troch «Got it? (lacht)»

Leunen «Zelfs al is het niet met Matthias Schoenaerts

HUMO Sebastian Van Dun, die Kevin speelt, is wel al tot zijn opvolger gebombardeerd. Hij speelt fantastisch, terwijl je hem gewoon van de straat geplukt hebt.

Troch «Van de jongeren had niemand acteerervaring.»

HUMO Hoe heb je hen gekozen?

Troch «Ik kijk vooral naar het gezicht en de fysiek. Iemand mag nog zo goed spelen, ik moet verliefd worden op een acteur, anders werkt het niet. Is die klik er wel, dan weet ik dat ik er wringend en wroetend wel uit zal krijgen wat ik wil hebben.»

Leunen «Hoezo, je wordt verliefd?»

Troch «Ik wist dat je dat zou zeggen (lacht).

»Maar wat ik bedoelde: bij Sebastian had die verliefdheid niets te maken met het feit dat hij de nieuwe Matthias of James Dean zou zijn. Dat heb ik niet eens gezien. Ik vond hem vooral broos. Mooi ook, maar toch nog een beetje pukkelig. Hij heeft alles om een sterke man te worden, maar is dat totaal nog niet. Dat hebben de vier hoofdrolspelers gemeen: je ziet heel goed wat ze zouden kunnen worden. Maar het zijn ook allemaal mensen met een verhaal. Dat trekt me aan: mensen bij wie het innerlijk nogal turbulent is. Omdat ik dat herken, natuurlijk.»

HUMO Nico is voor het eerst ook coscenarist.

Leunen «Dat is zo gegroeid. Ik zag dat Fien met een boel ideeën zat en dacht: ‘Ik moet daar wat structuur in brengen. Ik ga haar interviewen over wat ze wil vertellen.’»

HUMO Vond je dat meteen een goed idee, Fien?

Troch «Het ging toen nog niet over samen schrijven, hè. Hij zei gewoon: ‘Laat maar komen, alle ideeën die je hebt.’ Ik kan goed schrijven en sferen oproepen, maar alles komt in golven. Nico blinkt uit in ordenen. Daarom is hij ook zo’n goeie monteur.»

Leunen «Bij Fiens eerste drie films verliep het schrijfproces als volgt: Fien schreef en wij moesten achteraf zeggen hoe fantastisch het was. Eventuele opmerkingen moesten we heel voorzichtig formuleren, want alles speelde zich heel erg in haar universum af.»

HUMO ‘Kid’, ‘Unspoken’ en ‘Een ander zijn geluk’ bestonden vooral uit beelden en sferen: er zaten nauwelijks dialogen in.

Leunen «Precies. Er was geen verhaal dat de film voortdreef. Dit keer wilde Fien een film met een stevig verhaal.»

Troch «En Nico is, zoals elke monteur, een verhalenverteller.»

Leunen «Niet dat ik verhalen verzin, maar ik weet hoe ik één en ander spannend kan maken door de juiste opbouw. Dus toen Fien zei dat ze een verhaal wilde, antwoordde ik: ‘Dat is mijn terrein. Ik kan je bij de hand nemen.’ We zijn dan samen een weekend naar zee geweest en daar heb ik Fien twee dagen aan een stuk geïnterviewd.»

HUMO Wat lief dat je denkt: ‘Ik moet haar bij de hand nemen.’

Leunen «Nu ja. Het is uit zelfbehoud, hè. Als Fien thuis zit te worstelen en ze komt er niet uit, dan kan ik maar beter helpen, anders is het huis te klein.»

Troch «Zeg, je staat wel op de aftiteling, hè.

»Ik heb voor ‘Home’ zelfs een scriptdokter ingeschakeld, die alles in alle stadia gelezen heeft. Terwijl ik vroeger heel slecht was in samenwerken, dingen loslaten. Als ik schreef, zette ik muziek op en mocht er niemand thuis zijn. Ik moest helemaal in mijn project kunnen duiken en bijna samenvallen met de emoties en sferen die ik probeerde op te roepen.»

'Als ik iets heb geschreven waarvan ik voel dat het goed is, dan voel ik me meteen ook de beste mama en de beste minnares'

Leunen «Als ik dan, zoals bij ‘Kids’, toen ze het scenario bijna af had, zei dat het misschien een goed idee was om het verhaal door de ogen van de kinderen te vertellen…»

Troch «...borrelde er meteen weerstand in me op. Onzekerheid ook: ‘Huh? Is het dan niet goed? Moet ik alles nu nog veranderen?’ Maar zodra ik die weerstand overwonnen had, zag ik dat hij groot gelijk had.»

Leunen «Ik dacht er al lang zo over, maar heb – bij wijze van tactiek – gewacht met het haar te zeggen: ‘Als ik het te vroeg zeg, haal ik haar helemaal uit de flow.’ Ik moest eerst zien dat ze al haar ideeën in haar project kon verwerken zonder te flippen. Toen het scenario af was, heb ik voorzichtig gezegd: ‘Fien, je scenario is echt perfect, je moet alleen nog één ding doen.»

Troch «Ik denk dat ik altijd bang ben geweest dat het minste commentaar op mijn werk betekende dat het hele scenario om zeep zou worden geholpen door invloeden van buitenaf. En dat ik en mijn werk daardoor hun eigenheid zouden verliezen.»


Geen ego

HUMO Nico, je zei al vaak: ‘Tijdens een montage is psychologische begeleiding van levensbelang, omdat de regisseur op dat moment heel kwetsbaar is.

Leunen «Absoluut. Dat was bij Gosling zo, en bij Fien is het gewoon een fulltimejob. Vandaar dat ik zeg dat het tijd wordt dat Fien in zichzelf gaat geloven. Ik vind echt dat niemand zoveel talent heeft op het vlak van cinema als zij.»

HUMO Nico heeft geen volle scènes van ‘Home’ geschreven?

Troch «Neen. Dat zou in een strijd uitgemond zijn: ‘Is mijn scène beter, of de jouwe?’»

Leunen «Ik heb wel twee scènes aangedikt, maar die werden in hun nieuwe hoedanigheid door de scriptdokter afgevoerd. Zo kende ik meteen weer mijn plaats.»

HUMO Wat deed dat met je ego?

Leunen «Ik heb geen ego.»

Troch «Och!»

Leunen «Maar het staat hier! (Wijst op een tatoeage op zijn arm) Starve the ego. Feed the soul.»

Troch «Ja, maar dat is een doel. Het wil niet zeggen dat je dat punt al hebt bereikt.»

Leunen «Dat is waar. Maar het is goed voor je ego als het eens een goeie deuk krijgt. En Fien is nu eenmaal de baas.»

HUMO Dat vind je prettig?

Leunen «Kijk, Fien doet wel de was en ik vervang nog altijd de lampen. Het is bij ons geen feministische aangelegenheid. Ik wil graag dat mijn vrouw er mooi en vrouwelijk uitziet, maar daarom moet ik ook investeren in haar kleerkast. Snap je? Ik meen dat. Een man moet investeren in de kleren van zijn vrouw, en die moet vervolgens haar best doen om er voor hem mooi en verleidelijk uit te zien. Maar op het terrein van de carrière is Fien de baas: voor wat zij doet moet alles wijken.»

Troch «Dat is je ook weleens te veel geworden. We zijn ooit drie jaar uit elkaar geweest. Omdat ik een tijdlang niks anders kon zien dan mijn films. Alle gesprekken moesten daarover gaan en mijn hele geluk hing ervan af. Ik had geen ruimte meer in mijn hoofd om lief te zijn voor Nico. Het is maar door kinderen te krijgen dat ik leerde dat ik die knop ook kon uitzetten, dat een dag wat minder goed schrijven niet het einde van de wereld is.»

'Iedereen heeft het te vaak over de moeilijke relaties in Fiens films en te weinig over hoe grappig ze is.' Foto: 'Home'

HUMO Jullie eindigen altijd weer samen.

Troch «Klopt. Zonder elkaar gaat niet, dus is het: met elkaar. De liefde overwint, al vraag ik me wel af: ‘Wat is dat eigenlijk: liefde?’ Dat was mijn grote strijd. En die van Nico ook. Maar op een gegeven moment snap je dat het antwoord niet zo simpel is, dat je het ene moment kunt denken: ‘Deze is het helemaal’, en het volgende moment niet. Ook in de liefde is het niet elke dag wow. Dat moet je wel even leren aanvaarden.»

HUMO Nico is als een blok voor jou gevallen. Hij zag je op Sint-Lucas met zoveel zelfvertrouwen op een set bezig, dat hij meteen dacht: ‘Die moet ik hebben.’

Troch «Ik ben heel zeker op de set, raak nooit geïntimideerd. Terwijl ik voor de rest eigenlijk heel bang ben – in vliegtuigen, in auto’s, in metro’s, op reis. In alle situaties waar ik niet meteen naar huis kan als ik dat wil.»

HUMO Je hebt de dingen graag onder controle, en op een set heb je effectief alle touwtjes in handen.

Leunen «Fien weet heel goed waar ze naartoe wil met een film. Soms heb ik tijdens het monteren bij een paar scènes het gevoel: die kunnen eruit. Tegen de meeste regisseurs zeg ik dat; tegen Fien niet. Als ik de film later in z’n geheel zie, begrijp ik altijd: ‘Aha, dáárom was die scène nodig.’ Regisseren is echt een talent. Maar om Fiens talent volledig te laten renderen, moet je ervoor zorgen dat de omstandigheden ideaal zijn. Als er ook maar iemand op de set kou heeft, dan functioneert Fien al minder goed.»

Troch «Ik moet het gevoel hebben dat iedereen echt op die set wil zijn en zich er gelukkig voelt. Ik ben erg ontvankelijk voor het ongemak en verdriet van anderen.»

Leunen «Fien is heel gevoelig: ze pikt spanningen meteen op.»

Troch «En dan kan ik echt tilt slaan. Ik probeer dat af te leren, probeer al die turbulentie om me heen op afstand te houden.»

'Veel mensen hebben het moeilijk om te zeggen wat ze voelen. Alleen in films vliegen de ik-hou-van-jou's in het rond alsof het niks is'

HUMO Was je als kind al zo gevoelig?

Troch «Ja. Als ik in mijn bed lag, ging ik een hele lijst van mensen af: ‘Is mama gelukkig? Is papa het? En die-en-die ook?’ Pas als iedereen gelukkig was, kon ik me goed voelen.»

HUMO Vond je moeder, die psychologe is, dan nooit dat het tijd was voor een goed gesprek als je weer eens een schoen aan het troosten was?

Troch «Nee. Zij zei altijd: ‘Dit ben jij. Je zult ermee moeten leren omgaan.’ Daarmee bedoelde ze niet: ‘Zie maar lekker af.’ Ze wou gewoon dat ik begreep dat een deel van wat ik maakte, voortkwam uit hoe ik in mekaar zat.»

HUMO Met ‘Home’ wou je eigenlijk een film maken over vriendschap en loyaliteit, over hoeveel je overhebt voor het geluk van een ander. John gaat in ‘Home’ héél ver om zijn moeder gelukkig te houden, waardoor het hem op een gegeven moment te veel wordt.

Troch «Precies. Dergelijke dilemma’s houden me bezig. Een kind is loyaal aan zijn moeder, wil dat ze gelukkig is omdat het haar nodig heeft. Ik besef ook heel goed dat ik niet met anderen hun geluk begaan ben omdat ik zo barmhartig of lief ben. Ik wil gewoon dat anderen het goed hebben omdat ik daar zelf rustiger van word.»

HUMO Je zei net dat je je jonge hoofdrolspelers uitkoos omdat je hun onderhuidse turbulentie herkende. Kennelijk heb je goed ontwikkelde voelsprieten om mensen en situaties mee in te schatten. Die ontstaan vaak als je opgroeit in een omgeving die niet volkomen rustig is: ze zijn handig om tijdig eventuele verrassingen te detecteren.

Troch «Dat is zo. Ik ben opgegroeid in een heel warm gezin, maar het ging er niet bepaald klassiek aan toe. Het was er, zeg maar, nogal turbulent. Als kind wilde ik weleens dat mijn gezin zo gewoon en zo saai was als dat van mijn vriendinnen. Mijn ouders waren mensen die hard leefden. Ze hadden een passionele en liefdevolle, maar ook woelige relatie, wat soms verwarrend was. Bovendien bleven de patiënten van mijn mama soms eten. Daardoor leerde ik al snel dat ‘normaal zijn’ niet echt iets eenduidigs is. Toen ik 6 was, at er met Kerstmis een man mee die het jaar erop een vrouw was. Ik leerde me dus al snel verplaatsen in mensen die zich op een iets minder voor de hand liggende manier gedroegen.

'Het is goed voor je ego als het eens een goeie deuk krijgt.'

»Die extreme empathie, dat altijd maar alles proberen te begrijpen werd me soms ook te veel. Het belette me te zeggen: ‘Dit vind ik stom’, terwijl ik daar soms heel veel zin in had. Er zijn grenzen. Ik heb ook neigingen die op zijn minst dubbel zijn. Ik had vroeger vriendinnen die ik echt graag zag, maar toen één van hen zei: ‘Ik denk dat ik ook ga doen wat jij doet’, speelden er ineens veel minder warme gevoelens op. ‘Wat?! Jij deed toch iets anders? Ik was toch degene die hier het beste in was?’ Ik vind het niet prettig om door anderen gepasseerd te worden.»


Rare hippies

HUMO In Londerzeel, waar je opgroeide, was jij lang de speciale.

Troch «Als kind werd ik daarom gepest. Mijn ouders waren rare hippies en ik droeg kleren die ik nu heel mooi vind, maar toen graag vervangen had gezien door zo’n geruite rok met een speld zoals mijn klasgenoten hadden.

»Nu, toen ik begon te puberen, was ik er net heel trots op dat ik niet zoals al de rest was. Ik merkte dat mijn vrienden graag zoals ik wilden zijn.»

HUMO Is het vanwege dat gevoel speciaal te zijn dat je van een carrière als filmster begon te dromen? Want dat was toch je eerste ambitie?

Troch «Ja! Ik wilde Paris Hilton worden. Ik wilde glamour en glitter en veel aandacht (lacht).»

HUMO Omdat je die thuis toch een beetje miste?

Troch «Goh. Mijn ouders waren veel weg. Wij zaten niet elke avond gezellig met z’n allen aan tafel om zes uur, zoals anderen. Maar er was wel veel liefde, hè, en de absolute garantie dat ik mocht doen wat ik wilde doen.»

HUMO Ook in deze film hebben mensen het weer moeilijk om te zeggen wat ze eigenlijk voelen.

Troch «Zoals veel mensen in het echte leven. Alleen in films vliegen de ik-hou-van-jou’s in het rond alsof het niks is. Ik weet nog dat mijn vader eens drie maanden was weggeweest: ik had me voorgenomen hem te vertellen hoezeer ik hem had gemist. Ik ging dat echt doen zoal ik het in de films had gezien: in slow motion naar hem toelopen en dan zeggen: ‘Ik zie u graag.’ Maar toen ik eenmaal voor hem stond, zei ik alleen maar: ‘Hi!’ Ik ben extreem slecht in liefdesverklaringen.»

'We zijn ooit drie jaar uit elkaar geweest omdat ik niks anders kon zien dan mijn films. Ik had geen ruimte meer in mijn hoofd om lief te zijn voor Nico'

Leunen «Iedereen heeft het te vaak over de moeilijke relaties in Fiens films en te weinig over hoe grappig ze is. Dat beeld van die jongens die na hun gruwelijke daad een wasmachine in gang proberen te krijgen. De eerste keer dat ik dat las, dacht ik: ‘Fien, dat kun je niet maken!’ Maar achteraf gezien vind ik ’t het toppunt van intelligente humor. Gruwel en lachen, dat is de essentie van slapstick, natuurlijk. Je kunt Fien ook geen groter plezier doen dan een avondje YouTube-kijken, naar filmpjes van mensen die keihard van de trap vallen.»

HUMO Fien, de eerste keer dat Nico jou op de set zag, dacht hij: ‘Die moet ik hebben.’ Was jij ook zo onder de indruk van hem?

Troch «Niet meteen. En tegen de tijd dat ik dat wél was, wou hij mij niet meer. Hij was toen ook nog geen monteur. Hij was geluidsman.»

Leunen «Monteren is later gekomen, toen ik op Sint-Lucas les kreeg van Fiens vader (internationaal vermaard monteur Ludo Troch, red.).»

HUMO Je stamt uit een geslacht van schoenmakers. Ben je ooit van plan geweest die mooie traditie voort te zetten?

Leunen «Eigenlijk wel. Mijn BVBA heet Cobbler’s Son en kijk (toont tatoeage): dit is mijn vaders hamertje. Maar toen ik met mijn vader de opvolging besprak, wees hij naar mijn sneakers en zei: ‘Denk je zelf dat daar nog toekomst in zit?’»

HUMO Op school ben je twee keer blijven zitten, waardoor je vier jaar lang ondergedompeld werd in de filmforums van een cinefiele leraar.

Leunen «Meneer Duys! Wil je die naam alsjeblieft noemen? Aan die man heb ik alles te danken. Hij heeft me met de filmmicrobe aangestoken.»

HUMO Zonder hem was je nooit in Ryans kelder beland.

Troch «En had ik nooit in zijn bed geslapen.»

Leunen «Met mij, hè.»

HUMO In Amerika hebben verschillende producers tegen je gezegd: ‘Als je wil, kunnen wij hier in no time een hotshot van je maken. Is dat niet verleidelijk?

Leunen «Nee. Hier heb ik veel meer inbreng. Ik kan in de montage gewoon samen met de regisseur aan een film knutselen, zoals ik doe met Felix van Groeningen en met Fien – en met Ryan in zijn kelder. Zo gaat het meestal niet in Amerika. Vraag dat maar aan Michaël Roskam. Ik heb geen zin om te moeten monteren terwijl er mannen met dikke sigaren over mijn schouder meekijken en zeggen: ‘Ik denk dat het zo-en-zo moet.’»

Troch «Daar zou ik ook gek van worden. Ik moet míjn film kunnen maken. Ik heb weleens gezegd dat ik uit het raam zou springen, mocht ik dat niet kunnen. Dat is een beetje simplistisch natuurlijk, maar ik denk echt dat ik het leven dan moeilijk zou vinden. Maar als ik iets heb geschreven waarvan ik voel dat het goed is, dan ben ik klaar om Brussel te verbouwen, dan voel ik me meteen de beste mama en de beste minnares, dan kan ik alles.

»Nu ik er zo over zit te praten, heb ik opeens veel zin om te gaan schrijven. Is het goed als we nu gaan?»

‘Home’ is vanaf 11 januari te zien in de bioscoop.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234