Humo's grote politie-enquête: 'Wij belazeren de bevolking met een fictief veiligheidsgevoel'

Criminelen hebben in ons land maar weinig te vrezen van een politie die al jaren in belabberde omstandigheden moet werken. Humo sprak met de crimefighters van de federale politie die er elke dag het beste van proberen te maken. Te land, ter zee en in de lucht!

Minutenlang werd er heen en weer geschoten tussen de politie en de terreurverdachten die in een huis in de Rue des Collines zaten verschanst. ‘Op een bepaald moment zaten we bijna door onze munitie heen,’ vertelt een lid van de speciale eenheden (CGSU) over die donderdagavond 15 januari in Verviers. ‘Niemand had verwacht dat het zo lang zou duren en zo heftig zou zijn. Dit waren geen gewone jongens. Het was uiteraard de bedoeling dat we ze levend zouden vatten, maar die kerels zaten er zelf niet mee in dat ze gedood zouden worden. Ze waren ook vrij goed getraind. Het was een vuurgevecht op leven en dood, aan beide kanten. Achteraf vonden we sporen van schampschoten van kalasjnikovs op onze kogelwerende helmen. Nog een paar minuten en onze kogels waren op geweest. Dan zouden er ook aan onze kant doden gevallen zijn.’

'In de week van de inval bij de terreurverdachten in Verviers hebben alle andere criminelen in België vrij spel gehad. Gelukkig wisten ze dat zelf niet' Een lid van de speciale eenheden

Het vuurgevecht eindigde met twee doodgeschoten jihadi’s, de derde werd gearresteerd. Volgens de politie stonden de extreem goed bewapende mannen op het punt een reeks aanslagen te plegen op politiekantoren in België.

CGSU-lid «We hebben het er goed van afgebracht, maar dat was niet dankzij ons materiaal. De geweren die we gebruikten, zijn tien jaar geleden aangekocht in Nederland, waar ze afgedankt waren. De granaten die we naar binnen gooiden, zijn we moeten gaan lenen bij de elitetroepen van de Franse politie. We hebben een uitwisselingsprogramma en daardoor ruilen we soms wat materiaal, maar de waarheid is dat we dit soort granaten niet kunnen betalen bij de Belgische politie. Zonder de hulp van de Franse politie hadden we die actie gewoon niet aangekund.

»De operatie in Verviers heeft al onze middelen en mensen opgeslorpt. Er gingen wekenlange observaties aan vooraf. Je moest de verdachten dag en nacht schaduwen, telefoons afluisteren, mensen lokaliseren… Daar heb je heel veel volk voor nodig, mensen die bovendien de klok rond werken. En héél veel technische middelen en afluisterapparatuur; materiaal dat je op dat moment niet kunt inzetten om andere criminele organisaties te schaduwen. De actie in Verviers hypothekeerde op dat moment alle andere gerechtelijke onderzoeken. Die week hebben de criminelen in België vrij spel gehad (lacht). Gelukkig wisten ze dat zelf niet.

»Ik zeg het niet graag, want ik heb natuurlijk mijn jobfierheid, maar eigenlijk belazeren wij de bevolking met een fictief veiligheidsgevoel. De mensen denken dat wij een leger hebben klaarstaan om zeer snel in te grijpen bij acuut gevaar, maar dat is gewoon niet waar. We hebben te weinig mensen en middelen om dat waar te maken.»

Er komen extra centen voor veiligheid en justitie, beloofden de ministers Koen Geens (Justitie) en Jan Jambon (Binnenlandse Zaken) bij de budgetcontrole net voor Pasen. Jambon zei dat hij zich schaamde toen hij na Verviers een bezoek bracht aan onze Special Forces en zag in welke armzalige omstandigheden ze moesten werken. Hoe de extra 200 miljoen euro zal verdeeld worden bij politie en justitie is nog niet duidelijk. En de hamvraag is of dat bedrag überhaupt genoeg zal zijn om een logge organisatie, die al jaren naar adem ligt te snakken weer op de been te helpen.


Titanic

Een agent van de wegpolitie «Wij rijden rond met versleten Volvo’s met 250.000 kilometer op de teller. Soms proberen ze van twee kapotte voertuigen één wagen te maken die nog rijdt.»

Een inspecteur van de scheepvaartpolitie «Van de vijf patrouilleboten van de federale politie hebben er momenteel vier panne.»

De speurder «We hebben op onze afdeling maar één computer met een internetverbinding voor negen man. Als je iets wil opzoeken, moet je een nummertje trekken.»

De rechercheur moordzaken «Onze tapis-plain ligt er van 1983, zit vol huismijt en is overal gescheurd. Omdat de mensen die we moesten verhoren erover struikelden, is het dichtgeplakt met politielint. In het gebouw staan emmers omdat het binnen regent.»

De man van het forensische labo «We zijn zo onderbemand dat we in het weekend meer dan 1.000 kilometer rijden, van verdacht overlijden naar ramkraak naar autopsie. De laatste keer was ik 30 uur aan één stuk in het getouw. Fysiek is dat onhoudbaar. Ik ben bang dat ik straks ergens tegenaan rijd van vermoeidheid.»

Een gerechtelijk rechercheur «Onlangs kregen we op weg naar een huiszoeking een klapband, omdat de banden van onze auto zo versleten waren. Politiewagens zijn vrijgesteld van de keuring, maar of dat altijd zo’n goede zaak is, weet ik niet.»

Een speurder van de Computer Crime Unit «De meest recente computers waar we mee werken dateren van 2010 – stokoud in computertermen. Sommige jonge collega’s hébben niet eens een eigen computer. Terwijl wij de specialisten zouden moeten zijn.»

Vraag aan mensen van de federale politie in welke omstandigheden ze moeten werken, en je krijgt een stroom van anekdotes. Al jaren wordt er niet meer geïnvesteerd in modern materiaal. Het personeelstekort bedraagt in de meeste diensten 10 tot 15 procent en wordt elk jaar groter. En nóg moet de politie verder besparen. ‘We zitten op de Titanic,’ klinkt het bij de nooit om een dramatische metafoor verlegen zittende politievakbonden.

Ruddy Callewaert (Sypol-vakbond) «Ze vragen ons om met pijl en boog een raket af te schieten.»

Jan Adam (ACV) «Het was al jaren dweilen met de kraan open, en nu hebben ze ook nog eens onze dweil afgepakt.»

Vincent Houssin (liberale VSOA-vakbond) «Elk jaar gaan er bij de politie zo’n 1.450 mensen met pensioen en komen er maar 1.000 nieuwe in de plaats. Dit jaar zijn er zelfs maar 600 nieuwkomers voorzien. Zo worden de tekorten in het korps alsmaar groter. De operationele eenheden voelen dat personeelstekort dag in, dag uit, en kunnen hun job niet meer naar behoren doen.»

Gert Cockx, de voorzitter van de neutrale NSPV-vakbond, liet twee jaar geleden al optekenen dat we ‘een paradijs voor criminelen’ aan het creëren zijn.

Gert Cockx «Dat was een kleine overdrijving, maar het klopt dat criminelen in ons land behoorlijk wat speelruimte hebben. Op een aantal fenomenen – de witteboordencriminaliteit, milieudelicten, autodiefstallen en grote drugszaken – wordt weinig gewerkt. Je kunt je bijvoorbeeld afvragen waarom Antwerpen nog altijd de Europese draaischijf van de internationale drugshandel is. Dat zien we trouwens niet zozeer aan de politiestatistieken, maar in het Antwerpse afvalwater, dat de hoogste concentratie cocaïneresten bevat in Europa. Wat voor impact zal het hebben op de veiligheid in de samenleving als je de politie blijft afbouwen, zoals ze nu aan het doen zijn? Daar staan politici blijkbaar niet zo bij stil.»

Het probleem is het meest nijpend bij de federale politie, die met haar 12.000 manschappen gespecialiseerde steun moet geven aan de veel grotere lokale politie. Die zorgt, onder leiding van de plaatselijke burgemeesters, voor het basispolitiewerk in de gemeentes. De federale politiediensten nemen de zware misdaaddossiers voor hun rekening. Zij doen ook het gespecialiseerde politiewerk bij de spoorwegen en de scheepvaart, op de autosnelwegen en in de luchthavens.

‘Tegenwoordig is de lokale politie op veel plaatsen beter uitgerust dan de federale,’ zegt een inspecteur van de wegpolitie. ‘Zij rijden rond met moderne Subaru’s, Audi A6’en, Volkswagen Touaregs, BMW X5’s… Terwijl wij rondtuffen met een versleten Volvo. Dat komt omdat ze iets extra’s krijgen uit het lokale budget. Burgemeesters die zich willen profileren op het vlak van veiligheid, zoals Bart Somers of Bart De Wever, trekken wat meer geld uit voor hun korps. Dat maakt de lokale korpsen politiek afhankelijk, maar ze hebben wél veel beter materiaal en meer personeel. Wij zijn zogezegd de gespecialiseerde dienst die de lokale politie te hulp snelt. Maar tegenwoordig is het omgekeerd.’

De wrevel bij het personeel zit diep. Agenten uit verschillende diensten van de federale politie deden hun verhaal aan Humo. Anoniem, uit vrees dat ze anders zélf uit het personeelsbestand van de politie zullen verdwijnen.


Engelen van de weg

De vroegere zwaantjes van de rijkswacht die op hun Harley Davidsons in lange, wapperende regenmantels voorbijscheurden, zitten vandaag bij de federale wegpolitie. De motoren van vroeger zijn voor een groot stuk vervangen door auto’s.

Wegpolitieagent 1 «En wát voor auto’s: een compleet verouderd wagenpark met kapotte veringen en rammelende motorkappen. Die wagens zijn gewoon op. Jarenlang heeft men de aankoop van nieuwe wagens uitgesteld of geschrapt. En nu gebeurt het dat een wegpiraat ons met 200 kilometer per uur voorbijzoeft, en dat we er niet achteraan kunnen door een klapband.

»Als een wagen defect is, staat die maanden stil. Soms scheelt er maar iets heel onnozels: een batterij die vervangen moet worden, of een achteruitkijkspiegeltje dat eraf gereden is. Maar omdat er geen budget is, en de aankoopprocedure voor nieuwe onderdelen bijzonder log is, ben je dat voertuig maanden kwijt. We hebben een auto waarvan de sirene niet meer werkt. Die kunnen we nu al zés weken niet meer gebruiken. Tegenwoordig zijn we zelfs genoodzaakt om een Volkswagen-camionette in te zetten om ongevallen te gaan vaststellen. Een diesel! (Bootst het geluid van een tuffende motor na) Die was met goeie bedoelingen aangekocht als rijdend secretariaat tijdens controleacties, maar we hebben zo weinig mensen ter beschikking dat het er toch niet van komt om die controles te houden.»

Wegpolitieagent 2 «Bij de federale wegpolitie werken we vandaag met minder mensen dan in 1985, terwijl het verkeer in die dertig jaar tijd verdrievoudigd is. Het gevolg is dat wij bijna niets anders meer doen dan verkeersongevallen vaststellen en uitrukken naar botsingen en slippartijen. Normaal moeten we naast het verkeerswerk ook controleacties doen, bijvoorbeeld op het zware vrachtvervoer, maar daar hebben we simpelweg geen tijd meer voor. Een vrachtwagen grondig controleren neemt drie kwartier in beslag. Maar vaak word je na een kwartier al weer weggeroepen.»

Wegpolitieagent 1 «Het personeelsprobleem wordt alleen maar erger, omdat er een grote pensioengolf aankomt. Daar waarschuwen we al jaren voor. De verkeersposten zijn opgericht in 1979, met toen allemaal jonge mensen. De gemiddelde leeftijd in onze buitenpost is vandaag 54 jaar. Al die ervaren rotten beginnen nu in versneld tempo uit te stromen, terwijl we per jaar maar twintig nieuwe mensen kunnen opleiden. Er zullen dus nog grotere gaten vallen. Hoe ze dat gaan oplossen, weet ik niet.»

Wegpolitieagent 2 «Er is nooit een langetermijnvisie voor het personeelsbeleid geweest bij de politie. Al járen investeert men niet meer in de opleiding van jonge rekruten. Om het ergste personeelstekort op te vangen, hebben ze vorig jaar dertig pas afgestudeerde aspiranten van de politieschool geplukt en verdeeld over de diensten waar de nood het hoogst was. Die jonge agenten worden in heel gespecialiseerde diensten gedropt waar ze niks van kennen. Maar tijd of geld om ze op te leiden is er niet. De Computer Crime Unit kreeg nieuwelingen die wel op Facebook zaten, maar voor de rest helemaal niks met computers hadden.

»De agenten die bij ons terechtkwamen, konden wel gewoon met de auto rijden, maar om snel tussen het verkeer te laveren, moet je een speciale rijcursus en slipschool volgen. Daar is gewoon geen tijd voor. Als je een interventieploeg van twee nieuwelingen naar een verkeersongeval stuurt, kunnen ze niet anders dan met het verkeer meerijden naar de plek van het ongeval, zonder blauw zwaailicht. De wegpolitie die mee in de file staat: kan het nog absurder? Snelheidsduivels moeten ze gewoon laten rijden. Als er een ongeval is met een vrachtwagen, raken ze in paniek, want een tachograaf hebben ze nooit van dichtbij gezien – terwijl dat essentieel is om naar de oorzaak van een ongeval te zoeken. Ik neem het die jongens en meisjes zelf niet kwalijk, maar erg nuttig zijn ze op die manier niet, behalve dat ze het personeelsbestand op papier doen kloppen.»

Wegpolitieagent 1 «Van de dertig mensen op onze verkeerspost zijn er nog acht die met een motor kunnen rijden. Als er een wielerwedstrijd is, zijn het de motards die de koers moeten begeleiden. De mensen met ervaring zijn dus de hele dag met de wedstrijd bezig, wat betekent dat de groentjes zonder brevet op de autosnelwegen moeten patrouilleren. Dan kun je alleen maar hopen dat er geen ongeluk gebeurt met een vrachtwagen met gevaarlijke stoffen, want de speciale veiligheidsprocedures die dan gelden, kennen ze niet. Daar kunnen rampen van komen. Maar dát zegt men niet tegen de bevolking.»

Wegpolitieagent 2 «Ik zag onlangs een magistraat die me zei dat ze merkte dat de kwaliteit van het schrijfwerk in de processen-verbaal van de federale politie achteruitgaat. Ze had het niet over dt-fouten: in heel veel pv’s zag ze gewoon zware procedurefouten. En dan ging het nog over simpele dingen, zoals een ademanalyse tijdens een alcoholcontrole. ‘Als advocaten dit beginnen uit te vlooien, zullen er nog weinig boetes betaald worden,’ zei ze. Ook dat is een probleem met de nieuwe rekruten die van de politieschool komen: blijkbaar leren ze daar het strafwetboek niet meer.»

'Straks hebben we nog één zeewaardige patrouilleboot. Wat moeten we dan doen? Zwemmen?' Een inspecteur van de zeevaartpolitie


Keeping up appearances

Ook bij de scheepvaartpolitie horen we weinig opgewekte verhalen.

Inspecteur van de scheepvaartpolitie «We hebben in totaal vijf boten in eigen beheer voor alle Belgische zeehavens. Daarvan liggen er momenteel vier in panne. De enige die nog vaart, is een dertig jaar oude patrouilleboot, de SPN 06, die in de haven van Luik dienstdoet. Op een werf in Boom ligt de SPN 04 al meer dan drie jaar te wachten op een reparatie. Twee andere patrouilleboten, die zeven jaar geleden zijn aangekocht, de SPN 19 (Antwerpen) en de SPN 21 (Gent) zijn beide in totaal ongeveer een jaar operationeel geweest, en waren voor de rest buiten dienst omdat er geen budgetten voor de herstelling waren.

»Daarnaast least de scheepvaartpolitie vier boten van de DAB Vloot van het Vlaamse Gewest. Die zijn gelukkig wél alle vier nog operationeel, en in Antwerpen hebben we één van die vaartuigen om mee te werken. Die boten van het Vlaamse Gewest zijn veel beter onderhouden omdat de herstellingen zijn inbegrepen in het leasingcontract. Maar om te besparen wil men nu die dure leasingcontracten met de DAB Vloot opzeggen. Op dit moment zou dat voor de scheepvaartpolitie betekenen dat we alleen nog in Luik een zeewaardige patrouilleboot hebben – van dertig jaar oud. Wat moeten we dán doen? Zwemmen?

»Binnenkort krijgen we bezoek van de zogenaamde Schengencommissie. Die controleert alle Schengendoorlaatpunten in de verschillende lidstaten om te kijken of ze efficiënt georganiseerd zijn. Ze komen dus ook in de zeehavens. Wij zitten het hele jaar door in de controlepost met te weinig personeel, op gammele stoelen en met aftandse computers. Maar de dag voor die Schengencommissie op controle komt, worden er ineens nieuwe stoelen en extra laptops binnengebracht en wordt er extra personeel ingezet. Daags nadien wordt dat allemaal weer weggehaald. Zo gebeurt het in Zeebrugge en in Antwerpen. Hoe heet dat programma met Hyacinth Bucket? ‘Keeping Up Appearances’!»


Kunst- en vliegwerk

Ellende troef ook bij de federale recherche, die de zware misdaaddossiers voor haar rekening neemt. Te weinig rechercheurs, een steeds complexere wetgeving, te weinig technische middelen om de alsmaar slimmer wordende crimineel te schaduwen. Bij de financiële sectie ging onlangs in een groot witwasdossier een deel van de in beslag genomen boekhouding verloren omdat de harde schijf waarop ze gekopieerd was, crashte – de schijf was al te vaak gebruikt en gaf de geest. Maar ook het onderzoekswerk zelf wordt veel moeilijker door de besparingen.

Financiële speurder «Tot twee jaar geleden hadden we een geweldig databanksysteem waarmee je met één druk op de knop alles wat je nodig had voor je onderzoek kon tevoorschijn toveren: jaarrekeningen, notariële akten, onderlinge linken tussen vennootschappen... Maar dat hebben ze afgeschaft omdat ze het te duur vonden. Nu moeten we overal kleine stukjes informatie bij elkaar sprokkelen in gratis databanken op het internet, waar de gegevens soms achterhaald zijn of gewoon niet kloppen. Daardoor duurt het allemaal nog veel langer om een onderzoek rond te krijgen.»

Tekenend is ook de situatie bij de Computer Crime Unit (CCU), een nog jonge politiedienst die tien jaar geleden werd opgericht om de cybercriminaliteit het hoofd te bieden. Op het gebied van hacking zijn ze al lang geen partij meer.

Rechercheur van de Computer Crime Unit (CCU) «We hebben onze handen meer dan vol met het doorlichten van computers en gsm’s die door onze collega’s in gerechtelijke dossiers in beslag worden genomen. Onze oude processoren werken tergend traag en staan dag en nacht te draaien om al dat materiaal te verwerken. Soms valt de elektriciteit uit omdat het net overbelast is.

»Toen onze dienst tien jaar geleden opgericht werd, hadden we daarvoor tamelijk goed en modern materiaal. Sindsdien gaat het alleen bergaf. Materiaal dat stukgaat, wordt niet vervangen. De meest recente pc’s waarmee we werken dateren van 2010 – in computertermen is dat stokoud. De jongste lichting rechercheurs hééft nog niet eens een computer, of moet het doen met het materiaal van collega’s die met pensioen zijn gegaan, toestellen van 2007.

»Om de computers door te lichten, hebben we bepaalde softwareprogramma’s nodig, die voortdurend aangepast worden aan de razendsnel evoluerende cybermarkt. Maar als het abonnement vervalt, wordt het niet meer vernieuwd, zodat we geen updates meer krijgen. Te duur, vindt iemand in Brussel dan. Het gevolg is dat we de nieuwste computertypes niet meer kunnen uitlezen. En dan is het improviseren. Om Apple-computers te analyseren, behelpen we ons tegenwoordig met gratis trial versions die we van het internet plukken. Daarmee kan je een maand lang een programma uitproberen. Maar als die maand om is, moeten we weer iets anders verzinnen.

»Hetzelfde scenario bij de telefoons, waar voortdurend nieuwe types met nieuwe apps van op de markt komen. Anderhalf jaar lang hebben we geen updates meer gekregen, omdat het abonnement niet was verlengd. Een iPhone5 of een Samsung 6 konden we gewoon niet controleren. Terwijl het onderzoek van het telefoonverkeer in een gerechtelijk onderzoek zó belangrijk is en zelfs voor een doorbraak kan zorgen. Kijk wat ze daardoor in de zaak van de kasteelmoord allemaal hebben ontdekt.»


Brandjes blussen

Op de luchthaven van Zaventem deed het personeel van de luchtvaartpolitie twee jaar geleden een stakingsaanzegging omdat er dringend iets moest gebeuren aan het personeelstekort. Vandaag zijn ze met nog minder dan toen.

Luchthavenagent «Voor de mensen die op vakantie vertrekken zijn wij de onnozelaars die in dat hokje zitten en een paar stempels in hun paspoort zetten, terwijl ons werk heel gespecialiseerd is. We moeten in een paar seconden kunnen zien of een paspoort authentiek is of vervalst. Dat zit in kleine details die voor elk land anders zijn: inkten die van kleur veranderen, microprinting en reliëf, nummers die op een even of een oneven getal eindigen, het materiaal waaruit het paspoort is gemaakt… Je moet ontzettend alert zijn en heel snel beslissen. Dat is zéér stresserend.

»We zijn met steeds minder personeel om steeds meer passagiers te controleren, en dat is onhoudbaar. Voor een voltallige bezetting komen we vijftig man tekort op het officiële personeelskader, maar dat kader dateert nog uit de tijd dat de luchthaven van Zaventem 12 miljoen passagiers per jaar verwerkte. Vandaag zitten ze aan 22 miljoen. We krijgen dus alsmaar minder seconden om een paspoort te controleren. Als je er zo een paar honderd na elkaar hebt gedaan, dan duizelt het voor je ogen.

»De richtlijn is dat je een half uur in de box zit om paspoorten te controleren, en dan een half uur iets anders gaat doen, omdat je anders je focus verliest. Maar in de praktijk zit je er vaak vier tot vijf uur lang, omdat er niemand is om je af te lossen. Dat is ondraaglijk. Op een bepaald moment haak je af en begin je dingen over het hoofd te zien. Niet met opzet, maar om te overleven in die box. Ik merk ook aan mezelf dat mijn aandacht soms verslapt.

'‘ Als er in Turkije of Syrië weer een Belgische Syriëstrijder opduikt, zeggen ze: ‘Welke onnozelaar in Zaventem heeft die doorgelaten?’ Maar als je geen personeel hebt, kan je niet veel doen’' Luchthavenagent

»De politiek heeft de mond vol van scherpere grenscontroles in de luchthavens vanwege de terreurdreiging, maar als je geen personeel hebt, gaat dat gewoon niet. En als er in Turkije of Syrië weer een Belgische Syriëstrijder opduikt, zeggen ze: ‘Welke onnozelaar in Zaventem heeft die doorgelaten?’»

Wegpolitieagent «Je zal zien: als er morgen een aanslag op de luchthaven wordt gepleegd, dan krijgen ze daar binnen de kortste keren 100 man bij. Zo werkt het in de politiek altijd. Desnoods plukken ze het personeel weg bij de andere diensten, die daardoor in ernstige problemen geraken, maar er zál honderd man op de luchthaven staan...

»Vorig jaar werd er na de gewelddadige incidenten bij de Brusselse vervoersmaatschappij (MIVB) plots een hoop volk van de politieschool gehaald en bij de spoorwegpolitie gestopt. Ik hoor van collega’s dat ze daar nu zelfs met te veel zijn. Er wordt gevreesd voor de veiligheid in de Antwerpse diamantwijk? Hup, zestig man naar daar. Ze schuiven het personeel naar de verschillende diensten naargelang de gevoeligheden van de publieke opinie, ze blussen overal brandjes, en ondertussen vergeten ze al de rest.»

HUMO België heeft in vergelijking met andere landen het hoogste aantal politieagenten per inwoner. Dan kan er toch wat vet van de soep?

Gert Cockx (NSPV-vakbond) «Als je de cijfers bekijkt, zijn we inderdaad met veel. En dat het toch niet beter werkt, heeft veel te maken met de compleet scheefgetrokken politiestructuur. Er zijn te veel officieren die achter hun bureau zitten, en te weinig mensen op het terrein. Dat is één van de kwalijke gevolgen van de politiehervorming in 2001, toen de geïntegreerde politie werd doorgevoerd. Om de sociale vrede te handhaven heeft men toen behoorlijk wat cadeaus uitgedeeld: mensen die anders nooit commissaris zouden geworden zijn, maakten plots carrière. Het gevolg is dat er bij de federale politie dubbel zo veel officieren zijn als we eigenlijk nodig hebben: 1.600 in plaats van 800 commissarissen. En tegelijk heb je op het terrein 1.000 inspecteurs te kort. Het is een gigantisch probleem, dat niet zomaar weggaat.»

HUMO De politie heeft minder personeel en minder middelen. En toch dalen de criminaliteitscijfers. Of weerspiegelen die de realiteit niet?

Callewaert (Sypol) «Statistieken zijn nooit objectief. Er zit altijd een stuk waarheid in, maar hoeveel? Dat weten we niet. Niet iedereen doet aangifte van inbraken, diefstallen, vluchtmisdrijven. Omdat het te veel tijd kost, of omdat ze denken dat het weinig zin heeft. Je kan de cijfers ook beïnvloeden door feiten in een andere misdrijfrubriek te stoppen. We weten dat dat gebeurt.»

Cockx «In België speelt de politiek heel erg op het subjectieve veiligheidsgevoel van de bevolking. Voor een politicus is het belangrijk dat de mensen het gevoel hebben dat ze goed beschermd zijn. Maar is dat werkelijk zo? De doorsneeburger denkt misschien van wel. Ik ken het systeem natuurlijk van binnen uit. Ik weet dit: als je in gevaar bent, mag je niet altijd verwachten dat er binnen het kwartier een gewapende politieman of -vrouw naast jou zal staan om je te redden. Dat kan heel wat langer duren. En misschien daagt hij zelfs helemaal niet op.»

Inspecteur van de wegpolitie «Er wordt wel vaker gegoocheld met cijfers. Neem de alcoholcontroles waar politici zo graag mee uitpakken. Vroeger moesten we 240.000 ademtesten per jaar doen. Nu moeten we naar 420.000 ademtesten, terwijl we die 240.000 niet eens rond krijgen. Als je zo’n alcoholactie op een degelijke manier wil doen, neem je ook een speekseltest af en controleer je de boorddocumenten. Maar dan kun je er maar 200 per uur doen. Om er 600 per uur te halen, moet je er zo veel mogelijk chaffeurs doorheen jagen. Blazen, negatief, doorrijden. Dat die chauffeur misschien met een gestolen auto rondrijdt is niet van belang. Je moet je aantallen halen, dat is het enige wat telt. Die controles doen ze ook bij voorkeur tussen 8 uur ’s morgens en 5 uur ’s avonds in de week, wanneer de politieman het minst kost en de brave burger op pad is.

»Vroeger lag het percentage van mensen die positief bliezen veel hoger dan nu, maar dat kwam omdat onze acties veel gerichter waren. We lieten mensen veel minder blazen, maar wel in de uren dat ze rondreden als ze gedronken hadden. Als je dan plots iederéén laat blazen op de meest banale uren van de dag, daalt het percentage positieven, natuurlijk. En dan zeggen de politici blij: ‘Zie je wel, onze alcoholcampagnes werken.’ Tja, zo kun je alles bewijzen.»


Sfeer en gezelligheid: zero points

Een rechercheur «De problemen zijn overal en worden nu nog gecamoufleerd door de goodwill van de politiemensen, die improviseren en naar tijdelijke oplossingen zoeken. Maar vroeg of laat houdt dat op. Veel collega’s zijn gefrustreerd en gedemotiveerd, precies omdat ze hun job graag góéd willen doen. Ik voel het ook aan mezelf: mijn motivatie is veel minder dan tien jaar geleden. Er zijn te veel bazen, te weinig middelen, en de werksfeer is slecht. Je voelt gewoon: ‘We zijn niet goed bezig.’ De mensen zijn niet gelukkig meer in hun job. En dan krijg je een politie die op routine gaat werken, en die steken laat vallen.»

'‘ Er zijn te veel bazen, te weinig middelen, en de werksfeer is slecht. Je voelt gewoon: ‘We zijn niet goed bezig’’' Een speurder

Cockx «Onlangs is er in mijn auto ingebroken om de papieren te stelen. Ik belde naar de politie om aangifte te doen. Achteraf merkte ik dat de verbalisant vergeten was om de kleur en het merk van de wagen te noteren in het proces-verbaal (lacht). Dan moet je je niet te veel illusies maken dat ze je papieren nog gaan terugvinden. Is het omdat ze te veel werk hebben, of omdat ze nonchalant worden? Ik weet het niet. Er is gelukkig nog veel kwaliteit bij de politie, maar het systeem haalt niet het beste uit de mensen.»

Agent van de wegpolitie «Als je ’s nachts om drie uur met een dodelijk ongeval zit, en je kruipt nadien nog achter je computer om het pv te maken, die computer loopt vast, je moet herbeginnen, je moet wachten tot je Word-document verschijnt, het gaat allemaal heel traag… Ik garandeer je, op zo’n moment gooi je dat ding uit het raam.»

Luchthavencontroleur «De ergernissen zitten soms in heel kleine dingen. De stempelkussentjes die we op de luchthaven van Zaventem gebruiken om stempels in de paspoorten te zetten, zijn bij ons moeilijker te vinden dan een klompje goud. Ze worden verdeeld door de dienst Vreemdelingenzaken, en die hebben er per jaar vijftig ter beschikking voor álle Schengen-grensovergangen in België: de luchthavens van Zaventem, Charleroi, Luik, Oostende, alle havens en het Zuidstation in Brussel. Vijf-tig kussentjes!

»Het probleem met die kussentjes is dat ze na een tijdje uitharden. Met een nieuw kussentje kan je tien tot twaalf dagen zonder problemen stempelen. Met een oud kussentje moet je om de vier uur gaan inkten. En als het té hard wordt, dan springt dat kussentje eruit en breekt het in stukken. Ik heb het vorige week nog aan de hand gehad: het sprong gewoon in stukken vaneen. Ik ben een nieuw gaan vragen, maar ze hadden er geen. Ik had gelukkig nog een oud kussentje dat ik bewaar voor noodgevallen. Maar veel gekker moet het niet worden.»

Houssin (VSOA-vakbond) «Het personeel heeft haar hoop gesteld op het optimalisatieplan van commissaris-generaal Catherine De Bolle, waardoor het aantal bureaufuncties zou verminderen en er meer mensen op het terrein zouden bijkomen. Maar het is afwachten hoe dat in de praktijk uitdraait, want de federale politie moet wel herorganiseren, maar ondertussen blijft de politiek ook besparen. De commissaris-generaal is van goeie wil, maar ook zij is gebonden aan budgettaire beperkingen. De politiek móét over de brug komen.»

Een paar dagen na het interview krijg ik een mail van de luchthaveninspecteur op zijn vakantiebestemming: ‘Vlak voor mijn vertrek heb ik gehoord dat er één extra luchthavencontroleur is aangenomen op de luchthaven van Zaventem. Nu zijn we uit de shit!’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234