Humo's top 10 van dodelijke martial arts-films

Wat voor magnifieks er gebeurt wanneer de kunstzinnige Chinese regisseur Hou Hsiao-Hsien (‘Millenium Mambo’, ‘Three Times’) zich aan het martial arts-genre waagt, weet u vanaf volgende week: dan glinstert het vorstelijke ‘The Assassin’ op het witte doek.

'Wat ons betreft mag Uplace er komen – op voorwaarde dat Jackie Chan het complex meteen mag komen afbreken'


10. The Matrix 1999

De grootste vondst van Andy en Lana Wachowski is dat ze in het onwerkelijke computerlandschap van ‘The Matrix’, in die grandioze mindfuck die ze ons serveren, nog een andere wereld binnenbrengen: de wereld van de martial arts. Neo’s gevechtstraining (‘Jiujitsu? Ik ga jiujitsu leren?’), de kungfuduels met Morpheus en Agent Smith, de zwaartekracht tartende lijf-aan-lijfgevechten in Hong Kong-fighting style: ongelooflijk wat de acteurs hier onder leiding van de legendarische choreograaf Yuen Woo-Ping allemaal laten zien.


9. Enter the Dragon 1973

Het in 1973 gestorven martial arts-icoon Bruce Lee mocht uiteraard niet in deze countdown ontbreken: die présence! Dat hemelse topless bovenlijf! Die moves! Die precisie – de man kon een deuk slaan in een pindanootje! ‘Enter the Dragon’, de laatste film die Lee voltooide, is wat ons betreft nog steeds zijn beste: de befaamde Hall of Mirrors-scène blijft na al die tijd een huzarenstukje, de muziek van Lalo Schifrin is top, en let ook eens op die door merg en been gaande kreet die Lee slaakt nadat hij zijn aartsvijand O’Hara – de man die zijn zus tot zelfmoord dreef – de genadeslag heeft toegebracht: zelfs Marlon Brando wordt hier stil van in zijn kist.


8. Zu: Warriors from the Magic Mountain 1983

Een curiosum, deze classic uit de jaren 80: een uitzinnige mix tussen martial arts, sciencefiction en... nou ja, onversneden waanzin. Alleen al die pitch: een berucht zwaardspecialist, een monnik en enkele knappe grieten gaan samen in de clinch met de zogeheten Bloed-demon. Groovy! Strijders zweven met lichtsabels door de lucht, wenkbrauwen ontpoppen zich tot dodelijke wapens, er dienen laserbollen en kolkstralen te worden ontweken, mensen veranderen als bij toverslag in standbeelden, en iemand klampt zich vast aan de stenen poten van een vliegende olifant. De speciale effecten mogen dan ietwat gedateerd ogen, de ongebreidelde charme, de burleske humor en de inventieve regie van Tsui Hark zorgen voor een heerlijke trip.


7. Crouching Tiger, Hidden Dragon 2000

Echte, pure martial arts-gratie: u vindt het à volonté terug in dit opwindende, rillingen langs de ruggengraat sturende, van magische schoonheid overlopende meesterwerk van Ang Lee. De acteurs – onder wie de Aziatische supersterren Chow Yun-Fat, Michelle Yeoh en Ziyi Zhang – zweven sierlijk langs muren en daken, scheren als vlinders over boomtoppen en dansen als libellen over het water, en dit allemaal in oogverblindend mooie beeldcomposities. Na afloop dient u, uit pure eerbied, gedurende één vol uur de traditionele Witte Kraan-vogel-gevechtshouding aan te nemen.


6. The Legend of the Drunken Master 1994

Wie komt daar knokkend, meppend en buitelend onze top 10 binnenduikelen? Het is Jackie Chan, en wij zijn fan! Vandaag staat Jackie Chan vooral bekend als de grappige sidekick in middelmatige Hollywoodfilms als ‘Rush Hour’ en ‘Shanghai Knights’, maar er was een tijd dat hij, met zijn onnavolgbare mix van kungfu en slapstick, in het martial arts-genre niet alleen botten- maar ook baanbrekend werk verrichtte. In ‘Drunken Master’ (1978) en vooral in de schitterende sequel ‘The Legend of the Drunken Master’ ziet u Jackie de zogeheten ‘drunken fighting’-gevechtsstijl hanteren: wat spinazie is voor Popeye, is sterkedrank voor Wong, de Dronken Meester (hoe meer hij zuipt, hoe beter hij vecht, iets wat van ons niet gezegd kan worden). Wat de actie pas echt indrukwekkend maakt, is dat Jackie in zijn hoogdagen zijn eigen stunts uitvoerde, zonder draden of harnassen, en zonder digitale effecten – dat is wel degelijk Jackie himself die u daar in die put vol hete kolen ziet tuimelen. Respect!


5. The 36th Chamber of Shaolin 1978

De hiphopgroep Wu-Tang Clan vernoemde zijn debuutplaat ‘Enter the Wu-Tang (36 Chambers)’ naar deze kwintessentiële wraakfilm over een jongeling die, vooraleer hij de jacht opent op de smiechten die zijn ouders hebben afgeslacht, een slopende martial arts-training aanvat in de 35 kamers van een Shaolin-tempel (zelf zouden we de beenkamer weleens willen uitproberen). Dit is één van de allerbeste films uit de legendarische Shaw Brothers Studio, de productiemaatschappij (bekend van het triomfantelijke SB-logo op de begingeneriek) die in de jaren 60, 70 en 80 vanuit Hong Kong honderden kungfufilms op de wereld losliet. De fabuleuze regie is van de voormalige gevechtschoreograaf Lau Kar-leung, en de hoofdrol wordt vertolkt door de al even legendarische Gordon Liu – Johnny Mo in ‘Kill Bill: Vol.1’ en Pai Mei in ‘Kill Bill: Vol.2’. Coolste moment: Liu die een peloton snode soldaten te lijf gaat met een tros lampionnen!


4. Police Story 1985

Daar hebben we Jackie Chan weer – deze keer in de rol van een flik die valselijk van moord wordt beschuldigd. Het bijna tien minuten durende gevecht in het winkelcentrum, met Jackie die op leliewitte gympies afrekent met twee dozijn tegenstanders, is van een even verbijsterende als kinetische virtuositeit: je krijgt zin om terug te spoelen en om de scène frame voor frame te bestuderen, teneinde te weten te komen hoe hij het voor elkaar krijgt om, keer op keer, binnen één en dezelfde seconde twintig meppen uit te delen, te vallen, weer recht te wippen, en al rond zijn as draaiend negen nieuwe booswichten van zich af te slaan. Wat ons betreft mag Uplace er komen – op voorwaarde dat Jackie Chan het complex meteen mag komen afbreken.


3. Kill Bill Vol. 1 2003

‘No way dat dit namaaksel het brons verdient!’ brullen de puristen onder u: Tarantino is geen martial arts-cineast, maar een meesterdief die in ‘Kill Bill Vol.1’ de allerbeste scènes uit het genre – van de kleurrijke locaties uit ‘The 36th Chamber of Shaolin’ tot de adembenemende gevechtschoreografieën uit onze nummer 1 – schaamteloos zit na te apen. Juist, maar behalve een meesterdief is Tarantino nu eenmaal ook een geniale cineast die in het geval van ‘Kill Bill’ tevoorschijn is gekomen met iets dat bij momenten opwindender, spetterender, straffer en virtuozer is dan het origineel. Van de grandioos gechoreografeerde catfight tussen The Bride en Copperhead tot de ultieme Showdown at the House of Blue Leaves: The Big T. trakteert u op een kungfuparty om duimen, vingers en andere afgehakte ledematen bij af te likken.


2. Dirty Ho 1976

Typisch voor het martial arts-genre is dat de mooiste duels het simpele knokniveau overstijgen en soms op poëtische danschoreografieën beginnen te lijken. Dit geldt zeker voor ‘Dirty Ho’, een weergaloze klassieker uit de stal van de Shaw Brothers met Gordon Liu in de rol van een vermomde prins die – geweldige pitch! – voor zijn omgeving krampachtig verborgen probeert te houden dat hij in feite een kungfumeester is (wat hem uiteraard niet al te goed lukt). Regisseur Lau Kar-leung (van ‘The 36th Chamber’) rijgt de briljante duels aan elkaar (het wijnbekergevecht bezorgt ons altijd opnieuw een ‘Dit hou je niet voor mogelijk!’-gevoel), met als hoogtepunt het tien minuten durende slotgevecht waarbij alleen de flitsende zwaarden en de uitzinnige kreten er ons aan herinneren dat we niet in een ballet van Wim Vandekeybus zitten.


1. A Touch of Zen 1971

De Mount Olympus van de Aziatische gevechtscinema, de ‘Citizen Kane’ onder de martial arts-films. Een tranceverwekkende sensatie, een onwerkelijk kungfuvisioen, een martial arts-droom. Een absoluut meesterwerk met de charme van een jongensboek, de wonderlijke allure van een sprookje, de krachtige ademtocht van een epos, en de visuele pracht van een Zhang Yimou-film. Dit is waar Quentin Tarantino, Ang Lee, Zhang Yimou (wiens ‘House of Flying Daggers’ net buiten de Top 10 is gevallen) en zelfs George Lucas de mosterd zijn gaan halen. Drie uur duurt dit chef-d’oeuvre van regisseur King Hu, maar door de sublieme opbouw verveelt ‘A Touch of Zen’ – geweldige titel, trouwens – geen nano-seconde; het canvas wordt met de minuut breder, de martial arts met de seconde verbluffender. Het beste nieuws is dat het magische ‘A Touch of Zen’ twee weken geleden opnieuw werd uitgebracht op dvd en blu-ray in de prestigieuze ‘Masters of Cinema’-reeks, compleet geremasterd en gerestaureerd. We zweren u: wie ‘A Touch of Zen’ aanschouwt, zal achteraf zélf over muren, daken en boomtoppen kunnen zweven.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234