Humo-illustrator Joost Swarte krijgt stripmuur in Antwerpen

Op vrijdag 23 juni wordt in Antwerpen de stripmuur van Joost Swarte, die u kent van zijn prachtige covers voor Humo en The New Yorker, ingehuldigd. De Nederlandse illustrator koos voor een thema dat al sinds de middeleeuwen in zwang is: deugden en ondeugden. ‘Mijn favoriet? Luiheid!’

'Iedereen moet zelf maar uitmaken wat hij ervan vindt'

Joost Swarte «Ondeugden zijn sowieso leuk om te tekenen, en de deugden zijn dan weer lang niet altijd deugdelijk: daar kon ik dus wel iets mee. Ik wist van in het begin dat ik ze zodanig bij elkaar moest plaatsen dat mensen gingen nadenken of die deugd eigenlijk ook geen klein beetje een ondeugd kon zijn, en omgekeerd. De toeschouwer moest z’n plan er maar mee trekken: dat was de achterliggende gedachte.

»Er bestaan ontzettend veel afbeeldingen van deugden en ondeugden in de christelijke kunstgeschiedenis, maar die zijn toch een tikje anders dan bij mij. Je leerde daar meestal uit dat je vooral God moest eren. In mijn tekening zie je God op een wolk zitten, en iemand die de wolk met een laddertje beklimt maar er aan de achterkant weer afvalt – waarmee ik de relativiteit van het geloof even aanraak.»

HUMO De toevallige voorbijganger wordt uitgenodigd om diep peinzend te blijven stilstaan bij uw schijnbaar simpele tekeningen.

Swarte «Ja, zolang hij maar een beetje uitkijkt op dat drukke verkeersplein (lacht).

»De tekeningen lijken inderdaad vrij eenvoudig. Maar idealiter houdt de onderliggende betekenis je toch een tijdje lekker bezig. Weet je: ik heb de afgelopen jaren boekjes van Nescio geïllustreerd, en die kon met weinig woorden vreselijk veel informatie meegeven. Z’n zinnen lijken heel sober, maar de woorden zijn zo gerangschikt dat er veel meer staat dan wat er staat. Dat probeer ik ook met mijn tekeningen en illustraties teweeg te brengen: als je ze bekijkt, moeten ze allerhande nieuwe gedachten aanzwengelen die ik er niet expliciet in gestopt had.»

HUMO Sommige deugden krijgen meer ruimte dan andere. Omdat u ze belangrijker vindt?

Swarte «O nee, voor sommige had ik gewoon meer ruimte nodig om het idee uit te tekenen. Bij rechtvaardigheid zie je een welgestelde dikke vent met een boodschappentas vol eten naast een mager mannetje dat een bord met ‘honger’ vasthoudt: de hele boodschap zit netjes vervat in dat ene enkele beeld, dus die kon makkelijk in één klein veld. Bij hoogmoed zie je dan weer een mannetje over de hoofden van een mensenrij lopen, en die kwam gewoon beter tot z’n recht als ik ’m over meerdere vakken spreidde.»

HUMO Mag ik daaruit afleiden dat het u behoorlijk wat hoofdbrekens heeft gekost?

Swarte «Ik ben eraan begonnen zoals ik altijd te werk ga: door m’n ideeën uit te schrijven op een groot vel en er wat krabbeltjes bij te maken; zo raak ik stilaan op het juiste spoor. Sommige vielen me in één klap te binnen, andere waren wat lastiger. Voor onkuisheid had ik meteen een ideetje, en ik ben er bij gebleven: een man met gretige ogen en een gulp waar een zaag uit steekt. Vond ik zelf erg onkuis.»

HUMO Wat bungelt er onder de rok van de vrouw die voor ’m staat?

Swarte «Een stekkertje waarmee je haar mechanisch kunt activeren, zodat ze vanzelf heet wordt. Of iets dergelijks (grinnikt). Onkuisheid wordt vaak in één adem genoemd met seks, maar dat klopt helemaal niet: voor mij is iemand pijn doen onkuis, of de kluit belazeren.»

HUMO Matigheid wordt traditioneel gezien als een deugd, maar bent u het daar mee eens?

Swarte «Nou, die zit inderdaad zo’n beetje tussen deugd en ondeugd in. Matigheid kan een goed tegenwicht bieden aan gulzigheid, maar ik zou het toch niet altijd als een kwaliteit beschouwen. In mijn tekening haalt een mannetje in een bootje een vis boven water, terwijl hij een veel grotere vis afwijst. Alleen ziet het ernaar uit dat die afwijzing ’m een arm zal kosten, en misschien gaat hij er wel helemaal aan. Iedereen moet maar voor zich uitmaken wat hij ervan vindt.»

HUMO Hebt u eigenlijk een favoriete ondeugd?

Swarte «Luiheid, omdat het je creativiteit aanscherpt. Wie tijd wil overhouden om lui te zijn, moet zich flink organiseren: je moet meer werk doen in minder tijd.»

HUMO Naar welke deugd probeert u zoveel mogelijk te streven?

Swarte «Da’s een lastige. Ik kan je wel vertellen welke je vooral níét moet najagen: de hoop. Wie ergens héél erg op hoopt, probeert de narigheid die op ’m afkomt te ontwijken. Terwijl je natuurlijk het heft in eigen handen moet nemen! Met hoop alleen kom je nergens.»

HUMO Gokje: van alle deugden en zonden hebt u het minste affiniteit met toorn.

Swarte «Schelden is inderdaad niet zo mijn ding, dat hebt u goed gezien. Ik heb deze ondeugd dan ook maar heel letterlijk genomen: je ziet een vrouw die vreselijk schreeuwt naar een timide meisje, en in haar woordenstroom schieten er allerhande voorwerpen mee – een bijl, een schaar, een hamer. De boodschap is duidelijk: gramschap brengt een hoop ellende teweeg.»

HUMO Tekent u trouwens nog steeds met een pennetje op papier?

Swarte «Ja hoor. Ik heb onlangs nog een doosje kroontjespennetjes gekocht, en nu kan ik levenslang door met hetzelfde gereedschap. Ik ben werkelijk verknocht aan die techniek: omdat je eraan kunt zien dat het handwerk is, natuurlijk, maar ook uit zakelijke overwegingen. Digitale bestanden kun je niet verkopen, hè?»

HUMO U wordt later dit jaar 70. Een mijlpaal die uitbundig gevierd zal worden, of toch maar een dag als een ander?

Swarte «Dat laatste, vermoed ik. Ach, zolang ik elke dag een beetje avontuur op m’n pad kan vinden, ga ik vrolijk door met alles wat ik de voorbije decennia heb gedaan. En verder probeer ik er gewoon voor te zorgen dat ik niet overlijd: dat lijkt me niet onbelangrijk (lacht)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234