null Beeld

Humo's Zomerliefdes: 'Een dag in mei' van F. Scott Fitzgerald

Acht weken lang presenteert Humo liefdesverhalen van de beste pennen. Reisgidsen die de listen en lagen van de liefde in kaart brengen en u feilloos bij uw gedroomde vakantieliefde brengen. Volgende week: ‘Een dag in mei’ van F. Scott Fitzgerald.

'Wie geen geld heeft, moet werken en uit de buurt van vrouwen blijven'

De eerste zin: ‘Er was een oorlog gevoerd en gewonnen, en de grote stad van het zegevierende volk stond vol met triomfbogen en overal lagen uitgestrooide bloemen – witte, rode en roze.’

De laatste zin: ‘Vervolgens nam hij een taxi naar zijn kamer op East 27th Street, en joeg, leunend over de tafel met zijn tekenmateriaal, vlak achter zijn slaap een kogel door zijn hoofd.’

Daartussen: Het verslag van de tumultueuze gebeurtenissen op 1 mei 1919. De wegen van zeven personages kruisen elkaar tijdens een nacht van jazzfeesten en rellen in New York. De zeven verbeelden het sociale panorama van het Amerika van toen, het snelle schakelen tussen hun gezichtspunten vat de dynamiek van die periode. Van de zeven personages blijft Edith misschien nog het meeste bij – de eerste van vele zogenaamde ‘flappers’ uit Fitzgeralds oeuvre: meisjes die weten wat ze willen, hun tijd gracieus verdelen tussen flirten, roken en drinken, en zich moreel bevrijd bekwamen tot archetypische femmes fatales.

De schrijver: Francis Scott Fitzgerald (1896-1940), auteur van het vaak verfilmde ‘The Great Gatsby’ (1925) en ‘Tender Is the Night’ (1934), is één van de allergrootsten uit de wereldliteratuur. De jaren 20 van de vorige eeuw waren de zijne, zijn succes en status dansten in de door de tijdgeest gedicteerde jazzy maat.

Het boek: ‘Een dag in mei’, een meesterwerkje, neemt een bijzondere plaats in het oeuvre van Fitzgerald in: nergens elders is de schrijver immers zo direct politiek als in zijn beschrijving van de Amerikaanse nervositeit en verwarring na de Eerste Wereldoorlog. In zijn kroniek van de eerste 24 uur van de roaring twenties wordt het voorspel tot de Jazz Age meteen al getekend door een postcoïtale tristesse. Bij Fitzgerald komt het startschot van een decennium van uitbundig feesten uit de tegen een slaap gedrukte revolver van een zelfmoordenaar.

null Beeld

De sleutelquote: ‘Het menselijk ras is een heel eind gekomen, maar de meesten van ons zijn nog primitief; de soldaten weten niet wat ze willen, of wat ze haten, of waar ze wel van houden.’ Het einde van de oorlog heeft de schermutselingen simpelweg naar het thuisfront gehaald.

De liefde: Het perpetuum mobile van aantrekken en afstoten, verlangen en vergeten staat centraal in het werk van Fitzgerald. Ook op ‘Een dag in mei’ verkruimelen dromen, de kilte van de herfst al voelbaar op een lentedag: ‘Wie geen geld heeft, moet werken en uit de buurt van vrouwen blijven.’

De troef: De taaltoets van Fitzgerald, ritmisch dwingend en poëtisch beroezend. Een voorbeeld voor de citatenboeken: ‘Liefde is breekbaar, dacht ze, maar misschien valt er van de scherven nog iets te maken, van wat er op onze lippen verstorven is, van wat we hadden kunnen zeggen. Nieuwe liefdevolle woordjes, de tederheid die je tijdens je vorige liefde opgedaan hebt en die je voor een volgende minnaar in bewaring hebt gehouden.’

De interviewquote: ‘Mijn plan is altijd om mijn generatie te bereiken. Volgens mij schrijft een slimme schrijver altijd voor de jeugd van zijn generatie, de criticus van de volgende generatie en de schoolmeester van om het even welke generatie. En ik wil alles met woorden kunnen doen: wegkomen met naar de keel grijpende, verschroeiende beschrijvingen zoals Wells; de paradox gebruiken met de helderheid van Samuel Butler, de breedte van Bernard Shaw en het gevoel voor humor van Oscar Wilde; ik wil de weidse, zwoele hemels van Conrad, de bladgouden zonsondergang en de lappendeken-luchten van Hichens en Kipling én het pastelkleurige ochtendgloren en schemerdonker van Chesterton. Eigenlijk ben ik een professionele literaire dief, uit op de beste trucs van elke schrijver van mijn generatie.’ (In 1920, ‘Een dag in mei’ was net verschenen, interviewde Fitzgerald zichzelf. Het interview was bedoeld ter promotie van zijn boekdebuut, ‘This Side of Paradise’, maar zijn uitgever achtte het onbruikbaar.)

De kritiek: ‘Fitzgerald geeft je de opwindende gewaarwording dat je precies weet waar je je bevindt – de stad, de plek, het hotel, het decennium en het tijdstip.’ (John Cheever)


Lees meer over de actie 'Humo's Zomerliefdes »

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234