Humo's grote muzikantendebat: de staat van de Belgische rock

Hoe is het heden ten dage feitelijk met de Belgische muziek gesteld? Was het vroeger beter of slechter? En hoe zou de toekomst er mogelijkerwijs uitzien?

'Bazart en Oscar And The Wolf vind ik top! Maar ik geloof er niks van'

De nostalgie slaat toe nog voor het gesprek goed en wel begonnen is. Zweegers en Meuris belanden bij ‘AVRO’s Wie-kent-kwis’, een Nederlands spelprogramma uit de jaren 70 met presentator Fred Oster. De grote apotheose bestond erin dat een koppel moest kiezen tussen drie door een gordijn aan het oog onttrokken kamers. In één kamer zat de hoofdprijs, in één een troostprijs, in één helemaal niks.

Stijn Meuris «En dan de presentator: ‘Welke kamer kiezen jullie? Zeker weten? Ja? Kamer één? Zou ik niet doen! Nee!!’ Het ging helemaal nergens over, maar wel lachen.»

HUMO Zullen we van hieruit de link proberen te maken naar de Belgische muziek?

Meuris «Een ambitieus plan.»

HUMO Waren we vroeger met minder tevreden? Moesten we het vroeger met minder doen?

Joost Zweegers «Ik ben ouderwets, ik doe het nog steeds met weinig. Ik werk nog met een 8-track. Ik spendeer uren en nachten aan het schrijven van een melodie, los van de tekst. Ik heb die eenvoud nodig om tot iets te komen dat mij raakt. Dat is de reden waarom ik niet op ProTools werk. Dan verlies ik mij totaal in alle mogelijkheden, en kom ik er pas dagen later achter dat ik, op zoek naar de juiste klank of instelling, gewoon rotzooi heb gemaakt.»

Meuris «Ik heb gek genoeg nood aan een bubbel, een omgeving van lawaai, zeg maar. Maar ik ben dan ook een redelijk atypische muzikant, in die zin dat ik er geen ben (lacht). Ik moet iets hebben wat al gevuld is, plaats inneemt in mijn gehoor, om tot goeie teksten te komen.

»Soms roep ik: ‘Pak eens een si.’ En dan zie je de muzikanten kijken: ‘Meuris, jij weet niet eens wat een si is.’ Welnee, dat klopt, maar ik heb dan gewoon even lawaai nodig. Mijn allerbeste ideeën krijg ik als ik naar andere muziek luister of in een lawaaierige omgeving zit. Op een concert bijvoorbeeld. En dat gaat dan niet om rechtstreekse inspiratie, in de zin van: ‘Zo moeten we ook eens een song maken.’ Nee, vul mijn hoofd met ruis, en in die ruis kan ik iets bedenken.»

Johannes Verschaeve «Ik heb onlangs met Stijn een song geschreven voor zijn nieuwe plaat, en dat vond ik de max, omdat het een heel andere manier van werken was dan ik gewoon ben. We zitten gewoon wat te spelen, te pielen, en op een bepaald moment speel ik een riffje, en zegt Stijn: ‘Stop de tijd! Dát blijven spelen.’ Waarop hij begint te neuriën, en we ineens een song hebben.»

HUMO Wat vinden jullie van de Belgische muziek van tegenwoordig?

Zweegers «Bazart en Oscar And The Wolf vind ik top. Ze pakken het momentum van 2016.»

Meuris «Toegegeven: ik heb lang moeite gehad met Oscar And The Wolf. Maar ik ben over het algemeen geen early adopter, ik heb tijd nodig. Oasis, één van mijn favoriete groepen aller tijden: dat heeft een jaar geduurd voor ik er ook maar één fuck aan vond. Aanvankelijk dacht ik: ‘Die productie klopt niet. De gitaren staan veel te luid. Ik hoor geen drums.’»

Zweegers «Ze deden iets nieuws, net als Bazart en Oscar And The Wolf nu. Het is geen platte radiomuziek, maar het is ook geen kleine getormenteerde ik-ben-zielig-muziek. Nee, het is fris en open. En dat is heel erg nu. Daarom dat de mensen het zo hard weten te appreciëren. Ik vind het als luisteraar in België nu veel beter dan de voorbije twee jaar. Ik ga geen namen noemen, maar ik heb wat rommel horen voorbijkomen, hoor. Voor bepaalde figuren heb ik meermaals de radio moeten afzetten.»

Meuris «Wat Bazart betreft blijf ik toch terughoudend, al kan ik natuurlijk niet om het fenomeen heen. Het is wel duidelijk dat ze iets hebben aangeboord. Godverdomme zeg. Er worden tegenwoordig in België zeker goeie dingen gemaakt, maar het is toch niet hetzelfde als voor de eerste keer T.C. Matic horen, of Front 242, Arbeid Adelt! zelfs. Mijn wereld veranderde!»

Zweegers «Dat is jeugdsentiment, Meuris.»

Meuris «Is dat zo? Kan iemand dat bewijzen? Heeft iemand bijvoorbeeld hetzelfde bij Bazart? En pas op, ik ben méé met wat die groep doet, al is het wellicht niet voor mijn leeftijd bedoeld.»

Zweegers «Tuurlijk, 100 procent zeker, man.»

Meuris «De laatste Belgische groep die bij mij een snaar geraakt heeft – en dat is niet omdat ze hier mee aan tafel zit – was Whispering Sons dit jaar op de preselectie van de Rock Rally in Hamont-Achel. Mijn vriendin, die 12 jaar jonger is, voelde exact hetzelfde. Is dat dan omdat Whispering Sons muziek maakt die toevallig in ons referentiekader past? Misschien, maar volgens mij is er meer aan de hand. Ik weet alleen niet wat.»

' Ik blijf de Rock Rally, als we het over wedstrijden hebben, dé referentie vinden'

HUMO Zou het kunnen dat onze generatie – en dan heb ik het over die van Stijn en Joost – het een absoluut pluspunt vindt als er een groep goed staat te musiceren?

Meuris «Ja. Zeker. Ik toch.»

Verschaeve «Bedoel je dat het belangrijk is dat er op het podium iets gebéúrt?»

HUMO Eerder dat productie zowel in de studio als op het podium steeds belangrijker is geworden.

Verschaeve «Hoe verder je gaat in de studio, hoe gesofisticeerder je sound op plaat is, hoe moeilijker het wordt om die live te dupliceren. Maar ik vind het niet zo heel belangrijk dat een groep live klinkt zoals op plaat. Ik hou van performers. Mensen die op het podium iets brengen. Maakt niet uit of het met echte instrumenten of met computers is, zolang maar niet alles op voorhand vastligt. Dingen moeten kunnen mislopen. Er moet een zeker risico zijn. Neem Willis Earl Beal, die heb ik solo zien optreden met enkel zijn iPod als begeleiding. Helemaal in het zwart, en een masker voor zijn gezicht. De muziek stond volledig op band, maar toch was het spannend. Dat heb ik liever dan een groep die weliswaar live staat te spelen maar gewoon klakkeloos de plaat naspeelt. Zonder connectie te maken met het publiek.»

Meuris «Nog zo’n voorbeeld: Sleaford Mods. Alles komt letterlijk uit één Apple-laptop, bediend door iemand die op start en stop drukt en voor de rest het hele optreden lang pinten staat te drinken. En daarnaast staat er eentje teksten te brullen. Op papier denk je: ‘Nee, merci.’ Maar dan zie je ze live en denk je: ‘Hoe ongelooflijk sexy en straf is dit?’ Militant ook, wat ik al een tijdje mis in de muziek. Je haren gaan recht omhoog. Waarmee dus bewezen is dat het niets met je referentie-kader te maken heeft. Er moet inderdaad iets gebeuren. Een performance, zoals Johannes het zegt.»


Pipo’s in mono

HUMO Een vraag die jullie als gegoten moet zitten: is de impact van Humo’s Rock Rally nog even groot als vroeger?

Zweegers «Wat ik zo goed vind aan de Rock Rally – want ik ben fan, dat weet je – is dat jullie er wars van stijlen of genres toch altijd de juiste winnaar of top drie weten uit te halen. De zanger van Warhola bijvoorbeeld, is nu de gast die de dingen maakt voor Bazart.»

HUMO Alain Vande Putte, in 1986 winnaar met The Peter Pan Band, heeft zowat alle teksten geschreven voor K3.

Zweegers «Voilà, dat is toch straf?»

Meuris «Ik blijf de Rock Rally, als we het over wedstrijden hebben, dé referentie vinden.»

Zweegers (tegen Fenne) «Jullie hebben dit jaar gewonnen. Wat is jullie verhaal nu?»

Fenne Kuppens «Dankzij de Rock Rally hebben we redelijk wat kunnen spelen. Een ep (‘Endless Party’, red.) hebben we vorig jaar in december al uitgebracht, eerst op cassette, daarna op vinyl, maar veel airplay hebben we niet gehad. Maak daarvan: geen airplay. Hoe het nu zit, weet ik niet zo goed. We bekijken alles stap voor stap.»

' Muziek is veel minder controversieel geworden. Netsky die zijn ouders op het podium roept: ik zie het de jonge Iggy Pop niet doen'

HUMO Waarom op cassette?

Zweegers «Analoog. Dat vind ik fantastisch: dat jonge mensen weer met cassettes in de weer zijn. Dat cassettes ineens heel erg iets van nu zijn. In de UK is het een hele hype. In plaats van via het internet aan filesharing te doen, gaan ze cassettes uitwisselen.»

Kuppens «Wij vonden het wel een interessant idee.»

Meuris «Allemaal heel leuk natuurlijk, cassettes en vinyl, maar het belangrijkste is toch airplay. Op de ep van Whispering Sons, die ik heel goed ken, staan twee absolute tophits, maar op de radio hoor ik ze niet. Ik snap echt niet waarom StuBru dat niet draait.»

Zweegers «Je moet gewoon blijven volharden, hard werken en er blijven in geloven, dan valt dat uiteindelijk wel in zijn plooi. Ooit gaat jullie muziek goed vallen, zoals nu het geval is met Bazart en Oscar And The Wolf.»

HUMO Wordt er binnen Whispering Sons vergaderd over strijdplannen of strategieën? Genre: ‘We moeten iets op YouTube en Facebook zetten, gaan aankloppen bij radiozenders...’

Kuppens «Dat gebeurt, ja. Er zit een actieplan achter, maar voorlopig levert het weinig op. Het lag eerlijk gezegd ook niet binnen onze verwachtingen dat we op StuBru gingen gedraaid worden.»

Meuris «Er zijn minstens zes Rock Rally-winnaars waarbij ik iets héél speciaals heb gevoeld, en er zijn er maar een paar die hier vandaag niet aan tafel zitten: Mauro, Goose en Steak Number Eight. Kortom, straf lijstje laureaten, al bij al.»

Zweegers (tegen Fenne) «Jullie moeten gewoon een steengoeie plaat maken. De één gaat het mooi vinden en de andere niet, maar daar hoeven jullie je niet mee bezig te houden.»

Meuris «Weet je wat nog een belangrijke factor is die nagenoeg volledig verdwenen is: deskundigheid in de entourage. Zowel bij de media, platenfirma’s, management, noem maar op. Iemand die met kennis van zaken zegt: ‘Ik heb die glimp gezien, die flits, ik zie wat het potentieel is, en ik ga hier mijn kop voor uitsteken en er met slimheid en expertise aan werken.’ Dat is weg. Gewoon weg.»

Zweegers «Ach Stijn, dat is niet waar. Het is tegenwoordig niet anders dan vroeger: je hebt mensen die er gewoon bij willen horen maar er lopen er ook nog wel rond met smaak, die gepassioneerd in de marge bezig zijn.»

Meuris «Ik zeg alleen maar wat ik zie, en ik zie steeds minder expertise. Dat gezegd zijnde schiet me nu een anekdote voor de geest die mijn vaststelling tegenspreekt. Ik heb ooit samen met Joost, nog voor hij met Novastar de Rock Rally had gewonnen, een rondje gedaan langs de grote Belgische platenfirma’s.»

Zweegers (lacht)

Meuris «Omdat ik journalist was, had ik het kunnen regelen dat we bij die maatschappijen op bezoek mochten. De eerste ’s ochtends was Sony-Columbia. We zaten daar aan de lange vergadertafel waar de reps, de representatives, elke vrijdagochtend de nieuwe platen van Sony beluisterden, de Springsteens en noem ze maar op. Soit, Joost zijn demo – met songs als ‘Wrong’ en ‘Ten-Eleven’ – gaat in de stereo, maar na een minuut springt Joost recht, roept ‘Nee, man, stop!’ en verdwijnt achter de stereo. Een seconde later duikt hij weer op met een kabeltje in zijn hand: ‘Moet je kijken, man, ze luisteren hier al jaren in mono!’»

Zweegers «Elke vrijdag zaten die pipo’s daar te luisteren naar hun nieuwe platen terwijl de rechterbovenspeaker gewoon niet aanstond (lacht).»


Opgelet: middelmaat

HUMO Iets wat zeker veranderd is: niemand die vandaag nog opkijkt als een artiest in een reclamespot opduikt. Als je het twintig jaar geleden deed, was je voor de rest van je carrière verbrand.

Zweegers «Dat vind ik nog. Noem mij ouderwets, maar als ik een aanvraag krijg voor een quiz of zo – goed betaald meestal – dan denk ik vaak aan Neil Young, één van mijn grote helden. Zou ik Neil Young in die quiz willen zien zitten? Het antwoord is tot nog toe altijd ‘nee’ geweest. (Zingt) Come a little bit closer / Hear what I have to say…’ Al de tranen die ik daar ooit bij gelaten heb, zouden met terugwerkende kracht nep aanvoelen.»

HUMO Johannes heeft meegedaan aan ‘De slimste mens ter wereld’.

Zweegers «Dat weet ik, en hij heeft dat goed gedaan ook. Ik zeg niet dat iemand anders dat niet mag doen, ik heb het over mijzelf. En over Neil Young. Ik pas daar niet in, Johannes wel.»

HUMO Is jouw deelname aan ‘De slimste mens’ op voorhand met de groep besproken geweest?

Verschaeve «Ja, bij The Van Jets gaat alles door de filter van iedereen. Zowel de muzikale als de niet-muzikale dingen. Wat soms vermoeiend is, maar wel belangrijk. Want wat je naast de groep doet, heeft wel degelijk een invloed op de muziek. Muziek is meer dan enkel de noten. Het is een totaalpakket, een soort fantasiespel. Het is de associatie die de luisteraar maakt met de persoon die ze brengt. Zoals Joost zegt: Neil Young die in ‘De pappenheimers’ gaat zitten, dat zou een invloed hebben op de perceptie van zijn muziek. Bij sommige artiesten past het beter dan bij anderen.»

' Balthazar heeft vijf jaar lang heel hard op het buitenland gewerkt, en ze hebben er wel degelijk iets bereikt, maar in die vijf jaar zijn ze wel tien jaar ouder geworden'

Meuris (tegen Johannes) «Leef jij van je muziek? Of doe je nog andere dingen?»

Verschaeve «Nee, er is alleen de muziek. Ik denk dat ik nog net tot de oude generatie behoor. Wat ik in de Gentse scene merk, is dat de nieuwe garde veel meer alternatieven achter de hand heeft. Ze hebben gestudeerd, worden thuis gesteund, krijgen instrumenten van hun ouders… De oude garde heeft vaak niets anders dan muziek. Om het clichématig voor te stellen: ze speelden in Gent op café, werden in het zwart betaald, en zopen hun geld diezelfde avond nog op. Marginale figuren bijna. Ze waren niets anders dan muzikant. Desnoods gingen ze in de fabriek werken om muziek te kunnen blijven spelen. Muziek is veel minder controversieel geworden, het is iets normaals. Netsky die zijn ouders op het podium roept: ik zie het de jonge Iggy Pop niet doen.»

Meuris «Waardoor er tegenwoordig vaak een soort gevaar, een soort edginess ontbreekt. Om nog maar eens het voorbeeld van Front 242 aan te halen – toen ik die de eerste keer zag, dacht ik: ‘Mag ik hier eigenlijk überhaupt zijn? Is dit toegestaan?’ De dreiging die ervan uitging, was bijna tastbaar.»

Kuppens (knikt) «Als ik naar Bazart of Oscar And The Wolf luister, dan hoor ik weliswaar songs die goed in elkaar steken, maar ik geloof er niks van. Het klinkt misschien hard, maar het raakt mij niet, los van het feit dat het geweldige performers zijn. Aan de andere kant heb je Cocaine Piss, ook een Belgische band: ik weet nog altijd niet of ik het muzikaal goed of slecht vind, maar live spat er dusdanig veel energie vanaf dat je er niet onverschillig bij kunt blijven. Die keren dat ik ze heb gezien, stond ik daar telkens te denken: ‘Wat zijn die in godsnaam aan het doen? Hoe slagen ze erin om mij bijna fysiek door elkaar te schudden?’ Dat heb ik eerlijk gezegd bij heel weinig Belgische groepen van tegenwoordig.»

Verschaeve «Muziek die ik niet goed vind, zet ik vrijwel meteen af. Als muzikant moet je opletten met middelmatigheid: dat haalt je eigen gemiddelde naar beneden. Eigenlijk luister ik heel weinig naar muziek. Per jaar kies ik vijf, zes dingen die ik heel goed vind, en die draai ik grijs.»

Meuris «Ik durf al eens op verkenning te gaan bij de vijand (lacht).»

HUMO Welke waren de vijf, zes dingen die je het afgelopen jaar hebt grijsgedraaid?

Veschaeve «Kendrick Lamar, Kanye West, Savages, Frank Ocean, ‘Porta Bohemica’ van Trixie Whitley, de nieuwe Nick Cave

Meuris «Fucking hell, man, hoe goed is die? Over de Belgen: ik vind, opnieuw met enige vertraging, Balthazar heel goed. Eigen klank, topsongs, opmerkelijke productie. Kortom, talent en overgave. Geen toeval dat ook al hun nevenprojecten sterk zijn.»

Verschaeve «Wat ik ook net ontdekt heb, is MF Doom. Ik ben mijn hiphopterritorium aan het aftasten.»

HUMO Fenne, hoe luister jij naar muziek?

Kuppens «Ik ga wel actief op zoek naar nieuwe dingen. Het aanbod is tegenwoordig gigantisch groot, maar daarin net die ene parel vinden, geeft een heel fijn gevoel.»

Zweegers «Waar zoek je dan? Op de radio?»

Kuppens «Ik luister nooit naar de radio. Meestal ga ik naar Spotify, check ik de rubriek ‘Aanbevolen voor jou’. Of ik zoek op YouTube iets dat ik goed vind en begin verder te klikken.»

Zweegers «YouTube, dat klinkt toch voor geen flikker?»

Kuppens «Ik koop ook vinyl, hoor. Digitaal dient vooral om te zoeken, anderzijds vind ik het belangrijk om iets tastbaars te hebben. Iets waarvoor je gaat zitten, en waarvoor je moet opstaan om het tweede deel te kunnen horen.»

Zweegers «Waarom luister je niet naar de radio?»

Kuppens «Omdat ik er heel weinig hoor wat mij interesseert. Internet is sneller, op de radio moet ik vaak een uur wachten tot ik iets hoor wat ik een beetje goed vind.»

Zweegers «Als muzikant vind ik het moeilijk om tijd te vinden om naar muziek te luisteren, zeker als je ook nog een gezin en kinderen hebt. Als ik thuis ben, zit ik bijna constant in mijn kelder zelf muziek te maken. Soms ga ik ’s nachts met de auto rondrijden om muziek te kunnen luisteren. Een vriend van mij, een kunstschilder, kan gewoon luisteren terwijl hij aan het werken is. Ben ik zo jaloers op! Hij werkt dag en nacht, en constant heeft hij muziek opstaan. Ik heb het ook geprobeerd hoor, schilderen, maar dan hoorde ik na tien minuten weer iets in mijn hoofd waardoor ik een akoestische gitaar moest vastpakken. Resultaat: een hoop half afgewerkte schilderijen en al mijn gitaren vol verf (lacht hard).»


Binnenland boven

HUMO Iets anders: hoe belangrijk is het buitenland nog voor de Belgen?

Zweegers «Ik denk dat tegenwoordig steeds meer Belgische artiesten snappen hoe moeilijk het is om het in het buitenland te maken. Er zijn natuurlijk uitzonderingen, zoals Stromae, maar…»

'Ik heb me laten vertellen dat slechts 5 procent van de Belgische muzikanten kan leven van de muziek'

Meuris «Soulwax

Verschaeve «Eén van onze eerste managers heeft ons ooit vlakaf gezegd: ‘Het buitenland is niet iets wat je overkomt. Als je het buiten België wil maken, dan maak je in de eerste plaats een levenskeuze.’ Je moet vrij zijn, kunnen slapen in alle omstandigheden, bereid zijn om voor weinig geld te spelen... En je muziek moet iets heel karakteristieks hebben, want in elk land hebben ze wel iets pop- of rockachtigs dat lijkt op jouw groepje. We hébben met The Van Jets in het buitenland gespeeld, maar na de eerste paar pleziertourtjes hadden we het wel gezien. Een concert spelen in het buitenland is niet fundamenteel anders dan hier. De mensen gaan er ook maar gewoon uit. En er spelen daar ook veel slechte groepen.

»Ik ken de gasten van Balthazar goed: ze hebben vijf jaar lang heel hard op het buitenland gewerkt, en ze hebben er wel degelijk iets bereikt, maar in die vijf jaar zijn ze wel tien jaar ouder geworden. Ik heb er mij bij neergelegd dat ik muziek maak en speel voor Vlaanderen. In die mate zelfs dat ik het bij momenten erg vind dat ik in het Engels zing. Maar goed, dat ga ik niet meer veranderen.»

HUMO The Guardian publiceerde onlangs een artikel over Raketkanon.

Verschaeve «Goeie maten van mij, maar Raketkanon maakt muziek die zich buiten de pop of rock afspeelt. Dat valt binnen een niche waarin je in het buitenland permanent terechtkunt in goedgevulde zalen ter grootte van de AB Club. Amenra is ook zo’n groep.»

Kuppens «We hebben ook al shows gespeeld in het gothiccircuit. Een fantastisch publiek, fijne concerten, maar we willen er niet in blijven hangen.»

Zweegers «Nou, ik zou daar los induiken, en wel zien waar ik op een bepaald moment ergens bovenkom.»

Kuppens «Dat doen we ook. We beseffen dat we geen andere keuze hebben. ’t Is een scene die erg populair is in Duitsland, dus spelen we tegenwoordig meer in het buitenland dan in België. We zijn net terug van onze eerste Europese tour. Zeventien dagen, tien shows. Met de camionette, heel chaotisch allemaal.»

Zweegers «Super. Ik zou er direct voor tekenen.»

Verschaeve «In Gent heb je nu plots drie, vier kraakpandachtige plaatsen waar muziek wordt gespeeld die niemand kent van de radio. Of performancekunst opgevoerd, of gedichten voorgedragen. In Antwerpen bestaat het naar verluidt ook.»

Zweegers «En plots komt daar dan toch iemand uit die doorbreekt bij het grote publiek. Dat zul je altijd zien.»

Meuris «Fenne, zie jij jezelf ooit leven van muziek?»

Kuppens «Nee.»

Zweegers «O, wauw. Nee?»

Kuppens «Het is wel een droom natuurlijk, maar het lijkt me erg onrealistisch. Ik heb me laten vertellen dat slechts 5 procent van de Belgische muzikanten kan leven van de muziek.»

Meuris «Dat lijkt me weinig. Je moet gewoon véél doen. En blijven doen.»

Verschaeve «Ik heb in mijn vriendenkring veel muzikanten en kunstenaars, en er zijn er maar heel weinig die ervan kunnen leven. Die 5 procent zou volgens mij wel kunnen kloppen.»

Zweegers «Het hangt er natuurlijk vanaf wat je levensstandaard is. Wat wil je in het leven? Ik zou toch blijven dromen.»


Joost Zweegers speelt op 7 december in de Bourlaschouwburg in Antwerpen. Info en tickets »

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234