IJsproducten van onder meer Snickers, en M&M’s werden in principe uit de rekken gehaald. Beeld Eric de Mildt
IJsproducten van onder meer Snickers, en M&M’s werden in principe uit de rekken gehaald.Beeld Eric de Mildt

Gezondheid

Honderden voedingsproducten, waaronder Bicky-sauzen en Snickers-ijs, uit de rekken wegens sporen van pesticide

Het begon met sesamzaadjes, maar intussen zijn al honderden producten teruggeroepen door voedselwaakhond FAVV. Sauzen, specerijen, ijsjes: talloze producten vertonen sporen van de kankerverwekkende en bij ons verboden pesticide ethyleenoxide. Wat is er aan de hand?

Kiri-kaasjes, Snickers-ijs, Bicky-sauzen, sorbetstronken met mango en passievrucht, gratin met broccoli. Allemaal werden ze de voorbije weken teruggeroepen door het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV), de Belgische voedselwaakhond. Telkens omdat er mogelijk sporen te vinden zijn van de pesticide ethyleenoxide. Deze stof wordt in grote delen van de wereld gebruikt om salmonella of schimmelvorming te bestrijden. Onder meer Canada en de VS laten deze toepassing toe, maar in Europa is het gebruik van ethyleenoxide verboden voor voedingswaren. Toch blijken talloze producten in de winkelrekken behandeld met de giftige stof. Bij het FAVV valt te horen dat mogelijk nog meer producten teruggeroepen worden.

De bal ging vorig jaar aan het rollen toen een partij sesamzaad uit India een te hoog gehalte ethyleenoxide bevatte. De zaden kwamen via een Belgische importeur Europa binnen, waarna de stof ontdekt werd bij een controle door een Italiaanse klant. De gevolgen waren niet min, want sesamzaad wordt gebruikt in toppings, crackers, bladerdeeghapjes, enzovoort. Meer dan honderd producten moesten teruggeroepen worden in ons land.

Sauzen en vinaigrettes

De autoriteiten beslisten daarop om de controles op te voeren, en ook andere producten te testen waarbij ethyleenoxide gebruikt kon zijn. Zo kwam in juni johannesbroodpitmeel in het vizier, een additief dat in een hele reeks producten – zoals sauzen en vinaigrettes – gebruikt wordt om een smeuïge textuur te creëren. Ook bij enkele specerijen, zoals kurkuma en gember, doken er problemen op. Sindsdien werd een waslijst aan producten uit de winkelrekken gehaald.

Warenhuisketen Delhaize moest dit jaar al zo’n 40 producten terugroepen. ‘Normaal hebben we 15 tot 20 recalls per jaar. Dan weet je dat dit wel ingrijpend is’, zegt woordvoerder Roel Dekelver.

Ethyleenoxide is een kankerverwekkende en genotoxische stof. Maar wie de voorbije weken een verkeerd ijsje of kaasje gegeten heeft, moet zich niet meteen zorgen maken. Volgens het FAVV draagt ethyleenoxide een ‘potentieel chronisch risico’. Dat betekent dat vooral langdurige consumptie te vermijden is.

Acuut gevaar is er niet, klinkt het ook bij expert voedselveiligheid Bruno De Meulenaer (UGent). ‘Over de voedselveiligheid maak ik me weinig zorgen.’ Weinig mensen eten wekelijks handenvol sesamzaad.

Met broodpitmeel is het iets anders gesteld. Dat wordt onder meer gebruikt in vleesvervangers en bereide gerechten. Moeten veganisten zich zorgen maken? ‘Deze mensen zullen inderdaad regelmatiger worden blootgesteld. Eenmalige consumptie is geen probleem, want de concentraties waar het over gaat, zijn zeer laag. Het probleem ontstaat als je regelmatig, verscheidene keren per week, wordt blootgesteld aan die molecules. Net daarom is het zo belangrijk om te diversifiëren in je voedingspatroon’, zegt De Meulenaer.

Hij nuanceert wel dat de ethyleenoxide vastgesteld is bij het johannesbroodpitmeel, dat verwerkt wordt in andere voedingswaren. ‘Deze stof gaat volgens mij bijna niet meer aanwezig zijn in het eindproduct.’

Courante analyses

Toch roept de groeiende lijst teruggeroepen producten vragen op. Hoe is het mogelijk dat zoveel producten opeens uit de rekken moeten? Het antwoord is eenvoudig: omdat er tot de ontdekking van het vervuilde sesamzaad maar sporadisch gecontroleerd werd. Ethyleenoxide is niet opgenomen in de courante analyses die het FAVV en importeurs uitvoeren. Enerzijds omdat het risico laag werd ingeschat, maar anderzijds ook omdat het opsporen van ethyleenoxide een specifieke test vereist. Systematisch testen zou de prijs van bepaalde voedingswaren verhogen. Bovendien zijn er volgens De Meulenaer maar zelden controles waaruit een probleem voor de voedselveiligheid opduikt. Hij vindt niet dat de controlesystemen hier gefaald hebben.

Intussen duikt overal in Europa problematisch sesamzaad op. Honderden producten over heel Europa moesten teruggeroepen worden. Indiaas sesamzaad moet voortaan een certificaat meekrijgen waarop staat dat er geen ethyleenoxide gebruikt is. En liefst de helft van alle ingevoerde partijen wordt gecontroleerd op de stof.

Dat er door bijkomende controles daarna ook andere producten opdoken die eveneens vervuild bleken, doet vermoeden dat door een gebrek aan controles al veel langer producten met ethyleenoxide door de mazen van het net glipten. De Belgische importeur van het vervuilde sesamzaad zei eerder in al in De Tijd: ‘Wij kregen in september 2020 het bevel sesamzaad terug te roepen dat we een jaar eerder al verdeeld hadden.’

Het FAVV pareert evenwel de suggestie dat het te laks was. ‘Het zijn in de eerste plaats de bedrijven die bij invoer controles moeten doen,’ zegt woordvoerster Helene Bonte.

Welke producten moesten al teruggeroepen worden?

- Kiri-smeerkaas

- IJsproducten van Snickers, Twix, Bounty en M&M’s

- Bicky-sauzen

- Voedingssupplementen, onder meer met kurkuma

- Heks’nkaas

- Bevroren sinaasappelen met sinaasijs van Delhaize

- Vanilleroomijs van Carrefour

- Ice Paws Paw Patrol van Zagazoe

De volledige lijst is te vinden op de website van het FAVV.

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234