null Beeld

Homeless World Cup

Zou een internationaal potje amateurvoetbal in Melbourne ervoor kunnen zorgen dat doorgewinterde daklozen, met alle problematieken van dien, naderhand weer meedraaien in de officiële samenleving? In dat ingewikkelde systeem dat elke dag weer hardere eisen stelt aan de deelnemers? In die boot waar je zó weer uit kunt vallen, zeker nu het voor onbepaalde tijd crisis is? Ik zou er geen eed op durven te doen, maar ik ben dan ook geen maatschappelijk werker.

Rudy Vandendaele

Ik veronderstel dat 'Homeless World Cup' vooral hoopgevend moet zijn, ook voor toekomstige daklozen. Na drie afleveringen van deze serie komt het me voor dat hoop, een bevlogen soort geduld, een werk van zeer lange adem is. Je moet er aanleg voor hebben.

Gilles De Bilde, de ex-profvoetballer, moet uit die hap daklozen, met het oog op de Homeless World Cup, een elftal selecteren: aangezien er meer daklozen zijn dan je zou denken als je in restaurant Dell'Anno de cuisson bejubelt, zijn er ook veel geroepenen, en ik kan me nu al de teleurstelling inbeelden van sloebers die bij gebrek aan voetbaltalent niet mee mogen naar Australië. Die sof zal hen, naar ik vermoed, in de gelegenheid stellen om in oude gewoontes te hervallen: drank, heroïne, of drank én heroïne, en joints tussendoor, om het vooral niet af te leren. Maatschappelijk werkers denken daar wellicht enigszins anders over, genuanceerder vooral.

De Bilde speelt zijn rol voortreffelijk in dit programma: hij slaat intuïtief de juiste toon aan, en reken maar dat verworpenen der aarde, die onder de blote hemel ontwaken, daar gevoelig voor zijn. Hoewel ze op straat wellicht een hekel aan gezag hebben ontwikkeld, lijken ze toch naar De Bilde te luisteren - je zou zweren dat ze hem zelfs mogen, ook al hebben ze in de asfaltjungle ongetwijfeld geleerd dat je alleen maar jezelf te vriend moet houden, wat al penibel genoeg is als je een geschonden zelfbeeld meezeult.

Pedro, die aan de methadon is, zei: 'Gebruik zit in onze genen.' Gebruik: een aloud eufemisme dat hij vast van sociaal werkers heeft opgelopen. In de genen van Gilles De Bilde zit dan weer de drang om te winnen, waar je ook aan verslaafd kunt zijn. Hij moest vaststellen dat hij maar één getalenteerde speler in zijn team had: Nouredine, die in betere tijden een veelbelovend voetballer was. Op een noodlottige dag raakte hij zodanig geblesseerd dat hij een profcarrière wel uit z'n hoofd mocht zetten. Daarbovenop stierf zijn moeder, zijn eerstaanwezende toeverlaat, jong. Hij kwam in de criminaliteit terecht, en bij een afrekening werd hij grondig overhoop gestoken. Tijdens de trainingen met De Bilde voetbalde hij als een bezetene, 't is te zeggen: hij leek veeleer een gevechtsport te beoefenen, of in een rel verwikkeld te zijn, en in gedachten wraak te nemen op alles wat zijn leven - of hoe noem je die nare samenloop van omstandigheden? - hem tot nog toe had aangedaan.

De Bilde moest met lede ogen aanzien dat zijn provisoire ploeg smadelijk verloor van aalvlugge straatvoetballertjes en later ook nog eens van een miniemenelftal. Hij wist zich wonderwel te beheersen - hoe dwingend is het starre oog van de camera? - en beperkte zich tot teleurstelling, maar dat vonden de maatschappelijk werkers die zich over de daklozen ontfermen er al te veel aan: ''t Gaat om de Homeless World Cup, hè, niet om Anderlecht of PSV.' Het spreekt vanzelf dat voetbal maar een voorwendsel is in deze serie, maar je kunt aldoor zien dat het Gilles De Bilde moeite kost om aan die gedachte te wennen. Dat is het bekijken waard.

Zo nu en dan komen we iets over de voorgeschiedenis van de daklozen te weten, al wordt er nooit botweg naar gehengeld, wat ik zowel elegant als kies vind. We krijgen ook zicht op hun soortenrijkdom: sommigen zijn zowel geestelijk als fysiek door alcohol en harddrugs vormgegeven, en anderen zien er dan weer uit alsof ze een vaste betrekking bij één of andere administratieve dienst hebben, en aan de vooravond van een promotie staan. Als ze over hun toestand spreken, schommelen de meesten tussen spijt en berusting, en als ze uitgeschommeld zijn, maken ze vrolijk een pilsje van het voordeelmerk Cara soldaat: 'Ik drink niet meer dan de gemiddelde Belg.'

Dwarskijker: 'Homeless World Cup' (2)

Het is haast niet te vermijden dat dit programma, dat ons hoop op beterschap voorhoudt, een wrange ondertoon heeft: Claudia had wekenlang vreselijke buikpijn verbeten - 'De dokter is te duur' - en eindelijk, dankzij de televisie, werd ze naar de kliniek overgebracht, waar ze meteen van haar reddeloos ontstoken ovaria verlost werd. Claudia was dakloos mét een dak boven haar hoofd: samen met haar vriend en lotgenoot Danny hokte ze in een onverwarmd krot, waar ongeveer alles uit z'n hengsels hing, en ook nog eens bladderde, lekte of schimmelde. Naar verluidt hield de huisjesmelker, noblesse oblige, zich doof als het stel schroomvallig z'n beklag bij hem deed. Ik zag doffe berusting en volstrekte weerloosheid, en dat is geen gezicht. Waarom vallen alle huisjesmelkers, in het kader van de wereldverbetering, niet in één keer dood?

Het gebeurt vaker dat ellende een ommekant heeft die naar humor zweemt. We zagen hoe een dakloze Chinees, die alleen maar zijn moerstaal bleek te spreken, enthousiast kwam meetrainen. Hij nam het niet zo nauw met het voetbalreglement, want hij trapte de bal met grote inzet naar beide doelen, alsof hij in zijn eentje een derde team op het veld was, een vliegende outsider, een spookspeler. Wie weet brengt hij de FIFA op ideeën. Dat de daklozen zich aangeschoten of high of stoned voor de training aanmelden, vind ik op zich ook al dolkomisch - wellicht is het al een wonder dat ze überhaupt komen opdagen. Diana, die volgens de website van 'Homeless World Cup' veeleer kansarm dan voltijds dakloos is, ging met haar grootmoeder een dialoogje aan dat ik zelf had willen verzinnen. Af en toe trok ze bij haar oma in, en die bes had daar stilaan genoeg van. Diana, een lesbienne, meende te weten dat oma niet veel ophad met de seksuele geaardheid van haar kleindochter, hoewel het oude mens staande hield dat ze niet eens wist wat een lesbienne was. 'Stel,' zei Diana, op een toon alsof er een houtsnijdend argument zou volgen, 'dat God gewild had dat vrouwen met vrouwen gingen, en mannen met mannen.' De grootmoeder: 'In mijn tijd bestond dat allemaal niet. En in de tijd van God al helemaal niet.'

Ik voel me minder genept door 'Homeless World Cup' dan door alle andere reality-tv die op dit ogenblik op de Vlaamse televisie te zien is. Laat ik dat maar een verdienste noemen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234