null Beeld

Humo sprak met Peter Bouckaert, de Belgische topman van Human Rights Watch

Ik ben bij Peter Bouckaert (41) in zijn kleine kantoor in Genève omdat hij als mensenrechtenactivist - emergencies director van Human Rights Watch om precies te zijn - op de eerste rij stond in de meeste Arabische landen die dit jaar door opstanden werden beroerd.

Enkele quotes van Peter Bouckaert

Hij heeft een naam in het wereldje der activisten: volgens de Washington Post is hij 'one of the most skillful human-rights investigators of his time', het blad Rolling Stone herkent er zelfs 'the James Bond of human-rights investigators' in.



Bouckaert «Voor journalisten volstaat het al gauw als ze in hun verhaal kunnen meenemen dat er 'een groot aantal doden' gevallen is. Maar wij achterhalen hoeveel doden er precies gevallen zijn, hoe ze heetten, in welke omstandigheden ze gestorven zijn. Geen plezierig werk, maar wel belangrijk: als Moebarak nu terechtstaat, is dat soort gedetailleerd onderzoek onontbeerlijk om de beschuldigingen te formuleren.»

Bouckaert «Facebook is een machtig instrument, maar Facebook maakt geen revolutie, dat doen de mensen. Ook toen alle internetverkeer werd platgelegd ging de revolutie nog door. Wael Ghonim was vrij onbekend, maar hij wist wel te verwoorden waar die revolutie om ging, en dat in een talkshow die heel Egypte volgde.

»Het moest maar eens uit zijn met die kliek daarboven die dacht dat ze het recht had eenieders leven te controleren. 'Wij willen een regering die het volk dient': dat was zijn boodschap. Mensen wilden niet langer leven in verdrukking, want dat ís leven in vernedering. Dit zijn revoluties van eer en waardigheid, heel belangrijke dingen in de Arabische wereld.»

HUMO Lang kon je niet in Egypte blijven: Libië vatte vuur.

Bouckaert «Ik kwam samen met een researcher in Benghazi aan twee dagen nadat de Kadhafi-getrouwen uit die oostelijke stad verdreven waren. Ik wens het iedereen toe om dat één keer in zijn leven te kunnen meemaken: mensen in de ogen kijken die net hun vrijheid veroverd hebben.
»In dit geval lieten ze van de ene dag op de andere 42 jaren van isolement, verstikking en wreedheden achter zich: dat was een fantastisch feest, met een surrealistische sfeer - het wemelde bijvoorbeeld van de jongeren die zich als Che Guevara hadden uitgedost.»

HUMO Je stond dus achter de westerse interventie?

Bouckaert «Human Rights Watch houdt zich aan een neutrale rol: we vragen alleen een interventie als er sprake is van genocide. Maar het lijdt geen twijfel dat er zonder tussenkomst van Sarkozy en de anderen een slachtpartij van was gekomen en dat de Libiërs nu nog altijd onder de knoet van Kadhafi zouden leven. Toen ik later de buitenrand van Benghazi nog eens passeerde, zag ik dat de houwitsers klaarstonden.»

HUMO Sarkozy had, was een algemeen commentaar, ook binnenlandse motieven om op een interventie aan te sturen.

Bouckaert «Ik ben ervan overtuigd dat zijn belangrijkste motivatie was een bloedbad in Benghazi te vermijden. Je kan evengoed stellen dat Sarkozy en Cameron een politiek risico namen. En Obama zéker: door mee te doen met een militaire interventie zal hij zijn polls in de VS heus niet verbeteren.
»Ik zag Sarkozy toen hij onlangs op zegetocht in Tripoli was, en ik moet zeggen dat hij daar met enige trots rondliep aan de kop van een gezelschap, met interimleider Jalil. Cameron had hij ver achter zich gelaten, ergens tussen de menigte: het was nogal duidelijk dat Sarkozy zijn territorium kwam opeisen (lachje)

Bouckaert «Wat me nog meer zorgen baart is de enorme stapel mijnen, mortieren en artilleriegranaten die in Libië voor het grijpen ligt. Als aanhangers van Kadhafi overgaan tot een opstand in Iraakse stijl, hebben ze alles wat ze nodig hebben om op te blazen wat ze maar willen.

»Kadhafi had grotere wapenvoorraden bij elkaar geshopt dan we zagen in Irak na de val van Saddam. En Libië is helaas omringd door instabiele landen: Tsjaad, Soedan, Mali, Niger, Algerije, Tunesië... Als sommige van die wapens verplaatst worden naar naburige conflictzones, dreigt een destabilisering van de regio.»

Bouckaert «Iedereen wist dat de Amerikanen en Britten samenwerkten met de Libische geheime dienst, en dat ze verdachten naar Libië brachten voor ondervragingen. Maar wat ze erg vervelend vinden, is dat nu bekend is hoe intiem die relatie was.

»Je kan betrekkingen onderhouden omdat dat nu eenmaal moet en daarin een professionele toon hanteren, zoals we die terugvinden in documenten van de Italiaanse of Duitse geheime dienst. Iets anders is het wanneer je te kennen geeft dat je Moussa Koussa zo gemist hebt op je kerstfeestje, en hem je vriend noemt. Dan overschrijd je echt een grens, en ga je het bed delen met de folteraars.»

Bouckaert «Het is een tragisch verhaal: dat van een charismatische leider die aan de macht komt, zich eraan vastklampt en om dat te kúnnen doen moet terugvallen op een genadeloze repressie. Het verhaal van een man die een persoonlijkheidscultus voedt die - zo werken persoonlijkheidscultussen - hem uiteindelijk marginaliseert, want hij omringt zich met mensen die hem niet durven tegen te spreken.

»Die trotse revolutionair van weleer had zelf nooit kunnen denken dat hij zou eindigen als de bizarre, brutale tiran die hij vandaag is.»

Het volledige interview kunt u lezen op dinsdag 27 september in Humo 3708/39.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234