Humo's cultboek van de maand: 'Handleiding voor poetsvrouwen' van Lucia Berlin

Feest! Het derde boek van de Lebowski Book of the Month Club, is een viersterrenherontdekking: ‘Handleiding voor poetsvrouwen’, een bundel met de beste verhalen van Lucia Berlin, biedt een perfecte mix tussen weemoed en moed.

De Amerikaanse Lucia Berlin (1936-2004) publiceerde vanaf haar 45ste vijf verhalenbundels. Ze excelleert in dat in die jaren florerende genre: haar verhalen zijn levenswijs en geestig, en etaleren een bijzonder observatievermogen. Dat duidt Berlin in het titelverhaal: ‘Rijke mensen in auto’s kijken nooit naar de mensen op straat. Arme mensen kijken altijd…’ De vergeten schrijfster wordt dit voorjaar ook in Amerika herontdekt, bij het grote uitgevershuis Macmillan gewaagt men van ‘één van Amerika’s best bewaarde geheimen’. Maartje Wortel, de kroonprinses van het Nederlandse kort verhaal, is het daarmee eens en schreef het voorwoord bij de Nederlandse vertaling.

Maartje Wortel «Ik had nog nooit van Lucia Berlin gehoord toen een vriend me op haar attendeerde en zei: ‘Ik ben werkelijk verliefd geworden op deze verhalen.’ Ik ben toen meteen een stuk of vijf verhalen gaan lezen, en inderdaad: heel, heel bijzonder. Lydia Davis is ook grote fan en Berlin wordt vergeleken met Raymond Carver en Richard Yates. Nu hou ik niet zo van vergelijkingen, maar qua grootsheid klopt het wel. Ze is echt zó goed.»

HUMO Wat is haar sterkte?

Wortel «Meestal lees je over andere mensen en blíjven dat ook andere mensen. Bij Berlin lijk je als lezer zélf de kern van het verhaal te worden. Dat komt, denk ik, omdat die verhalen tegelijk heel direct en heel geheimzinnig zijn. Maar eigenlijk vind ik het heel moeilijk om uit te leggen waarom ik iets goed vind. Dat heeft altijd te maken met het feit dat een boek iets in mezelf raakt. Dat voor elkaar krijgen getuigt van een buitengewoon talent. Als het perfect uitgelegd zou kunnen worden, dan kan iedereen het. ’t Is zoals iemand proberen uit te leggen waarom je met je geliefde bent. Het voelt dan toch altijd alsof je je liefde tekortdoet.

»De verhalen van Berlin worden nog sterker als je ze achter elkaar leest. Zo werkt het bij een dichtbundel ook vaak, maar bij korte verhalen word ik toch vooral snel moe van hetzelfde soort verhaal – bij mezelf heb ik dat overigens ook. Maar in die verhalen van Berlin werkt alles juist op een bepaalde manier op elkaar in. ’t Is alsof je iemand aan het eind van haar leven hoort terugblikken: al die stukjes bij elkaar ís zij dan, omdat ze iets zeggen over de manier waarop zij geleefd en gekeken heeft. In haar verhalen vallen dan ook veel echo’s te horen van een turbulent leven met drie huwelijken, vier zonen, veel woonplaatsen en nog meer baantjes (lacht). Dat vind ik mooi: dat alle stappen die ze in haar leven gezet heeft, in haar werk echoën.»

HUMO Ze blikt tegelijk melancholisch en geestig terug: ‘Wat ik mooi vind aan de eerste hulp is dat alles er herstelbaar is, of niet.’

Wortel (lacht) «Ik heb ook veel gelachen, ja. Ik denk dat je de pijn niet kan voelen zonder erom te lachen – zoals veel cabaretiers eigenlijk heel chagrijnige, sombere mensen zijn. Als je gewoon opschrijft hoe het leven is of hoe je het leven ziet, dan is dat vaak ook op een heel dramatische manier ontzettend grappig. Zij heeft heel veel van die mooie zinnetjes, waar je los van het hele verhaal lang over na kan denken.»

HUMO Je besluit je voorwoord opvallend: ‘Als ik sterf, dan bij voorkeur op mijn verjaardag met dit boek in mijn hand.’

Wortel «Ik hoop dat het nog heel lang duurt. Toen die vriend me gewezen had op die verhalen, vond ik het zo erg dat ik Lucia Berlin helemaal niet kende dat ik haar meteen ben gaan googelen. Toen las ik dat zij gestorven is met een boek van één van haar favoriete schrijvers in haar hand, op haar 68ste verjaardag. Alleen dat al is een prachtig kort verhaal. ’t Leek me heel mooi om als schrijver zo te mogen sterven, vandaar.»

HUMO De Booksounds bieden songs bij dit boek aan. Welke muziek vind je zelf bij de bundel passen?

Wortel «‘Raak mij aan’, een liedje van Roosbeef waar ik momenteel verslaafd aan ben. Het gaat over een meisje in oorlogstijd dat aangeraakt wil worden. Mooi melancholisch: dat je wilt dat het leven ertoe doet, dat je alles daarvoor op het spel wilt zetten en toch ook bang bent. Dat vind ik heel erg bij Lucia Berlin passen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234