Humo's ultieme Boekenbal 2017: de onoverwinnelijke twaalf





Er viel het afgelopen jaar meer en beters te lezen dan tweets van wereldvreemde wereldleiders. Humo selecteerde het allerbeste uit de boekenoogst van 2017 en kwam uit bij een heerlijke mix van turven (Harstad en Haratischwili), prijsbeesten (Whitehead en Saunders), doorbraakboeken (Cognetti en Hamid) en zelfs debuten (Rooney en Buntin). U doet er vanzelfsprekend uw voordeel mee - met een boek onder de boom.



'Paolo Cognetti doet de meest verstokte stadsmens naar Alpenlucht snakken.'


1. De acht bergen - Paolo Cognetti

Een roman over bergen: in de handen van een doorsneeschrijver wordt het hooguit een nicheproduct, in die van Premio Strega-winnaar Paolo Cognetti levert het een universeel drama op over de uiteenlopende levens van twee vrienden die elkaar op de één of andere manier steeds weer terugvinden. Hoofdfiguren Pietro en Bruno delen een passie voor de berglandschappen van de Noord-Italiaanse Valle d’Aosta, die Cognetti met zoveel stilistische brille tot leven wekt dat zelfs de meest verstokte stadsmens na de zoveelste elegante zin vol mooie woorden als ‘alm’ en ‘morene’ naar een flinke teug frisse Alpenlucht snakt. Al valt te vrezen dat de échte besneeuwde toppen niet kunnen tippen aan de manier waarop Cognetti ze omschrijft. De 39-jarige Italiaan vat zijn intens ontroerende bergbewonersverhaal in een heerlijk heldere stijl die doet wat grootse literatuur hoort te doen: met gevoelig geformuleerde frasen in de hoofden van personages kruipen en je vanuit je luie zetel transporteren naar ongekende oorden. Cognetti bereikt dat bovendien niet met ironie of andere postmoderne kunstgrepen, maar met een naar de keel grijpende eenvoud en oprechtheid. Als u zich uit de rijke oogst van 2017 tot één boek zou beperken – al valt niet meteen te bedenken waarom u dat in godsnaam zou willen doen – laat het dan deze onvergetelijke roman zijn.


2. Exit West - Mohsin Hamid

Mohsin Hamid is zo’n meesterlijk verteller dat hij in 2015 bij het prestigieuze consultancybedrijf Wolff Olins werd gebombardeerd tot Chief Storytelling Officer, een functie die speciaal voor hem werd gecreëerd. In zijn nieuwste roman, de opvolger van ‘The Reluctant Fundamentalist’ en ‘How to Get Filthy Rich in Rising Asia’, levert de Pakistaanse schrijver een aangrijpende kijk op de migratiestroom uit het Midden-Oosten. Zijn verhaal van twee kersverse geliefden die hun stad plots in oorlogsgebied zien veranderen is een even speelse als maatschappelijk geëngageerde update van het magisch realisme, die met op wormgaten lijkende deuren en vreemde plottwists confronterende vragen stelt over de vluchtelingencrisis. Als iemand bewijst dat relevante literatuur over prangende kwesties ook zonder opgeheven vingertje kan, maar mét fris en genreoverschrijdend taalgebruik, dan is het deze radicaal optimistische auteur, die zowel soefipoëzie als het rollenspel Dungeons and Dragons tot zijn invloeden rekent.


3. Max, Mischa & het Tet-offensief - Johan Harstad

Alsof hij de hele wereld in een boek wilde vatten, creëerde de Noorse schrijver Johan Harstad een 1.200 bladzijden tellend magnum opus waarin zowel ‘Apocalypse Now’ en Shelley Duvall als de Twin Towers voorbijkomen. Max is een bejubeld theatermaker die terugblikt op zijn leven, Mischa is een kunstenares die hij als een lotgenote beschouwt, en het Tet-offensief was een verrassingsaanval van de Vietcong in 1968. Harstad weeft niet alleen met verbazend gemak de meest opmerkelijke personages en gebeurtenissen aaneen, hij doorspekt zijn knallende knoert van een boek ook met talloze zijsprongen, culturele referenties en heldere inzichten over jazzmuziek. ‘Less is more,’ hoor je mensen weleens zeggen, maar dat zullen dan geen lezers van Johan Harstad zijn. Die hebben immers te veel heerlijk overdadig leeswerk om u met zulke platitudes te vervelen.


4. Gesprekken met vrienden - Sally Rooney

Het zijn de spitse gesprekken uit de titel die Sally Rooney het etiket ‘Salinger van de Snapchat-generatie’ opleverden, en die van haar debuut één van de meest opmerkelijke romans van het afgelopen jaar maken. Rooney, de spannendste stem van een nieuwe lichting Ierse auteurs wier schrijverschap in de economische crisis het levenslicht zag, schreef een als coming-of-ageverhaal vermomde generatieschets. De vertelster heet Frances, is 21 jaar oud, biseksueel en een tikkeltje onzeker over haar plaats in de wereld. Rooney schreef ‘Gesprekken’ in een rotvaart, maar haar schrijfstijl is briljant en trefzeker.


5. De heilige Rita - Tommy Wieringa

Wie de Tommy Wieringa van ‘Joe Speedboot’ de laatste jaren heeft gemist, kan daar nu mee ophouden. In ‘De heilige Rita’ graaft de kaalste knikker van de Nederlandse letteren opnieuw in vaderlandse dorpsgrond en hij haalt daar wederom een tragikomische ode aan de meest hopeloze gevallen onder de menselijke soort uit. Zijn research voor het verhaal over een bijna-vijftiger in een fictief dorpje nabij Duitsland bestond naar eigen zeggen vooral uit cafébezoeken, maar toch zou het schrijven een hels proces geweest zijn. Daar merk je als lezer niks van: Wieringa’s taal knettert als vanouds.


6. Lincoln in de bardo - George Saunders

Grootmeester van het Amerikaanse kortverhaal George Saunders won met zijn eerste roman meteen de Man Booker Prize. Wellicht omdat de auteur van de even mooie als bevreemdende bundel ‘Tien december’ niet te beroerd was om zich ditmaal aan een avontuurlijk, maar uiterst virtuoos vormexperiment te wagen, waarin tientallen stemmen tot leven komen. Hij laat ze aan het woord in een aan het Tibetaanse boeddhisme ontleende transitzone tussen dood en wedergeboorte: de bardo. Een plek waar ook Abraham Lincolns 11-jarige zoon Willie rondwaart. Klinkt als literaire hocus pocus en dat is het ook, maar wel de geniale variant.


7. Marlena - Julie Buntin

‘Een droomdebuut over een nachtmerrie.’ Zo werd Julie Buntins eerste roman eerder op deze pagina’s omschreven. De nachtmerrie in kwestie is het overlijden van de jonge titelfiguur en de impact daarvan op het leven van haar beste vriendin Cat, die verloren loopt in onbetrouwbare herinneringen en onoplosbare levensvragen. Schrijven over wat je kent moet overigens nooit zo wrang gesmaakt hebben als hier, want Buntin verloor zelf haar beste vriendin. De jonge Amerikaanse schrijfster puurt echter onversneden schoonheid uit het verdriet.


8. De hemelse tafel - Donald Ray Pollock

Donald Ray Pollock werkte tot zijn vijftigste als arbeider in een papierfabriek alvorens zich aan de literatuur te wagen. Wie ooit een letter van de man heeft gelezen, kan alleen maar betreuren dat de Amerikaanse schrijver dat niet veel eerder deed. Nu rest ons alleen maar hem een lang leven te wensen – iets wat zijn personages zelden gegund is. De eerste die in deze kroniek over drie vroeg-20ste-eeuwse bankovervallende broers komt te gaan, valt dood neer tijdens het schijten. Pollock wordt tot de hillbilly gothic gerekend, maar wat hij eigenlijk doet, is op gruwelijk grappige wijze de condition humaine onderzoeken.


9. De ondergrondse spoorweg - Colson Whitehead

De Underground Railroad was in het 19de-eeuwse Amerika van vóór de burgeroorlog de naam van een geheim netwerk van vluchtroutes en onderduikadressen waarlangs ontsnapte slaven naar het noorden van Amerika en naar Canada vluchtten. De New Yorkse schrijver Colson Whitehead neemt de meta-foor letterlijk: hij laat zijn hoofdpersonage, tienerslavin Cora, een échte ondergrondse trein nemen. Whiteheads proza schikt zich niet naar de eisen van het realisme en schuwt ook geweld niet, maar dat leverde wel een National Book Award en een Pulitzer op. Een Great American Novel.


10. Het achtste leven (voor Brilka) - Nino Haratischwili

Een saga van 1.300 met kleine letters gevulde pagina’s over de verschillende generaties van een Georgische familie: ‘Het achtste leven (voor Brilka)’ is niet wat men een snelle hap pleegt te noemen. Maar bij Quick sta je ook sneller weer búíten dan bij een sterrenrestaurant, en de Duits-Georgische schrijfster Nino Haratischwili beloont het engagement van haar lezers met een verslavende vertelzucht, een schets van de geschiedenis van Georgië en een gedetailleerde familiekroniek. Een boek als een baksteen, maar dan wel één waarmee een groots literair huis gebouwd wordt.


11. Zuivering - Tom Lanoye

Wie bij het horen van het woord ‘zuivering’ aan verheven rituelen denkt, kent Tom Lanoye niet. In de nieuwe roman van de Sint-Niklase slagerszoon met een brilletje is zuivering simpelweg het beroep van hoofdfiguur Gideon Rottier, een man die huizen schoonmaakt na brandschade, watersnood, zelfmoord of terreur. Aanknopingspunten genoeg dus voor Lanoye om in zijn vertrouwde hyperbolische stijl het één en ander te melden over mens en maatschappij. Dat hij zich moest inhouden om er geen pamflet van te maken, beweerde de auteur zelf, maar wie dat überhaupt verwacht, die kent Tom Lanoye al helemáál niet.


12. Het ministerie van Opperst Geluk - Arundhati Roy

Arundhati Roy had twintig jaar nodig om met een opvolger voor haar gelauwerde debuut ‘De god van kleine dingen’ op de proppen te komen. In de tussentijd schreef de politieke activiste vooral non-fictie en leverde ze strijd met het globalisme. In ‘Het ministerie van Opperst Geluk’ verbindt de schrijfster, net als in haar semiautobiografische eersteling, verhalen over ‘kleine’ mensen met een bijna allesomvattende blik op hedendaags India en zijn geschiedenis. Het resultaat is een wijdlopige roman waarin je dagenlang kunt verdwalen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234