Humo's intergalactische sciencefictionlijst

Er is leven buiten ons zonnestelsel! Althans op het witte doek: in ‘Arrival’ (deze week uit) tracht een buitenaardse beschaving contact te leggen met de mens; volgende week maakt Darth Vader zijn hijgende comeback in ‘Rogue One: A Star Wars Story’; en in ‘Passengers’ (release op 28 december) ontwaken twee astronauten (Jennifer Lawrence en Chris Pratt) negentig jaar te vroeg uit hun vriesslaap. De ideale gelegenheid om onze telescoop op het sciencefictiongenre te richten. Wat is de meest visionaire sf-film aller tijden? De beklemmendste, de grappigste, de heetste? Humo’s intergalactische sciencefictionlijst!

'Stanley Kubrick waarschuwde al voor de gevaren van artificiële intelligentie toen Steve Jobs en Bill Gates nog kniebroeken droegen'

Bekijk ook de 10 beste sciencefictionfilms volgens (es) »


De meest visionaire: '2001: A SPACE ODYSSEY' (1968)

In een wervende brochure die de MGM-studio naar aanleiding van de release van ‘2001: A Space Odyssey’ liet verschijnen, stond te lezen dat alle technologische innovaties die Stanley Kubrick en zijn coscenarist Arthur C. Clarke speciaal voor de film hadden bedacht binnen de dertig jaar werkelijkheid zouden worden. Vandaag weten we dat Kubrick het in sommige gevallen vierkant mis had: zo ziet het licht in het heelal er helemaal anders uit dan de cineast zich verbeeldde; kunnen we alleen maar dromen van bemande ruimtevluchten naar Jupiter en zitten de antizwaartekrachtscènes aan boord van de Discovery vol fouten. Dat de pendeldienst van de aarde naar de maan in de toekomst zal worden uitgebaat door de allang ter ziele gegane Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Pan Am, lijkt eveneens twijfelachtig.

Maar op veel andere vlakken was ‘2001’ z’n tijd wél ver vooruit: zo voorspelde Kubrick al in 1968 dat astronauten tijdens ruimtewandelingen defecte onderdelen aan hun schip zouden kunnen herstellen door gebruik te maken van beweegbare robotarmen. In de shuttle naar de maan zit Heywood Floyd op z’n gemak te genieten van een portie in-flight entertainment op het televisieschermpje in de rugleuning van het stoeltje voor hem: pas vanaf de jaren 80 begonnen de luchtvaartmaatschappijen die schermpjes in hun vliegtuigen te plaatsen. En al in 1968, toen Steve Jobs en Bill Gates nog kniebroeken droegen, waarschuwde Stanley voor de gevaren van artificiële intelligentie: Kubrick was er immers heilig van overtuigd dat de computers van de toekomst weleens zouden kunnen flippen. Zoals de HAL 9000-computer aan boord van de Discovery: ‘I know that you and Frank were planning to disconnect me, and I’m afraid that’s something I cannot allow to happen.’ Geniale Stanley.


De beklemmendste: Alien (1979)

De camera die traagjes de gangen van de Nostromo aftast. Eerste officier Kane (John Hurt) die zich in de catacomben van het buitenaardse ruimteschip laat zakken. Captain Dallas (Tom Skerritt) in de ventilatieschacht. Sommige scènes in deze topper van Ridley Scott zijn zó beklemmend dat je je zélf als een astronaut begint te voelen die zich diep in de ijskoude ruimte bevindt, moederziel alleen, overgeleverd aan onbekende krachten.


De meest onderschatte: The Black Hole (1979)

Tegen de muur van ons schrijfhok hangen twee grote filmaffiches: die van ‘Blue Velvet’, het meesterwerk van David Lynch, en die van ‘The Black Hole’, een zwaar miskende sciencefictionfilm uit 1979. De knappe, door machtige muziek van John Barry ondersteunde openingsscène, waarin de crew van de USS Palomino in een uithoek van het heelal het verloren gewaande ruimteschip Cygnus terugvindt, vormen slechts de aanzet tot een mysterieuze trip die bol staat van de wonderbaarlijke taferelen: de zoeklichten van de Palomino die de kilometerslange romp van de in duisternis gehulde Cygnus aftasten; de ontmoeting met de krankzinnige geleerde Hans Reinhardt (Maximilian Schell), die het vermetele plan heeft opgevat om de Cygnus doorheen een nabijgelegen zwart gat te sturen; kapitein Holland (Robert Forster) die op zijn eentje door het schijnbaar verlaten schip dwaalt en op een merkwaardige begrafenisplechtigheid stoot; de bevreemdende ontmoeting tussen Harry Booth (Ernest Borgnine) en de mankende androïde; de gruwelijke sterfscène van Anthony Perkins... Geen wonder dat ‘The Black Hole’ geboekstaafd staat als de allereerste Disneyfilm die de rating ‘niet geschikt voor kinderen’ meekreeg.


De meest baanbrekende: Metropolis (1927)

Kubrick verzette de bakens met ‘2001’, maar wat de Duitse cineast Fritz Lang veertig jaar eerder klaarspeelde, is zo mogelijk nog straffer. Wanneer u Langs revolutionaire meesterwerk ‘Metropolis’ ooit op het grote scherm ziet, en u zich zit te vergapen aan die indrukwekkende cityscapes met die gigantische wolkenkrabbers en die machtige luchtsnelwegen, bedenk dan dat Vrouwe Cinema in die tijd nog in haar babyschoentjes rondkroop en dat Lang op het vlak van speciale effecten en cameratechnieken pionierswerk verrichtte. Briljante Fritz.


De meest ecologische: Silent Running (1972)

Wie deze ietwat vergeten klassieker van Douglas Trumbull aanschouwt, zal met eigen ogen kunnen vaststellen dat de betonstop niet heeft gewerkt: in de verre toekomst is op onze wereld immers geen enkele boom meer te vinden. De laatste resten aardse fauna en flora bevinden zich aan boord van het ruimteschip Valley Forge, een enorme, zwevende serre waarin heelder bossen zijn ondergebracht. Aan boord bevindt zich ook Freeman Lowell (Bruce Dern), een milieubewuste astronaut die op zijn eentje zorg draagt voor de plantjes. Als Lowell van hogerhand het bevel krijgt om het schip op te blazen (‘Niet rendabel meer, en bovendien hebben de mensen andere zorgen’), besluit hij om de Valley Forge de peilloze ruimte in te sturen, in de hoop dat iemand het laatste groen zal vinden en zal gebruiken om de aarde opnieuw te beplanten. Ecologische sciencefictionfilms: ze bestaan.


De grappigste: Starcrash (1978)

Er valt tussen de sterren ook te schateren: met ‘Starcrash’ bijvoorbeeld, een Italiaanse ‘Star Wars’-rip-off die in de loop der tijden is uitgegroeid tot een absolute topper in het zo-slecht-dat-ie-weer-hilarisch-wordt-genre. De heldin Stella Star (Caroline Munro) die de helft van de tijd in een bikini rondloopt waar zelfs Barbarella rode kaken van zou krijgen; een robot die om onverklaarbare redenen met een moddervet Mississippi-accent praat; een slechterik (Christopher Plummer) die dialogen kwaakt als: ‘Weet je, mijn zoon, ik zou niet de Keizer van het Heelal zijn als ik niet over enkele speciale gaven zou beschikken. Keizerlijk oorlogsschip, stop de stroom van de tijd!’: dit is komisch vertier van een uitzonderlijk niveau. En als we u nu nog vertellen dat de rol van Prins Simon wordt vertolkt door een onder drie lagen mascara zittende David Hasselhoff, dan weet u het wel: om in je broek te pissen van het lachen.


De slechtste: Nukie (1987)

Wederom een film uit de zo-slecht-dat-ie-weer-goed-wordt-doos? Helaas niet: dit lamlendige ‘E.T.’-doorslagje, waarin we het wedervaren van een in Afrika neergestort buitenaards wezentje volgen dat vriendschap sluit met enkele kinderen van de lokale stam, is écht slecht; zo tenenkrullend slecht zelfs dat je het liefst een vlijmscherpe speer door de opgeblazen derrière van de alien – die er als een rottend Teletubbiekadaver uitziet – zou willen jagen. Geloof ons, u wil deze film écht niet zien. En eigenlijk toch weer wel.


De oudste: Le Voyage dans la lune (1902)

De eerste sciencefictionfilm aller tijden (met dat legendarische beeld van die ruimteraket die zich in het rechteroog van Mannetje Maan boort) dateert uit 1902, werd geschreven en geregisseerd door de Franse cineast Georges Méliès, en straalt ook vandaag nog pure magie uit. ‘2001’, ‘Star Wars’, ‘Interstellar’: in feite zijn het allemaal nazaten van ‘Le voyage dans la lune’. O ja: de achteraf ingekleurde versie met de muziek van Air mag u rustig negeren, maar kijk zeker eens naar ‘Hugo’, Martin Scorseses prachtige ode aan Méliès.


De merkwaardigste: Beyond The Black Rainbow (2010)

Als David Lynch, Stanley Kubrick, Gaspar Noé en Dario Argento samen een sciencefictionfilm zouden maken, dan zou het resultaat er waarschijnlijk uitzien als ‘Beyond the Black Rainbow’, een hoogst bevreemdende prent over een griet met telekinetische gaven die door een sinistere dokter wordt gevangengehouden in een afgelegen onderzoekscentrum. Deze surrealistische droomtrip werd in realiteit in elkaar gestoken door regisseur Panos Cosmatos, de zoon van de maker van de Stallone-vehikels ‘Cobra’ en ‘Rambo: First Blood Part II’. Van die Panos gaan we nog horen, en het zullen geen broodjes zijn die hij gaat smeren!


De heetste: Sex Trek (1990)

De Trekkies onder u mogen op beide puntoren slapen: uiteráárd bevat deze lijst ook een titel uit het ‘Star Trek’-canon. ‘Sex Trek’ met name, een onversneden classic uit het XXX-genre: ‘These are the voyages of the spaceship Intercourse,’ zo horen we de stem van Captain James T. Quirk declameren. ‘Its mission: to boldly cum where no man has cum before!’ Waarna we meemaken hoe Captain Quirk, Mr. Sperm, en Doctor Boner McJoy door Squatty naar de planeet Uranus worden gebeamd, waar ze worden verwelkomd door een horde deernen met zaadvragende ogen en een oncontroleerbaar libido. Yes sir, sinds ‘Sex Trek’ weten wij uit eigen hand hoe het is om een Trekkie te zijn.


De meest hoopvolle: Children of Men (2006)

Hoezo hoopvol? Atoomoorlogen hebben de helft van de aarde verwoest; Engeland is verworden tot een fascistische staat; tot de tanden bewapende moslimstrijders marcheren in dichte drommen door de getto’s terwijl ze ‘Allah Akhbar!’ brullen; terroristen plegen bomaanslagen in Fleet Street; en doordat er door de luchtvervuiling geen kinderen meer worden geboren, is de mensheid met uitsterven bedreigd. En tóch straalt deze schitterende prent van Alfonso Cuarón een buitengewoon optimistische ‘We shall overcome!’-boodschap uit. ‘Children of Men’: uw lichtpunt in donkere tijden.


De meest politieke: The Hunger Games (2012)

Talloze cineasten hebben het sciencefictiongenre gebruikt om allerlei politieke ideeën te exploreren. ‘Metropolis’ werd indertijd op de montagetafel verknipt en verminkt omdat de distributeurs dachten dat Fritz Lang een propagandafilm voor het communisme had gemaakt. In ‘The Day the Earth Stood Still’ (1951) krijgt de aarde het bezoek van een alien, Klaatu, die de wereldleiders een pacifistische boodschap komt brengen (het wordt tijd dat Klaatu nog eens landt). RoboCop schiet niet alleen met scherp op allerhande gespuis, maar ook op de hebzucht van de multinationals en op uw eigen ziekelijke koopzucht. Al die films moeten het evenwel afleggen bij het zwaar maatschappijkritische ‘The Hunger Games’. Zeker, deze immens succesvolle franchise vertelt in eerste instantie een spannend verhaal, maar daarnaast bevat ‘The Hunger Games’ ook een messcherpe aanklacht tegen ongelijkheid (de elite houdt zich op in het Capitool, de inwoners van Panem leiden een hondenleven in de Districten), een stevige sneer aan het adres van de sensatiegeile media, én een niet mis te verstane waarschuwing tegen de dreiging van het fascisme. De groeiende afkeer van het gezag in de verpauperde Districten, de onderhuids borrelende woede, de sudderende sfeer van opstand en revolutie: wij kennen geen enkele andere moderne sciencefictionfilm die zó goed aansluit bij de hedendaagse zeitgeist. Katniss for president!


De enige Vlaamse: The Afterman (1985)

Deze legendarische, door Vlaanderens enige echte guerrillafilmer Rob Van Eyck in elkaar geflanste ultralowbudgetfilm, waarin we samen met de afterman meezwerven door een barbaarse postapocalyptische wereld die wordt bevolkt door kannibalen, verkrachters, slavendrijvers, moorddadige lesbiennes en onzedelijke monniken, mag een regelrechte, van overheerlijke slechte smaak getuigende cultclassic worden genoemd. Ga daar maar eens aan staan, Van Looy!


De meest succesvolle: Avatar (2009)

De blauwe Na’vi van James Cameron hebben wereldwijd 2,8 miljard dollar bij elkaar geharkt: daarmee is ‘Avatar’ de grootste kaskraker aller tijden. In de top 20 van de box office-lijst vinden we overigens acht sciencefictionfilms terug, waarbij we de superheldenfilms van Marvel gemakshalve tot het sf-genre rekenen. Benieuwd of the force in ‘Rogue One’ sterk genoeg is om zich hier tussen te kunnen wurmen.


De beste: The Empire Strikes Back (1980)

Sorry, Stanley, maar wij kunnen het ook niet helpen: geen enkele andere film heeft ons zó weten te betoveren, mee te slepen, te ontroeren (Luke die op Dagobah afscheid neemt van Yoda en van het hologram van Ben Kenobi: I’ll return... I promise’), te traumatiseren (Han Solo die levend in carboniet wordt gegoten!), angst aan te jagen (de onheilspellende moerassen van Dagobah!) en te entertainen als ‘The Empire Strikes Back’. Niet alleen de beste sciencefictionfilm ooit, maar ook – toch als u ’t deze Wookie vraagt – de beste film tout court. Zo, missie voltooid. Beam us up, Squatty!

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234