Humo sprak met ACV-topman Marc Leemans: 'Deze regering volhardt in de sociale horror'

ACV-topman Marc Leemans zette met een vernietigend oordeel, nog voor het regeerakkoord rond was, de plannen van de regering-Michel I weg als een horrorfilm. Nadien brak de zogeheten hete herfst uit.

Marc Leemans «Horrorfilm heb ik niet gezegd: sociale horror.»

HUMO Ik citeer de titel van uw persbericht: ‘Een horrorfilm in afleveringen blijft een horrorfilm.’ Waren de eerste afleveringen even horribel als u verwacht had?

Leemans «Ja. In die zin dat de regering uitrolt wat ze heeft aangekondigd. (Somt op) De indexsprong. Het optrekken van de pensioenleeftijd. De afbouw van de sociale rechten. De uitholling van de sociale zekerheid. Ja: deze regering volhardt in de sociale horror. Voor gewone mensen betekent haar beleid een substantiële achteruitgang. En het is geen evenwichtig verhaal dat de lasten en de lusten gelijk verdeelt, want er staat niets tegenover. Door de forfaitaire aftrek van de beroepsonkosten zullen mensen op het einde van de maand 15 euro overhouden, maar de regering pakt de mensen met de andere hand veel meer af. Enkele btw-tarieven zijn geharmoniseerd. Lees: verhoogd. Terecht, wellicht, maar het telt mee op het einde van de maand. Men schuift belastingen door van het federale naar het regionale niveau, verhoogt de water- en energiefactuur, de kosten van het onderwijs en de prijzen van het openbaar vervoer. Deze regering belooft een taxshift, maar komt met een taxlift.»

'Wij willen de grootste kiezel in de schoen van de regering-Michel zijn'

HUMO Ik geloof dat ik nu hoor te vragen: is er een alternatief?

Leemans «Men zoekt een oplossing voor een – toegegeven: reëel – probleem. We zijn een Europese lidstaat, en Europa vraagt budgettaire discipline. Deze regering heeft ervoor gekozen om dat probleem op te lossen met snoeiharde besparingen, maar weigert andere groepen op hun verantwoordelijkheid aan te spreken: zelfstandigen, vrije beroepen, de banken, mensen met veel geld op de beurs.»

HUMO Uw oppositie tegen de regering-Michel I is furieus uit de startblokken geschoten, met de nationale betoging in november, en de daaropvolgende regionale en nationale stakingsdagen. Waar heeft het toe gediend?

Leemans (droog) «Die conclusie kunnen we nu wel trekken: onze acties hebben niet geleid tot een fundamentele bijsturing van het beleid, nee (lachje). Maar er zijn een aantal nuances aangebracht en ik bespeur een zekere aarzeling om dit totaal scheefgetrokken beleid door te zetten. Bij een aantal partijen, of euh, laten we zeggen, één partij is het doorgedrongen dat de sociale dimensie niet onbelangrijk is.»

HUMO Eric Van Rompuy, niet bepaald de meest linkse van zijn klas, heeft op zijn blog het DNA van CD&V beschreven: ‘No sobriety without solidarity.’ In nog slechter Nederlands: ‘Bij het noodzakelijke soberheidsbeleid verdedigt CD&V het rechtvaardigheidsaspect.’

Leemans «Ik heb veel, ik ga niet zeggen bewondering, maar respect voor de wijze waarop Eric Van Rompuy oppositie voert tegen de drie liberale partijen waarmee zijn partij in de regering zit. Iemand moet het doen. Hij benoemt de dingen, hij legt de vinger op de wonde. Maar ik ben het niet eens met de bewering dat besparen noodzakelijk is. Het kan een onderdeel zijn van het beleid, maar niet het enige. De regering past een recept toe dat we van andere landen kennen en waarvan we weten dat het finaal iedereen verarmt. Nederland: de totale achteruitgang, op alle terreinen. Als het beleid al tot jobcreatie heeft geleid – wat nu niet meer het geval is – dan alleen met flexibele, slechtbetaalde jobs. Het Duitse model: mensen in de vleessector, bijvoorbeeld, die 5 euro per uur verdienen. Bruto. We kennen het gevolg: de Duitsers maken prachtige Audi’s die de meesten van hun landgenoten niet kunnen betalen. Ze hebben het hoogste aantal functioneel analfabeten van Europa en een enorm probleem van verdoken kansarmoede. Dat is het model dat volgens sommigen navolging verdient. Terwijl wij altijd hebben geïnvesteerd in sociale cohesie, in het schenken van gelijke kansen aan gewone mensen, in herverdeling. Vandaag is het bon ton om dat af te wimpelen: ‘Iedereen is verantwoordelijk voor zijn eigen lot.’ Ze praten mensen een schuldcomplex aan: wie zichzelf niet nuttig genoeg maakt, is daar zelf schuldig aan en valt uit de boot. Ze zetten groepen mensen tegen elkaar op, drijven een wig tussen de haves en de havenots. Men wil de zogenaamde hangmat van de havenots weg, maar is tegelijk niet vies van faveurs voor de haves: dure wagens die weinig belast worden, de loges...»

HUMO De loges?

Leemans «Op het voetbal en in de opera. (Met uitgestreken gezicht) En als u wil: het grootoosten ook, als het maar fiscaal geoptimaliseerd kan worden (lacht). Het zijn de lui in die voetballoges die nu de mensen de les lezen die voor 1 euro meer dan het minimumloon ploeteren.»

HUMO Ik borduur even voort op uw horrormetafoor, een genre dat van de clichés aan elkaar hangt. Eén ervan is dat de antagonist niet met wapens te bestrijden valt: hoe hard men hem ook aanvalt, hij veert altijd op, hij komt altijd terug.

Leemans (wuift) «Ik hou niet van clichés. Ik bedoelde met horror: vreselijk.»

HUMO De regering reageerde formeel na uw acties : ‘Wij zetten ons sociaal-economisch herstelbeleid door.’

Leemans «Evident: er zijn drie liberale regeringspartijen en die willen een zeer neoliberale koers varen. Maar als ze over sociaal-economisch herstel praten, vraag ik me af: waarom zijn ze er niet vroeger aan begonnen? Drie van de vier partijen zaten al in de vorige regering. En ik kan mij ook niet van de indruk ontdoen dat de échte agenda de patronale agenda is: mensen moeten langer werken, flexibeler en goedkoper.»


Ad absurdum

HUMO De herfst was heet, maar daarop volgde een winter die zowel meteorologisch als syndicaal zeer mild was.

Leemans «Wij hebben vanaf het begin gezegd dat we de kaart van het overleg zouden trekken.»

HUMO ‘Overleg zolang het kan, acties als het móét.’

Leemans «Nee: ‘Overleg zolang het moet, en acties als het niet anders kan.’

»Wij hebben vanaf het begin aan de kar getrokken. De kader-cao’s over het brugpensioen en het compromis over de losse eindjes van het eenheidsstatuut van december waren er zonder ons wellicht niet gekomen. Kris Peeters heeft zich nadien uit de naad moeten werken om ons akkoord erdoor te krijgen in het kernkabinet: enkelen van zijn collega’s, met Open VLD en de N-VA op kop, schiepen er blijkbaar genoegen in om ons akkoord bij te spijkeren. Het sociaal akkoord van 30 januari, over het loonbeslag en de welvaartsenveloppe, hebben ze gerespecteerd, maar met lange tanden: ik hoor dat ze van alle kanten geduwd en getrokken hebben. Het laatste akkoord, over de beschikbaarheid van de SWT’ers (bruggepensioneerden, red.) en de financiering van de arbeidsgeneeskunde, hebben ze laconiek van tafel geveegd.»

HUMO Begin maart mocht ik op interview bij de premier: hij vond dat de Groep van Tien, de werkgevers en werknemers die het sociaal overleg voeren, ‘nog nooit zo goed gewerkt had’. Een psychedelische lezing van de werkelijkheid, want enkele pleinen verderop stonden de vakbonden tegen zijn ingreep te betogen.

Leemans «Ah, bon? Ik heb hem dat niet horen zeggen. Ik had het hem nochtans graag horen zeggen. Wat ik wel weet, is dat hij ons akkoord – het resultaat van onderhandelingen op het scherp van de snee, die bijna zijn afgesprongen – van tafel heeft geveegd. Of toch de passages over de SWT’ers: het hoofdstuk over de financiering van de arbeidsgeneeskunde, belangrijk voor de werkgevers, heeft de regering ongemoeid gelaten. Het sociaal overleg belangrijk voor deze regering? Mon oeil.»

HUMO Charles Michel hield vol dat zijn werkwijze, de sociale partners consulteren en dan zelf beslissen, niet in tegenspraak is met de traditie.

Leemans «In zijn hoofd misschien niet, nee, maar daar kan ik niet in kijken. Wij interpreteren het sociaal overleg volgens de decennialange traditie: de Groep van Tien sluit een akkoord en de regering loodst het naar het parlement. Af en toe werd er weleens wat bijgeschaafd na overleg, maar nu worden we de hele tijd overruled. Omdat ze willen tonen dat ze het kunnen. Het akkoord over de SWT’ers had al bij al een beperkte impact: het gaat over grosso modo 2.600 mensen. Als de regering het akkoord gewoon had aanvaard – ‘We dislike it, but we approve it’ – dan was er geen probleem geweest. Maar men heeft het sociaal conflict gezocht. Kris Peeters is de enige die dan zegt: ‘Néé.’ Hij is de enige die dat kent, overleg. Hij is de enige die al overlegd hééft.»

HUMO Het is bekend: bij de N-VA vindt men weinig liefhebbers van het sociaal overleg.

Leemans «Dat geldt voor alle liberale regeringspartijen.»

HUMO Bart De Wever liet het luid weten na het hertekende akkoord: ‘Wij zijn de baas, niet de vakbonden.’

Leemans «Een reductio ad absurdum: men herleidt het akkoord, dat evengoed een akkoord van de werkgevers is, tot: ‘De vakbonden willen het land regeren.’ Wie zoiets zegt, heeft slechte intenties.»

HUMO N-VA’er Hendrik Vuye heeft het sociaal overleg zoals het nu bestaat openlijk ter discussie gesteld. Hij vindt dat er een tripartite-overleg moet komen: de wereld evolueert voortdurend en structuren moeten op tijd en stond aangepast worden. Wat is daartegen?

Leemans «Een onderhandeling kan niet werken als een derde partij ná de onderhandelingen kan zeggen: ‘En nu doen we toch ons goesting.’ Neem de discussie over de pensioenleeftijd: men zegt dat men ons alle ruimte wil geven om te onderhandelen. Maar tegelijk heeft de ministerraad al beslist dat de pensioenleeftijd naar 67 jaar moet.»

HUMO Daar is stilaan iedereen het toch over eens? Als we de sociale zekerheid overeind willen houden, moeten we langer werken. De regering verlaat zich overigens op een expertenrapport van vorig jaar.

Leemans «Ja, dat zeggen ze. De expertencommissie schuift die 67 jaar naar voren als mogelijke hypothese, maar wél gevolgd door een lange lijst voorwaarden waar de regering geen rekening mee heeft gehouden. Men heeft het rapport fout gelezen en kwalijk geïnterpreteerd. Hoe kun je een ernstig sociaal overleg verwachten als zij het resultaat al denken te kennen en in het verleden tot drie keer toe het resultaat niet hebben gerespecteerd?»

HUMO Laatst brachten wij een interview met John Hendy, de Britse advocaat die de vakbonden bijstond tijdens de mijnstakingen van 1984 en 1985: hij legde uit dat het neoliberale model de vakbonden als marktverstorend beschouwt, en dus als ongewenst.

Leemans «Volgens het neoliberale model is dat zo, ja. Wij staan de wet van de sterkste in de weg. Wij zijn voor een markteconomie, maar tegen een vrije markt zonder sociale correcties: dat is de Far West. Als mensen naar Thailand of de Dominicaanse Republiek zijn geweest, vraag ik ze altijd of ze daar zouden willen werken. Natuurlijk willen ze dat niet. Een samenleving zonder sociale correcties is geen samenleving, maar een maatschappij waar van iedereen de maat wordt genomen. Wie te kort is, heeft pech.»

HUMO Bart De Wever was als jonge adolescent fan van Ronald Reagan, de man die in 1981 een leger luchtverkeersleiders ontsloeg na twee dagen staking.

Leemans «Gwendolyn Rutten heeft zich ooit laten coifferen en fotograferen als Margaret Thatcher: men doet zelfs geen moeite meer om te verhullen wie de idolen en de voorbeelden zijn. Als ik dat hoor, wordt het mij koud om het hart. Ik heb in die jaren 80 – ik stond nog in de syndicale kinderschoenen – een solidariteitsbezoek aan de mijnwerkers in de Midlands gebracht. Ik heb gezien in wat voor omstandigheden die mensen tegen een hard en koud politiek regime moesten opboksen.»

'Men doet zelfs geen moeite meer om te verhullen dat Margaret Tatcher en Ronald Reagan de idolen zijn. Dan wordt het mij koud om het hart.'

HUMO Deze regering van Thatcher- en Reaganfanaten heeft het op u gemunt: de charge van Zuhal Demir van vorige week was daar de meest recente blijk van, maar in het regeerakkoord had men al een minimumdienstverlening voorzien, wat de facto het stakingsrecht aan banden legt. Maakt u zich zorgen?

Leemans «Ik maak me zorgen over een samenleving waarin mensen uit de boot vallen als ze de schifting niet overleven. Ik herinner u aan een recente uitspraak, ontsproten aan een N-VA-parlementslid: ‘Wie zijn facturen niet meer kan betalen, zal vanzelf zijn best doen om werk te vinden.’ Men maakt vlotjes abstractie van vaststaande feiten als kansarmoede en de evidentie dat niet iedereen met gelijke middelen aan de start verschijnt.»

HUMO Maar maakt u zich zorgen over uw eigen toekomst?

Leemans «Men zal pogingen doen om ons te kortwieken: dat past in de liberale filosofie. Maar we zullen ons verzetten.»

HUMO De demarches van de N-VA en Open VLD zijn natuurlijk niet geheel vrijblijvend: ze vertegenwoordigen een niet onbelangrijk deel van het electoraat, dat de vakbond niet per se gunstig gezind is. Na de betoging van 6 november klonk het ongenoegen over de vakbonden luid: ze zijn niet meer van deze tijd.

Leemans «Dat heb ik niet zo ervaren. Ik heb vooral sympathie gevoeld, omdat wij willen rechttrekken wat krom is. Een sterk onrechtvaardigheidsgevoel heeft de kop opgestoken. Wij hebben dat opgevangen en gekanaliseerd. Als enige, trouwens: ik zie nog maar weinig politieke oppositie tegen het beleid van de regering.»


Zwaar geschut

HUMO Even terug naar de Groep van Tien en het geaborteerde akkoord over de brugpensioenen. Eerst zei u fors: ‘Morrelen is geen optie.’ Toen de regering er vervolgens op los morrelde, was u misnoegd, maar liet u meteen weten dat er geen acties zouden volgen.

Leemans «Fout. We hebben gezegd dat we niet zouden staken. Want wij hebben wel actiegevoerd, maar we overwegen de doelmatigheid van élke actie. Als je elke keer je zwaarste kaliber artillerie bovenhaalt, verlies je aan vuurkracht. Na verloop van tijd zeggen ze: ‘Daar is hij weer met zijn scuds. Gelukkig hebben wij een breed arsenaal aan artilleriegeschut. En we hebben genietroepen. En infanteristen die een guerrilla-aanval kunnen uitvoeren, hit-and-run. Ik pas voor de napoleontische krijgsstrategie: mensen vooruitsturen als kanonnenvlees. En laten we wel wezen: in deze regering zitten een aantal partijen die niets liever willen dan dat we nog eens staken. Ze kicken daarop, want dan kunnen ze hun duivels weer ontbinden.»

HUMO Critici verwijten u enige ambiguïteit: u bent stoer in woorden, maar tam in daden.

Leemans «Dat ontken ik. Hoe komt het volgens u dat de inkomensgarantie-uitkering vorige week in de kranten opdook? Door ACV Limburg, dat persberichten en getuigenissen had verstuurd. Wie heeft de mantelzorgers op de agenda gezet? De schoolverlaters? Wij genereren politieke en mediatieke aandacht: dat is ook actie. Het zet druk op een regering die er totaal naast schiet. Uit gebrek aan kennis, overigens. Hoeveel regeringsleden hebben weet van de 54.000 voornamelijk vrouwelijke deeltijdse werknemers die een voltijds contract willen, maar er geen kunnen krijgen? Wie kent de realiteit van de oudere werkloze die niet meer aan de bak komt, en met jongere collega’s in competitie moet gaan?»

HUMO Het persbericht is dus de nieuwe stakerspost?

Leemans «Het zijn allemaal kiezeltjes in de schoenen van de regering: wij hebben ze erin gemikt. Wat zeg ik: wij willen zelf de grootste kiezel in de schoen van de regering zijn.»

HUMO Komende woensdag organiseert de socialistische overheidsvakbond een stakingsdag om te protesteren tegen de aangekondigde besparingen bij de overheid. U doet niet mee, wat me naadloos bij een ander horrorcliché brengt: als een gezelschap achtervolgd wordt door een gemaskerde psychopaat met een bijl, nemen ze altijd de fatale beslissing om zich op te splitsen.

Leemans «Een gemeenschappelijk vakbondsfront creëer je gezamenlijk, door aan tafel te zitten en af te spreken. Niet door eenzijdig in de pers een algemene staking aan te kondigen, pal in de week waarin wij ons congres organiseren. Faut le faire. Die organisatie (het ABVV, red.) heeft niet overlegd en neemt het vakbondsfront dus niet ernstig.»

HUMO Staken of niet: een agendakwestie?

Leemans «Wij blijven inzetten op overleg, ook met de overheid. Al dient gezegd dat de overheidsbonden nog altijd op een uitnodiging van de kabinetschef van de premier wachten.»

HUMO Kan uw aarzeling om méér te staken ook met mogelijke imagoschade te maken hebben?

Leemans «Een staking hindert. Een staking die niet hindert, heeft geen effect, en dan kun je evengoed niet staken. Maar ons imago is in dezen geen overweging.»

HUMO Op de betoging van 6 november hebben vandalen in de rand van de betoging gewelddadig keet geschopt. Die beelden gingen de hele wereld rond, waardoor uw boodschap in de schaduw kwam te staan.

Leemans «Ik heb van die dag onthouden dat 120.000 mensen onze boodschap steunden.»

HUMO Of heeft het met geld te maken? In 2012 legde u in een interview omstandig uit dat het ACV zware financiële verliezen had geleden door het Arco-debacle bij moederorganisatie ACW: ‘Onze reserves zijn zwaar aangetast.’ Kwatongen beweren dat zulks nu meespeelt, omdat een staking hopen geld kost.

Leemans (brede lach) «Wees gerust: daar hoeft u zich geen zorgen over te maken. Als wij niet staken, is dat omdat onze leden ons betalen om resultaten te boeken. En dan is staken niet altijd de beste strategie.»

HUMO Wat is het breekpunt? De indexsprong heeft u intussen geslikt.

Leemans «Maar nee: wij blijven die indexsprong aanvechten, met alle mogelijke middelen. Een indexsprong betekent dat de mensen een hoop geld kwijt zijn voor de rest van hun carrière: 2 procent op een loopbaan van 45 jaar, dat is 90 procent. Bijna een volledig jaarloon: door de indexsprong zult u een jaar gratis moeten werken. En dat geld overhandigt men aan de werkgevers, zonder enig engagement over extra jobs. Wat houdt hen tegen om dat geld uit te keren als winst? Niets. Misschien doen ze het uit eerlijke schaamte niet volgend jaar, maar dan wel het jaar erna.»

'Door de indexsprong zal u op een loopbaan van 45 jaar één jaar gratis moeten werken'

HUMO Hoe dan ook: het wetsontwerp dat de indexsprong mogelijk maakt, wordt deze week wellicht in het parlement gestemd.

Leemans «Er resten ons nog juridische middelen. Met de indexsprong viseert de regering de zwaksten, de loontrekkenden en de uitkeringsgerechtigden, maar ze ontziet bijvoorbeeld de verhuurders: dat is tegen de wet van 1996, die verbiedt om bepaalde groepen anders te behandelen.»

HUMO Uw achterban, 1,7 miljoen mensen sterk, zit niet helemaal op uw lijn, en in de kranten hebben militanten al vraagtekens geplaatst bij uw pacifistisch-diplomatieke onderhandelingsstrategie: ‘Waar leidt het toe?’

Leemans «Die vraag wordt binnenshuis continu gesteld. Wij zijn een heel democratische organisatie, bij ons is het niet de voorzitter die zegt: ‘Zo, en niet anders.’ Ik ontken niet dat een groep harder wil optreden, maar de meerderheid kan zich goed vinden in de huidige lijn.»

HUMO Er is mij verteld dat uw vakbond op dit moment veel leden aan het ABVV verliest door jullie ‘slappe’ houding.

Leemans «Nee, helemaal niet. (Brede grijns) Het omgekeerde zou mij zelfs niet verbazen: dat mensen van het ABVV naar ons overstappen, omdat wij het gezond verstand hanteren. Maar dat is allemaal niet aan de orde: zolang we correct rond de tafel kunnen zitten, werken wij graag in een gemeenschappelijk vakbondsfront. Onze doelstellingen zijn dezelfde.»

HUMO Maar de middelen niet: jullie hebben een Kris Peeters in de regering, het ABVV niet.

Leemans (staccato) «Wij hébben een Kris Peeters? (Denkt na) Mag ik u eraan herinneren dat wij een onafhankelijke organisatie zijn? Wij zijn niet gelieerd aan partijen, noch aan kerk of staat. Maar het is juist: onze organisatie heeft een historische band met de christendemocratische partij.»

HUMO ACV-bazen hebben altijd een rechtstreekse lijn naar hun minister gehad. Peeters heeft geen ACV-achtergrond, maar twee van zijn topmedewerkers, Peter Vansintjan en Eddy Peeters, zijn afkomstig uit de koepelorganisatie.

Leemans «Wij kennen elkaar goed, beter dan anderen, wellicht. Maar dat betekent niet dat het ACV plat op de buik gaat.»

HUMO Belt u weleens met hen?

Leemans «Ja, natuurlijk, maar denkt u dat wij nooit met de kabinetschef van Monica De Coninck belden? Of die van Joëlle Milquet of Laurette Onkelinx? Natuurlijk kom je als vakbond de minister van Werk en hun medewerkers tegen, maar dat geldt ook voor de werkgevers. Die mensen staan ter beschikking: dat is de rol van een kabinet.»

HUMO Maar persoonlijke banden en informele contacten zijn o zo belangrijk.

Leemans «Ja, maar informele contacten zijn maar nuttig zolang ze informeel zijn. Als je informele contacten formaliseert in de media, ben je ze kwijt (lacht).»

HUMO U hebt altijd gezegd dat uw eindoordeel over de regering-Michel zal afhangen van een evenwichtige verdeling van de lasten. Menigeen ziet de taxshift die nu op de regeringstafel ligt, als het geknipte instrument daartoe.

Leemans «In 2012 hebben wij tijdens de sociale onderhandelingen een substantiële verlaging van de arbeidskosten op tafel gelegd: een taxshift avant la lettre. De werkgevers waren zelfs niet geïnteresseerd in die discussie. Wij zijn al die tijd vragende partij gebleven, maar de regering blijft de deadline verschuiven, nu naar de zomer. Ik ben benieuwd. De vorige minister van Financiën, Koen Geens, heeft een expertengroep aan het werk gezet om na te denken over een taxshift, en zei dat de nieuwe regering dat rapport naar hartenlust zou mogen plunderen. Is het dan niet raar dat de nieuwe minister van Financiën Johan Van Overtveldt zegt dat hij na een halfjaar nog altijd aan het studeren is? Niemand heeft het rapport-Geens ooit gezien. Weet u het liggen? Ik niet, maar ik neem aan dat een minister die echt geïnteresseerd is, het wel weet te vinden?»

HUMO Volgens sommige bronnen zal de regering de lagere lasten op arbeid compenseren met lagere overheidsuitgaven en een hogere btw: dat vindt u geen goed idee.

Leemans «Wij niet alleen: geleerde instanties zoals de Nationale Bank en de OESO hebben dat ook gezegd. De beste oplossing is een combinatie van oplossingen: belast consumptie, vervuiling én vermogen. Ecofiscaliteit valt te overwegen, maar is geen duurzame oplossing: een CO2-taks, bijvoorbeeld, belast gedrag waarvan we hopen dat het zo snel mogelijk verdwijnt, waardoor de inkomsten vanzelf opdrogen. Ecofiscaliteit treft ook de allerzwaksten: mensen die geen geld hebben voor een goed geïsoleerd huis of een dure zuinige wagen.

»Dat je het btw-tarief op antiek van 6 naar 21 procent verhoogt, krijg je zeker verkocht, net als een hogere btw op Ferrari’s, maar als je de btw lineair verhoogt, raak je ook de gewone gezinnen, die proportioneel een groter deel van hun inkomen zien wegvloeien. Wie veel bezit, gebruikt bijvoorbeeld maar 5 procent van zijn kapitaal voor consumptie: de rest laat hij rustig aandikken, ongehinderd door een hogere btw.»

HUMO Zo komen we bij uw geprefereerde taxatiedoelwit: de grote vermogens.

Leemans «Ik hoor professoren als Michel Maus zeggen dat élk inkomen ongeveer gelijk belast moet worden – eindelijk laten academici zich horen, want tot nog toe kwamen de marsorders van de CEO’s. Nu worden bedrijven voor 30 procent belast en werkende mensen voor 45 procent. In realiteit liggen die percentages lager, maar de kloof blijft. En verhuurders, kapitaalkrachtigen en beursspeculanten worden praktisch níét belast. Een vermogensbelasting kan van alles zijn. Je kunt het inkomen uit vermogen taxeren, of de meerwaarden op beurstransacties. Ook het vermogen zelf is een optie. In België hebben honderdduizend mensen een vermogen van meer dan 1 miljoen euro, de eigen woning niet meegerekend. Als je die mensen 5.000 euro vraagt, toch geen onoverkomelijke inspanning, heb je een half miljard. Noem het een solidariteitsbijdrage. Maar dat weigert men categoriek: men gaat het geld halen bij de kleine man.

»Een andere mogelijkheid: de inkomsten uit vastgoed. De OESO wijst vaak naar onze vastgoedzeepbel. In België zit veel vastgoed bij een kleine groep mensen. Dat drijft de prijs omhoog en die mensen worden heel weinig belast: dat zou ook eerlijker kunnen. Ik hoor dan zeggen: ‘Ja maar, die mensen hebben hard gespaard om het vastgoed dat ze verhuren te kunnen kopen. Klopt, maar dat is geen reden om ze minder zwaar te belasten dan iemand die gaat werken voor zijn geld.»

HUMO Tijd voor een laatste horrorcliché: de sequel is altijd bloediger dan de eerste aflevering. Wat als de aanstaande taxshift niet biedt waar u op hoopt?

Leemans «Dan zullen wij dat publiek zeggen. Als deze regering zich nog enigszins wil rehabiliteren na de voorbije horror, dan moet dat via een taxshift die de rechtvaardigheidstoets doorstaat.»

HUMO Wat ik mij plots afvraag: u hebt zélf wellicht nog nooit één dag van uw leven gestaakt.

Leemans (verbaasd) «Maar natuurlijk wel. Elke keer als er gestaakt wordt, staak ik mee en verlies ik mijn inkomen.»

HUMO U hebt nooit een dag níét voor de vakbond gewerkt, dus dan werkt u toch wanneer er gestaakt wordt?

Leemans «Ja, gratis. Zoals iedereen hier. Om de organisatie daar niet beter van te laten worden, storten wij het loon door aan een goed doel, zoals Wereldsolidariteit bij de laatste algemene staking. We vullen onze eigen zakken niet.»

HUMO U bent vakbondsman in hart en nieren: waar of wanneer is uw syndicale engagement ontvlamd?

Leemans «Thuis. Mijn vader was chauffeur bij een bedrijfje dat buslijnen pachtte van de Buurtspoorwegen, en hij was délégué. Ik heb heel levendige herinneringen aan de chauffeurs die aan onze tafel kwamen vergaderen met de vakbondssecretaris. Dat ging over elementaire dingen. Een stofjas. Het kastekort dat ze zelf moesten bijpassen als ze zich misrekend hadden. Uurroosters. Ze waren lijdend voorwerp in een kleine kmo, waar de wil van de patroon je lot bepaalt. Ik herinner me één specifiek voorval. Op een dag kreeg mijn vader te horen dat hij niet meer mocht rijden. Zijn baas wou geen délégué in zijn bedrijf: ‘Jou afdanken is te duur, maar vanaf nu kom je niet meer buiten.’ Mijn vader moest op een stoel in de kleedkamer blijven zitten, en zijn baas rekende erop dat hij dat beu zou worden en zélf zou opstappen. Maar die stelplaats lag op de lijn Dendermonde-Brussel, en het was een kwestie van tijd voor daar een chauffeur passeerde voor een arrêt pipi, mijn vader zag zitten en vroeg wat er aan de hand was. Gevolg: die chauffeur weigerde om nog verder te rijden. Een paar minuten later arriveerde een andere chauffeur: hetzelfde verhaal. Ik kan u zeggen: het euvel was snel opgelost. Natuurlijk kun je zeggen dat de passagiers gegijzeld werden, maar mijn vader werd óók gegijzeld. Hij trok aan het kortste eind in een ongelijk machtsspel, en dan kan alleen hechte solidariteit ervoor zorgen dat de geschiedenis een goede wending neemt.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234