null Beeld

Humo's Armoededebat

Vorige week kondigde Vlaams minister-president Kris Peeters glimmend van trots aan dat Vlaanderen de vierde rijkste regio van Europa is. Hoera? Niet voor iedereen. Eén op de tien Vlamingen leeft in armoede.

En voor heel België zijn die cijfers nog een stuk navranter. Ruim anderhalf miljoen mensen hebben moeite om rond te komen en tienduizenden kinderen groeien op in een arm gezin. België beloofde, samen met alle andere EU-landen, om de armoede te halveren tegen 2020. Maar hoe?

Humo vroeg het aan Bea Cantillon, directeur van het Centrum voor Sociaal

Beleid aan de Universiteit Antwerpen, Jos Geysels, oud-politicus van Groen en nu actievoerder en voorzitter van de koepelorganisatie van armenverenigingen, en Liesbeth Homans, sinds januari N-VA-schepen voor Sociale Zaken en voorzitter van het OCMW van Antwerpen, het grootste van het land.

In het somptueuze Antwerpse stadhuis ging het drietal stevig in de clinch over het armoedebeleid. Tot middernacht gingen ze onvermoeibaar door over oorzaken en gevolgen van armoede, en mogelijke remedies. Gelukkig bracht burgemeester De Wever een flesje cava om de kelen wat te smeren.

HUMO Wat is armoede voor jullie?

Bea Cantillon «Elk jaar stel ik die vraag aan m’n studenten. Sommigen antwoorden: de dakloze die in een kartonnen doos slaapt. Dat is fotogenieke armoede, die pakkende tv-beelden oplevert. Uiteraard leven daklozen in schrijnende omstandigheden, maar het gaat – gelukkig – over een zeer kleine minderheid.

»Andere studenten zeggen: een kind dat door geldgebrek thuis geen goede jas heeft. Ieder- een heeft een ander beeld van armoede; het is een containerbegrip, en ook relatief. Armoede in India is anders dan armoede in België. En in België ziet ze er anno nu anders uit dan in 1830. Armoede gaat niet alleen over een laag inkomen, maar ook over huisvesting, gezondheid, onderwijs en sociaal isolement.»

Liesbeth Homans «Wie zelf veel heeft, zal mensen die minder hebben wellicht makkelijker arm noemen. Toch is mijn eigen sociale situatie niet mijn referentiepunt. Vanochtend was ik op bezoek bij Free Clinic. Als je met eigen ogen ziet hoe medewerkers een arme, zieke straatprostituee proberen te helpen, scherpt dat je verantwoordelijkheidsgevoel als politica aan. Ik ben er meer dan ooit van overtuigd dat we vooral op preventie moeten inzetten om armoede in al zijn facetten terug te dringen.»

Jos Geysels «We zien armoede op televisie, zoals in de nieuwe reeks ‘1 op 10’ op Eén. Goed dat zo’n programma er is, maar we mogen armoede niet uitsluitend met leefloners associëren. Die mensen verdienen hulp en aandacht, maar er zijn meer wérkende armen dan leefloners.

»Mijn tante heeft veertig jaar in de textielsector gewerkt: haar pensioen zit nét boven de Europese armoedenorm van 973 euro per maand. Officieel is ze dus níét arm, maar ze moet wel constant rekenen en tellen om rond te komen, en sparen wil ze een cadeautje kopen voor een jarig neefje. Een ander familielid heeft twee keer een hersenbloeding gehad en leeft van een invaliditeitsuitkering van 900 euro. Beiden hebben hun hele leven gewerkt, belastingen betaald en bijgedragen aan de sociale zekerheid.

»Mijn tante heeft geen boodschap aan het simplistische ‘voor wat, hoort wat’ (naar het boek van Patrick Jansens over rechten en plichten in de welvaartsstaat, red.). Wat moet ze nog bewijzen om een leefbaar pensioen te krijgen?»

Cantillon «Het armoedeprobleem beperkt zich inderdaad niet alleen tot leefloners, ook werklozen, inva- liden en zieken krijgen het steeds moeilijker.»

HUMO Over armoede circuleren veel cijfers: Vlaamse, Waalse, Brusselse, Europese. Cijfers van armoedeverenigingen en vakbonden, enzovoort. Weten we eigenlijk wel hoeveel armen er zijn?

Cantillon «Volgens de Europese norm ben je arm als je jaarinkomen lager ligt dan 60 procent van het nationale gemiddelde (in België 19.464 euro, red.). Dat lijkt arbitrair, maar het klopt, en volgens die norm leeft ruim 15 procent van de Belgen (ongeveer 1.625.000 mensen, red.) onder de armoedegrens. Ons schatrijke land heeft een armoedeprobleem omdat het beleid er niet in slaagt de welvaart rechtvaardig te verdelen.»

Homans «Als OCMW-voorzitter kan ik in Antwerpen bepaalde concrete aspecten van armoede aanpakken, maar aan die ongelijke inkomensverdeling kan ik niets doen.»

Cantillon «U kunt als lokale verantwoordelijke de hogere beleidsniveaus wél het signaal geven dat de kloof tussen de inkomens steeds dieper wordt.»

Homans «Ik heb de indruk dat sommigen vooral theoretisch met armoede bezig zijn. Ter voorbereiding van dit gesprek heb ik zowel het federale als het Vlaamse beleidsplan gelezen. Interessante lectuur, maar daar houdt het ook op. Ik viseer niemand, maar wat wordt ervan in de praktijk gebracht? Weinig of niets.»

Geysels «De strijd tegen armoede beperkt zich tot dure woorden. Federaal gebeurt er zelfs helemaal niets. Jammer dat de bevoegde staatssecretaris, Maggie De Block, geen tijd kon vrijmaken voor dit debat.»

HUMO Staatssecretaris De Block heeft in haar beleidsnota toch 118 concrete acties tegen armoede aangekondigd?

Cantillon «Acties op papier, ja. Nuttige maatregelen tegen armoede moet je elders zoeken.»

Geysels «Die beleidsnota bevat geen enkel concreet actieplan. De Vlaamse regering heeft een aantal maatregelen genomen en bijvoorbeeld een armoedetoets ingevoerd (die voor elke beleidsbeslissing nagaat of mensen met een laag inkomen er niet door worden benadeeld, red.). En de Vlaamse minister van Armoede Ingrid Lieten (SP.A) heeft verklaard dat de laagste uitkeringen met minimaal 150 euro moeten stijgen. Helaas zit die bevoegdheid bij de federale regering.

»Op dat niveau zijn welgeteld twéé maatregelen genomen die een invloed hebben op de armoede. Een negatief effect, jammer genoeg. De welvaartsenveloppe wordt maar gedeeltelijk uitgekeerd (het geld daarvan moet de minimumuitkeringen mee laten stijgen met de welvaart, red.), en de uitkeringen voor langdurig werklozen zijn degressief geworden.»

Homans «Ik vind dat werkloosheidsuitkeringen na een bepaalde periode móéten dalen. Een kassierster in een warenhuis verdient niet zo veel méér dan een werkloze. Als de werkloosheidsuitkering niet daalt na verloop van tijd, worden sommigen niet gestimuleerd om werk te zoeken – het verschil met een loon is te klein.»

Geysels (grijnst) «Dus u pleit voor een verhoging van de minimumlonen?»

Homans «Dat zeg ik niet, maar bepaalde inkomensgrenzen zijn gewoon te laag. Waarom zou een werkloze met recht op een sociale woning een baan nemen die per maand 50 euro meer opbrengt dan een uitkering, als hij daardoor moet verhuizen? In een eerste fase moeten de werkloosheidsuitkeringen hoger liggen: mensen die hun baan verliezen kunnen daar meestal niets aan doen, en moeten worden geholpen. Maar daarna mogen uitkeringen sneller dalen, zodat diezelfde mensen gemotiveerd blijven om actief een baan te zoeken.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234