Humo sprak met Johan Vande Lanotte'In vier jaar tijd zal deze regering een ravage in ons sociaal stelsel aanrichten'

In volle zomer stond het in de krant: Johan Vande Lanotte (60) plooit zich terug op Oostende. Inmiddels heeft hij er zijn partijgenoot Jean Vandecasteele als burgemeester vervangen en eind volgend jaar verdwijnt het SP.A-zwaargewicht uit het parlement.

In het paleis van de Keizer van Oostende, het stadhuis, moet ik even wachten en probeer ik me hem voor te stellen als buschauffeur. Dat lukt me wonderwel, ook omdat ik gelezen heb dat hij zich in mei 1978, aan het eind van zijn studie pol & soc, voor het chauffeursexamen van De Lijn ingeschreven had. Sindsdien vraag ik me af of hij ook als buschauffeur gelukkig door het leven had kunnen gaan.

'België is één van de zeer weinige landen waar de ongelijkheid niet is toegenomen: daar ben ik trots op'

Johan Vande Lanotte «Ik denk van niet, wetende welk soort leven ik gehad heb. Maar ook als buschauffeur zou ik me ongetwijfeld in van alles geëngageerd hebben, en misschien was ik ook zo wel minister geworden? Ik had me ingeschreven voor dat examen omdat ik geld nodig had om ook rechten te studeren. En willen werken, dat heeft er bij mij altijd in gezeten, dat is de mentaliteit van de Westhoek. Mijn favoriete personage in ‘Animal Farm’ van George Orwell is dat varkentje dat, wanneer het niet goed gaat, altijd zegt: ‘I will work harder!’ – een persiflage van het stachanovisme.»

HUMO Even was u advocaat aan de balie: niks voor u?

Vande Lanotte «Ik ben gestopt omdat ik auditeur voor de Raad van State kon worden, en dat was niet te combineren. Een groot probleem was ook dat ik er niet tegen kon dat ik als advocaat een zaak ook zou kunnen verlíézen.»

HUMO Hoe bent u dan in hogere socialistische kringen verzeild?

Vande Lanotte «De burgemeester van Stavele, bij Alveringem, waar ik vandaan kom, was ook voorzitter van het Algemeen Boerensyndicaat. Ik had hem als jurist enkele keren geholpen en hij had Karel Van Miert gezegd: ‘Bij ons zit er een goeie voor u!’ Zo ben ik als vrijwilliger op de studiedienst van de socialisten beland.»

HUMO De kortste weg naar een kabinet?

Vande Lanotte «Ik wist bij God niet wat een kabinet was, maar ik had wel begrepen dat de kabinetschef daar zowat de baas was. Dus toen Luc Van den Bossche me tijdens de lange onderhandelingen voor de vorming van de laatste regering-Martens eens polste of ik eventueel voor hem zou willen werken, zei ik: ‘Ja, als kabinetschef.’ De aard van het beestje, hè? Luc werd toen onderwijsminister en vroeg me als adviseur. Daar heb ik voor bedankt. Ik zat alweer over mijn dossiers voor de Raad van State gebogen toen Tobback me dezelfde dag nog vroeg eens langs te komen. ‘Hebt ge goesting om hier op Binnenlandse Zaken kabinetschef te spelen?’ zei hij meteen. Ik zei: ‘Bwa, ja...’ En we zijn direct begonnen.»

HUMO Tobback & Vande Lanotte: twee verwante geesten en karakters?

Vande Lanotte «Ik heb Louis leren kennen toen we samen aan een boek werkten. Ik was hem opgevallen als een beetje excentriek: ik had toen haar tot op mijn schouders en liep bij de Raad van State rond met een groen glitterpak. Hij wou wel een buitenbeentje op zijn kabinet. Dat was daar een vrij vermolmde administratie in een compleet uitgeleefd gebouw. Ik herinner me nog hoe we bij onze aankomst werden bekeken. De gevreesde Tobback komt daar binnen, de man die het hele parlement omver kon brullen, met in zijn zog een man met een snor, lang haar en dat glitterkostuumpje. ‘Da’s mijn kabinetschef.’ Die mensen zakten weg in hun stoel! Maar drie jaar later, toen we stopten, zijn ze wel allemaal komen zeggen hoe fantastisch ze de samenwerking hadden gevonden.»

'Louis Tobback wordt graag als autoritair voorgesteld, maar in feite is hij een gecultiveerd iemand, en een dikke nek heeft hij nooit gehad.'

HUMO Zo zonder das, zei Tobback eens, leek u toen op een ayatollah.

Vande Lanotte «Dat was zo. Ook Van Miert keek met grote ogen toen hij eens langskwam. ‘Wat is dat hier allemaal?’ Ik zat met mijn voeten op tafel, wat ik nog altijd graag doe, want dat is nu eenmaal gemakkelijker. Maar ik had blijkbaar geweldige gaten in mijn schoenen, want Tobback kwam me achteraf zeggen: ‘Luister, hè, manneke, ge moogt met uw voeten op tafel zitten. Ge moogt gaten in uw schoenen hebben. Maar de twee samen, dat moogt ge niet!’ En ik heb nieuwe schoenen gekocht.

»Ik ben Louis eeuwig dankbaar, want ik heb daar enorm veel geleerd. In de eerste plaats: nederigheid. Louis wordt graag als autoritair voorgesteld, maar in feite is hij een gecultiveerd iemand, en een dikke nek heeft hij nooit gehad. Zijn kabinet was het enige waar iedereen hetzelfde eten kreeg: de minister, de chefs, om het even wie.»

HUMO Om in het parlement te kunnen zetelen moest u naar Oostende verhuizen: een partijsoldaat pikte dat?

Vande Lanotte «Ik heb daar niet bij nagedacht. Frank Vandenbroucke was toen voorzitter. Ik ben bij hem geweest: ‘Ik zou graag naar het parlement gaan.’ Frank zag dat best zitten en stelde me Oostende voor. Ik was 33, dan doe je dat.»

HUMO U besefte niet meteen dat u daar in Oostende het keizerschap aangeboden kreeg?

Vande Lanotte «Niet echt. Het was geen cadeau! We moesten de partij eerst ontbinden en helemaal opnieuw beginnen. ‘Wat denkt die geleerde professor hier te komen doen?’ zag ik iedereen denken. ‘Die haalt hier geen stemmen!’ Zes weken lang ben ik er van huis tot huis gelopen, en ik had metéén achtduizend stemmen. Toen zeiden ze: ‘Hier moeten we opletten!’»


Nonkel racist

HUMO In 1994 werd u een eerste keer minister: de bijzonderste keer?

Vande Lanotte «Het was een moeilijke situatie. Ik had de gemeenteraadsverkiezingen in Oostende gewonnen en moest eigenlijk burgemeester worden. Om vijf uur belde Louis Tobback: ‘Vande Lanotte, gij kunt geen burgemeester worden!’ Hij had de absolute meerderheid in Leuven en zou zelf burgemeester worden, en dus zocht hij een vervanger in Brussel. Willy Claes ging ook weg, naar de NAVO. Die avond hebben Frank Vandenbroucke en ikzelf bij de koning de eed afgelegd. Frank was anderhalf uur te laat, hij had de weg niet gevonden. De dag erna kwamen de eerste scheldbrieven binnen omdat ik geen burgemeester geworden was.»

'Er had al lang een degelijk uitgewerkt spreidingsplan moeten zijn voor de vluchtelingen in België. Nu creëert men chaos en paniek: 'We worden overspoeld!''

HUMO En dat om te ruilen voor een hondenstiel: als minister van Binnenlandse Zaken zat u naar eigen zeggen van zes uur ’s morgens tot één uur ’s nachts onder de stress. Zo moeten we ons het leven van Jan Jambon vandaag voorstellen?

Vande Lanotte «Ja, maar vergeet niet: ik had Binnenlandse Zaken én Asiel; ik deed toen wat Jambon en Francken vandaag samen doen. We hebben het aantal asielaanvragen toen gehalveerd, maar het aantal erkenningen is niet gedaald: we hebben de schifting dus beter gedaan. Om de zaken te kunnen rechttrekken hadden we vergaande wetten goedgekeurd, en daar waren progressieve mensen bij ons nog niet rijp voor. Ik heb een Rwandees petekind en dat meisje kwam me vragen: ‘Waarom noemen de mensen u een racist?’ Mijn dochter heeft toen een petitie tegen mijn aanpak opgestart. ‘Zeker doen!’ heb ik haar gezegd. ‘Laat u niet kennen!’

»Iedereen die ik uitwees, mocht me komen vragen waarom ik dat deed. Ik heb honderden mensen gezien. Ik herinner me een Congolese vrouw die kwam klagen dat ze geen middelen had. Ik wist dat haar kinderen op een privéschool zaten, dus ik had geen enkele moeite om te zeggen: ‘Gij moet terug!’ Moeilijker was het toen één van haar kinderen naast mijn bureau kwam staan en zei: ‘Ik zou wel graag bij mijn vriendjes blijven!’ Ik heb die mensen uitgewezen, maar dat soort beslissingen raakt je diep. Die job kun je niet lang doen. Bij de regeringsvorming in 2011 zei Bruno Tobback me: ‘Asiel ga je niet meer doen, zeker?’ ‘Nee,’ heb ik gezegd. ‘Eén keer is genoeg.’»

HUMO Hoe kijkt u met die ervaring tegen het debat vandaag aan?

Vande Lanotte «Wat me enorm stoort, is dat het tot nog toe in Europa en in België maar over één ding is gegaan: hoe maak ik dat er zo weinig mogelijk vluchtelingen bij mij komen? Nutteloze en negatieve energie is dat. Terwijl de enige vraag zou moeten zijn: hoe kunnen we die honderdduizenden mensen goed verdeeld en georganiseerd opvangen? Daar moeten we energie in stoppen. Vandaag hebben we in België nog geen spreidingsplan: zo creëer je chaos en paniek en gaat iedereen denken: ‘We worden overspoeld!’

»Heel veel regen is slecht voor een akker, de landerijen kunnen eroderen en onvruchtbaar worden. Tenzij je een irrigatiesysteem hebt om die regen te kanaliseren, dan kun je er iets positiefs van maken en worden die landerijen vruchtbaar. Voor de vluchtelingenstroom van vandaag geldt hetzelfde. Er had al lang een degelijk uitgewerkt spreidingsplan moeten zijn in plaats van de chaos nu.»

'Als toppoliticus kun je je kinderen alleen maar tekortdoen – ik beschouw mezelf niet als een goede vader'

HUMO Dan kun je denken aan het economische nut van de vluchtelingen. Ik hoorde onlangs Bart De Wever en Etienne Vermeersch daarover in koor zeggen: ‘Het is flauwekul om te zeggen dat we die vluchtelingen nodig hebben.’

Vande Lanotte «Ga het niet te ver zoeken als je analyseert wat de N-VA vandaag zegt. Ze hebben bij de vorige verkiezingen veel stemmen van Vlaams Belang afgenomen en willen die niet verliezen.»

HUMO Heeft onze economie die vluchtelingen nodig?

Vande Lanotte «Daar gaat het niet over. Er woedt wel een genadeloze oorlog. Wie de oorlog ontvlucht, moet je opvangen, al de rest is kul. Die mensen zoeken hun geluk, hoor ik dan zeggen. Het zou er nog aan mankeren: moeten ze misschien hun ongeluk zoeken, de bombardementen tegemoet lopen? Als Etienne Vermeersch in een oorlog zit en zijn familie kan worden gebombardeerd met een vat vol nagels, dan zal hij proberen te vluchten – en hij heeft dat recht. Dát is de primaire les van de Tweede Wereldoorlog. Toen hebben landen Joodse vluchtelingen geweigerd. Dat willen we niet meer meemaken. Punt.»

HUMO CD&V-voorzitter Wouter Beke wil dat we een militaire interventie steunen.

Vande Lanotte «De helft van de bevolking is er gevlucht, er worden kinderen gemarteld. Moreel vind ik het dan legitiem om te zeggen: we gaan die oorlog militair stoppen. Alleen, ik zie nu niet hoe het kan lukken, hoe je dat in zo’n verdeeld land aanpakt.»


Folterregering

HUMO U zult zich 23 april 1998 herinneren: Marc Dutroux ontsnapt uit het gerechtsgebouw van Neufchâteau en u moet ontslag nemen.

Vande Lanotte «Eén van de gemakkelijkste beslissingen uit mijn carrière, echt waar.»

HUMO U noemde het zelfs ‘een zegen’ dat het u overkwam: ‘Elke politicus zou het eens moeten meemaken.’

Vande Lanotte «Ja, omdat je jezelf eens relativeert. Ook al wil je dat niet, als minister zit je toch altijd tussen mensen die je altijd maar gelijk geven. Eens ruw met de voeten op de grond gezet worden was niet slecht.»

HUMO Was het ook een moment om achterom te kijken en te merken dat u zes kinderen had?

Vande Lanotte «Nee, ook daarna was ik er heel weinig voor hen. Als toppoliticus kun je je kinderen alleen maar tekortdoen – ik beschouw me niet als een goede vader.»

'Na de ontsnapping van Dutroux moest Vande Lanotte ontslag nemen op Binnenlandse Zaken. 'Eens ruw met de voeten op de grond gezet worden, was niet slecht.'

HUMO U was gauw back in town als vicepremier in de paarse jaren met Verhofstadt (1999-2008) en als minister van Begroting. Poepsimpel noemde u dat laatste altijd: het volstaat te kunnen optellen en aftrekken.

Vande Lanotte «Begroting is niet zo technisch als het lijkt. Je moet wat ruggengraat hebben en alle ministers even slecht behandelen.»

HUMO Voor uw reputatie was het geen goeie zaak. Onlangs nog, toen u werd uitgewuifd als nationaal politicus, was het meest geretweete bericht een Trends-kop: ‘Het land zal JVL niet missen’.

Vande Lanotte «Als het van Trends komt, is het voor een socialist een compliment. We hebben zogezegd in goeie tijden niet genoeg bespaard. Dat is de grootste onzin, want we hebben de schuld drastisch verlaagd in eenzelfde ritme als onder Jean-Luc Dehaene: teken de curve vanaf 1994 en je zult niet merken wanneer de paarse regering is aangetreden. ‘Jamaar, het ging beter met de economie dan onder Dehaene,’ heet het dan, maar ook dat is niet juist. De tijden waren niet zo goed: we hadden in 2001 0,8 procent groei en in 2002 1,1 procent, dat is minder dan nu. Van 1994 – toen ik minister werd – tot 2007 is de schuld gedaald van 133 naar 84 procent. Dat is deels mijn verdienste.»

HUMO Dus: het land zal JVL wel missen?

Vande Lanotte «Nee, maar we hebben onze job wel gedaan. Was ik een goeie begrotingsminister? Ja, want ik heb welvaart helpen creëren en de ongelijkheid niet laten toenemen. Ik voel me er zeer goed bij dat ik in die periode, waarin het neoliberalisme domineerde, niet thatcheriaans ben opgetreden. Ik kan zeggen: België is één van de zeer weinige landen waar de ongelijkheid niet is toegenomen. Omdat wij het land anders bestuurd hebben: met de paarse regeringen hebben wij de belastingen op arbeid verlaagd en de uitgaven van de sociale zekerheid doelgericht verhoogd waar het nodig was, met een herfinanciering van de ziekteverzekering en de garantie van een minimuminkomen voor ouderen. Als socialist ben ik daar trots op.»

HUMO Ik vrees dat we het ook even over het technisch ingewikkelde dossier van het Zilverfonds moeten hebben, een idee van u. Kunt u voor het gemak niet gewoon toegeven dat het niks geworden is?

Vande Lanotte «Ik wil er 27 miljard voor geven, heb ik altijd gezegd, en dat blijft zo. Het Zilverfonds is een instrument om het begrotingsoverschot te gebruiken voor de stijging van de pensioenen. Het kon echt beginnen te werken vanaf 2007-2008, maar op dat moment waren er door de bankencrisis geen overschotten meer: daardoor is het instrument achterhaald.»

HUMO De boel dan maar laten uitdoven, is dat wat economieminister Johan Van Overtveldt van plan is?

Vande Lanotte «Als men het Zilverfonds wil afschaffen, kan daar maar één reden voor zijn: dat men dat geld dat gereserveerd is voor pensioenen, niet meer aan pensioenen wil besteden. En dat zou me niet verwonderen, want wat de regering vandaag een pensioenhervorming noemt, is één groot bedrog: men is gewoon aan het besparen.»

HUMO Van u mag de herfst heet worden, begrijp ik.

Vande Lanotte «Ja, want ik veroordeel de Chinese foltertechniek van deze regering. Laat constant kleine druppels op iemands hoofd vallen, en die mens wordt gek. Dat gebeurt vandaag: geen radicale aanpak zoals Thatcher en Reagan, maar een continu spervuur van kleine aanpassingen, en aan het eind van de rit worden de mensen er even zot van. In vier jaar tijd zal men een ravage in ons sociaal stelsel hebben aangericht.»


Niet mijn stiel

'De gouden generatie van de Tele­tubbies in 2002, met van links naar rechts Frank Vandenbroucke, Patrick Janssens, Steve Stevaert en Johan Vande Lanotte: 'Alles zat toen mee.'

HUMO U schilderde een mooi palmares van paars dat de ongelijkheid bestreed. De kiezer heeft het niet beloond. In 2003 was er nog een piek met Steve ‘God’ Stevaert, maar daarna heeft die gouden generatie van de Teletubbies zichzelf snel laten versplinteren: een zware verantwoordelijkheid?

Vande Lanotte «Ach, dat heeft nauwelijks gespeeld. De paarse regering heeft zichzelf de das omgedaan, met heel die discussie over het migrantenstemrecht die Karel De Gucht ontketend heeft. Dat heeft ook ons veel pijn gedaan: in 2004 verloren de VLD én SP.A elk bijna 4 procent. Toch ben ik wel blij dat we dat stemrecht ingevoerd hebben. We hebben onze principes boven electoraal gewin geplaatst.

»Ik onthou van die piek van 2003 een heel andere les. Alles zat toen mee. We hadden de beste ministers in de regering, we hadden met Steve een fantastische voorzitter, we hadden Freya Van den Bossche, we hadden Bert Anciaux. Want dat vergeet men ook altijd: je had toen het kartel met Spirit. Negen maanden voor die topverkiezingen hadden we in de peilingen geen 17 procent. Pas nadat we een kartel hadden gesloten met Spirit en zo de openheid van de partij hadden getoond, zijn we voor het eerst omhooggegaan. We hadden op dat moment dus werkelijk álles, en toch haalden we maar 24 procent. We waren fantastisch blij, maar het is onvoldoende, hè? Want dat betekent dat links in Vlaanderen het in minder gunstige omstandigheden heel lastig heeft en geen 20 procent haalt.»

HUMO Toch had de partij dat ‘magere’ resultaat van 24 procent maar beter gehouden: Steve Stevaert die liever gouverneur werd, zag u dat niet als desertie?

Vande Lanotte «Néé. We wisten dat hij zou vertrekken, hij had het me vier jaar eerder al gezegd. Men vergeet altijd dat Steve al op zijn 16de aan het werk was. ‘Gij hebt het makkelijk,’ zei hij me, ‘op uw 24ste begonnen met werken, en dan nog een jobke op een bureau.’»

HUMO Frank Vandenbroucke is in een later stadium dan weer door voorzitter Caroline Gennez uit de partij gedreven.

Vande Lanotte «Hun karakters pasten niet meer bij elkaar. Ik heb het Frank een halfjaar voordien als vriend gezegd: ‘Ik denk dat je beter even een stap opzijzet, het loopt niet zoals het moet met de nieuwe generatie.’ Na een kwarteeuw meeregeren zijn er nu eenmaal tekenen van slijtage, worden sommige mensen problematisch voor anderen.»

HUMO Een socialistische ex-minister zei over die episode onlangs in de krant: ‘Je krijgt nooit verkocht dat je het slimste jongetje van de klas uit de school zet.’

Vande Lanotte «Anonieme getuigen, daar reageer ik niet op. Ik heb aan al die reeksen over de Teletubbies niet meegedaan. Al die journalistieke analyses klopten ook niet. Wat ik net zei, is de fond van de zaak: een socialistische partij die een kwarteeuw haast ononderbroken in de meerderheid zit, en niet-evidente dingen doet om drie opeenvolgende crisissen te kunnen bezweren, erodeert per definitie.»

HUMO Dus is het onverstandig om zo lang in de regering te blijven zitten?

Vande Lanotte «Na een enorme nederlaag als die van 1999 zou je in een ander land zeggen: ‘We doen het even niet, we zijn aan herbronning toe.’ Maar moest Vlaams Belang dan aan de macht komen? Neen. We hebben onze verantwoordelijkheid genomen. Voor ons sociaal stelsel was dat goed, we hebben het behouden, zelfs verbeterd. Maar voor onze partij was dat slecht.»

HUMO Na de zelfmoord van Stevaert werd zijn politiek belang erg minimaal voorgesteld. En er was een erg grote gêne aan socialistische kant om over hem te spreken, hem eventueel te verdedigen.

Vande Lanotte «De mensen die hem écht kenden, hebben gezwegen. Ik heb niks gezegd, Frank Vandenbroucke niet, Patrick Janssens niet. Dat zegt veel. En het stoorde me dat veel mensen vonden dat ze wél iets moesten zeggen. Als iemand met wie ik verbonden was, zelfmoord pleegt, vind ik het onterend om politieke uitspraken te doen. Ik zal dus nooit iets zeggen.»

HUMO Het is wel een kwestie waarin uw ongelijk bewezen wordt. In Humo zei u eens dat toppolitiek een te uitputtende bezigheid geworden is om nog tot onkuisheid te kunnen leiden: de tijd van de grote levensgenieters genre Guy Mathot achtte u definitief voorbij. In 2000 was dat, kort voordat Stevaert als politicus aan zijn veroveringstocht van vrouwelijk schoon begon.

Vande Lanotte «De tijd van Mathot ís voorbij, dat kun je niet vergelijken. En verder ga ik écht niks zeggen.»

'Van de uitgever van 'De Keizer van Oostende' weet ik dat de auteurs hulp hebben gehad van Electrabel, dat ongetwijfeld heeft gedacht: payback time!'

HUMO Stevaert liet zich als voorzitter door u opvolgen met als opsteker: ‘Johan zal het beter doen.’

Vande Lanotte «Nee, voorzitter, dat was niet mijn stiel. Ik heb het gedaan nadat Steve anderhalf jaar had aangedrongen. Een partijvoorzitter moet veel scherper en ongenuanceerder zijn dan ik ben.»


Dwarsligger

HUMO Na uw voorzitterschap ging u het bedrijfsleven in, vooral in de sector windenergie, een terrein waarop u ook als politicus bedrijvig was. Het draaide erop uit dat het laatste hoofdstukje van uw Wikipedia-lemma ‘Controverses’ heet. Met name in het boek ‘De Keizer van Oostende’, van Wim Van den Eynde en Luc Pauwels, werd u belangenvermenging verweten. Hebt u niet meegewerkt aan de promotie van dat boek door erg heftig te reageren?

Vande Lanotte «Als er daardoor meer exemplaren van verkocht zijn, stoort me dat niet. Als je onterecht aangevallen wordt, moet je je verdedigen, punt. Ik heb aangetoond dat een massa dingen in dat boek onjuist zijn, en in hun antwoord daarop schreven de auteurs wel een keer of acht: op dat punt hebben we alleen maar gezegd wat we horen vertellen hebben... Dat boek is voor de helft geschreven met hulp van een persoonlijke medewerker van Jean-Marie Dedecker, een politieke tegenstrever. En als het over energie gaat, weet ik van de uitgever zelf, hebben ze de hulp gehad van Electrabel, een bedrijf waarmee ik een gevecht op leven en dood had over hun winstmarges. Tja, hoe kun je dan een objectief boek krijgen? Bij Electrabel hebben ze ongetwijfeld gedacht: payback time!»

HUMO U hebt Dedecker voor de rechter gebracht wegens smaad. Maar hij is niet veroordeeld: er zijn dus voldoende redenen om u belangenvermenging te mogen aanwrijven?

Vande Lanotte «De zaak wordt nog behandeld in beroep. En zo staat het alvast niet in het vonnis. De rechter zegt gewoon dat het ‘niet helemaal uitgesloten was dat men kon denken dat er belangenvermenging zou kunnen zijn’. Dedecker mocht dus kritiek geven. Maar nergens staat er dat er een begin van een aanwijzing van belangenvermenging is. Ik ben nog nooit veroordeeld door een rechter, hè, Dedecker intussen wel.

»Het belangrijkste is dat ik alle aantijgingen weerlegd heb. Er zijn zeven onderzoeken tegen mij geweest, men heeft iedereen op mij afgestuurd en tot op heden heeft men niet één keer gezegd: dat is niet correct verlopen. Voor mij is het voorbij. Wie zich met die zaken nog wil amuseren, doet dat maar. Ik heb mezelf niks te verwijten.»

HUMO ‘Het drama van Johan,’ zei Louis Tobback een keer, ‘is dat hij bepaalde zaken niet kan laten. En hij vindt dat nog doodnormaal ook.’ Niet alleen uw vijanden wijzen erop dat een politicus die voor zijn basketbalclub om sponsorgeld schooit, om problemen vraagt. Dan ga je in een schemerzone opereren.

Vande Lanotte «Ik heb niets in de schemerzone gedaan, ik heb altijd correct gehandeld. Ik heb in Oostende op alle vlakken veel proberen te doen, en dat zal ik niet laten omdat mensen het in een verkeerd daglicht stellen. Want dat is weglopen.»

HUMO U had ook een prominente rol in ‘Dwarsligger’, een boek van ex-gedelegeerd bestuurder van de NMBS Marc Descheemaecker. Een hallucinant hoofdstukje ging over de ondertussen verdwenen Thalysverbinding tussen Oostende en Parijs. Ze bleek 2.000 euro per reiziger per dag te kosten, maar volgens Descheemaker mocht van u niet aan die trein geraakt worden.

Vande Lanotte «Pardon? Ik heb voorgesteld die trein af te schaffen, en tegelijk ook de hogesnelheidslijn over Bergen, want die kostte nog veel meer. Maar Descheemaecker durfde het niet te vragen aan de PS.»

HUMO Hij heeft het ook over een ‘mastercursus in realpolitik’ wanneer u als partijvoorzitter eens met hem gaat eten en hem ter invulling van een benoeming de keuze laat tussen twee namen. Met dat soort politisering van overheidsbedrijven valt niet te werken, zegt hij.

Vande Lanotte «Als dat verhaal waar zou zijn, en hij zo niet kon werken, dan had hij ontslag moeten nemen, hè? Niemand heeft gevraagd dat hij in zulke slechte omstandigheden bleef om de treinen te laat te laten komen. Want dat is het gegeven: na hem is er een manager gekomen (Jo Cornu, red.) die minder verdient en de treinen stipter doet rijden. Een jaar voor hij dat boek schreef, heeft hij letterlijk aan mijn partijgenoot Saïd El Khadraoui gezegd: ‘Als ik niet herbenoemd word, schrijf ik kort voor de verkiezingen een boek tegen SP.A.’ De socialisten hebben 25 jaar in de regering gezeten: de partij en ik hebben daar altijd gewogen. Dat moest dus maar eens stoppen en daarvoor waren alle middelen goed. Die boeken tegen mij zouden nooit geschreven zijn als we in die 25 jaar ons sociale ideaal niet zo hard verdedigd hadden.»

HUMO Intussen leidt die andere sterke man uit Oostende, John Crombez, de partij. Dus kunt u zich terugplooien op de stad?

Vande Lanotte «Er is geen enkel verband. Ik heb in 2010 aan Bruno Tobback gezegd dat ik op mijn 60ste naar Oostende zou terugkeren.»

HUMO En nu wil u graag tot uw 70ste burgemeester blijven, liet u al weten. Ooit klonk het heel anders. In Humo, vijftien jaar geleden: ‘De job is veel te uitputtend en opslorpend om op mijn oude dag als fin de carrière nog burgemeester te worden. Ik ben niet van plan na mijn 55ste nog politiek actief te blijven.’

Vande Lanotte «Dat was een overmoedige uitspraak. Het verstand komt met de jaren.»

HUMO In de aanloop van de recentste gemeenteraadsverkiezingen zei u in Het Laatste Nieuws: ‘En neen, ik ga Jean Vandecasteele niet opzijschuiven als burgemeester. Maar ooit zou ik wel graag schepen worden.’ Ook dat is dus anders uitgedraaid.

Vande Lanotte «Ik heb Jean niet opzijgeschoven. Toen hij aantrad als burgemeester, hebben we dat afgesproken. Het is logisch dat ik zoiets niet publiekelijk zeg.»

HUMO En binnenkort gaat u dus helemaal aan uw trekken komen met lokale bedrijfsbezoeken en de Oostendse festiviteitenkalender?

Vande Lanotte «Ik doe dit graag. Hier is waar ik wil zijn. Iets als kleine politiek bestaat niet. Weet je, mijn maatschappijvisie is heel simpel. Mensen moeten, zowel sociaal als economisch, los van hun ras, geloof of maatschappelijke situatie, echt gelijke kansen hebben om hun talent te gebruiken. Want dat levert een welvarende én rechtvaardige maatschappij op. Alle barrières die dat beletten, moet je afbreken, en dat kan ook op lokaal niveau – in de scholen, in de kinderopvang. Dát is voor mij socialisme.»

HUMO ‘Johan Vande Lanotte wil zijn stempel op de wereld drukken,’ zei een groene collega-politicus, Jef Tavernier, eens. ‘Niet omdat hij zijn stempel zo mooi vindt, maar omdat hij er echt van overtuigd is dat zijn stempel goed is voor de mensen.’

Vande Lanotte «Ik vind het jammer wanneer mensen die menen dat er meer gelijkheid moet zijn, géén macht willen opbouwen om dat te bereiken. Mooi moet je optreden niet zijn, het moet goed zijn. En of het goed is, daar beslis je niet zelf over, maar de kiezers. Bij de vorige verkiezingen ben ík met mijn partij in West-Vlaanderen 2 procent gestegen. Het oordeel was duidelijk.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234