Humo sprak met Peter Mertens (PvdA): 'Als één op de vier jongeren in Antwerpen de school verlaat zonder diploma, dan zit je toch met een tikkende tijdbom?'

Peter Mertens wou in de Rode 7 afspreken, een restaurant annex galerie op het Antwerpse Sint-Jansplein en een voormalig stamlokaal van de communisten. ‘Toen ik hier aankwam in 1997, heb ik nog een paar van die oude gasten ontmoet. Ik kwam goed overeen met Louis Roth, een spoorwegarbeider en de laatste communist in de Antwerpse gemeenteraad: hij was tot zijn 14de naar school geweest en drukte me op het hart dat ik nooit te ‘arbeideristisch’ mocht worden. Dat is me altijd bijgebleven, dat je nooit minnetjes mag doen over onderwijs, universiteiten en intellectueel zijn.’

'Het Vlaams Belang wordt slapend rijk – met dank aan de N-VA, want aan de innemende persoonlijkheid van hun nieuwe voorzitter zal het niet liggen'

HUMO Walter van den Broeck heeft die generatie nog mooi geportretteerd in ‘Groenten uit Balen’.



Peter Mertens «Het was mijn ideaal toch niet. Mijn moeder is van boerenafkomst en is tot haar 14de naar school geweest, mijn vader tot zijn 16de. Ik was de eerste van de familie die naar de universiteit mocht en kon gaan. Dat was heel belangrijk, en het werd er ook ingepeperd. Bij mijn vader waren ze met dertien thuis, bij ons moeder ook. Bij de laatste telling heb ik moeten vaststellen dat ik iets meer dan tweehonderd neven en nichten heb rondlopen.»



HUMO En die heb je allemaal geronseld om op jou te stemmen. Mét resultaat: in Humo’s Pop Poll ben je Politicus van het Jaar geworden. Hoe heb je dat geflikt?

Mertens (lacht) «Een paar neven en nichten zullen waarschijnlijk wel op mij gestemd hebben. En verder was er een uitgekiende strategie, natuurlijk (lacht). Ik ben content, ja. Blijkbaar wordt het werk onder de radar dan toch af en toe beloond. In 2012 had ik dat gevoel ook. Bij de peilingen voor de verkiezingen scoorden we toen helemaal niet goed, maar ons eigenlijke resultaat verbaasde iedereen (de PVDA haalde 8 procent in Antwerpen en werd er de vierde partij, red.). Het is van een totaal ander niveau, maar je ziet in Amerika nu ook Bernie Sanders opstaan, en in Engeland Jeremy Corbyn. Ook altijd in de luwte gewerkt, en plots staan ze daar.»

HUMO Ik word betaald om – soms – cynisch te zijn: misschien heb je al je leden opgeroepen om het Pop Poll-formulier op de Humo-site in te vullen.

Mertens (lacht) «Dat zou dan toch een redelijk domme kortetermijnstrategie geweest zijn. Het speelt toch al wat langer: van mijn boek ‘Hoe durven ze?’ zijn meer dan 25.000 exemplaren over de toonbank gegaan – het was twaalf maanden aan één stuk het best verkochte non-fictieboek – en bij de laatste verkiezingen heb ik ruim 26.000 voorkeurstemmen gehaald.»

'Bernie Sanders bereidt zijn debatten voor door naar stakings- piketten te gaan luisteren – in Amerika, hè, niet in Wallonië'

HUMO Nochtans: in de enquête die Gazet Van Antwerpen enkele weken geleden afnam bij Antwerpse 18-jarigen, scoorde Groen 35 procent, jullie amper 4,5.

Mertens «Ik schrok daar wat van. Bij schooldebatten starten we meestal rond de 10 procent, erna halen we zelfs 30. Ik weet natuurlijk niet hoe ze hun steekproef hebben samengesteld. Maar dat Groen goed scoort maakt me blij, net als de vaststelling dat de jeugd superdiversiteit in de stad het belangrijkste thema vindt. Toen we vorig jaar in Park Spoor Noord ons jongerenfestival rond diversiteit organiseerden, zijn daar 4.000 jongeren op afgekomen. Het leeft wel. Zeker in vergelijking met 1997, toen het toenmalige Vlaams Blok in schooldebatten startte met bijna 30 procent. Dat is helemaal verdwenen.»

HUMO Hoe komt dat?

Mertens «De demografie, natuurlijk. Ondertussen heeft meer dan de helft van de 18-jarige Antwerpenaren wortels in de migratie, net zoals dat in zowat iedere grootstad ter wereld het geval is. Daar pakt dat platte racisme niet meer, en probeert men – soms met horten en stoten – een samen-levingsmodel te vinden. Die jongeren hebben ook een afkeer van de huidige vorm van politiek bedrijven. Ze zien in Groen, bij ons en zelfs bij de N-VA meer anti-establishmenttrekjes, alternatieven voor wie al een eeuwigheid aan de macht was.»

HUMO Tegelijk verdubbelt de aanhang van het Vlaams Belang in de laatste nationale peiling tot over de 10 procent, terwijl je deze regering niet meteen links mag noemen. De Vlaming schuift steeds meer naar rechts op.

Mertens «Is dat een grondstroom, of een weerspiegeling van het debat van dit moment? Als de N-VA permanent over veiligheid, terreur en vluchtelingen toetert, moet die partij dan verbaasd zijn dat ze de weg effent voor uiterst rechts? Hoe meer zij en hun coalitiepartners stoer een lik-op-stuk-beleid propageren, meegaan in de soms hysterische benadering van vluchtelingen, hoe meer ze het Belang in de kaart spelen. Dewinter en co. worden slapend rijk, met dank aan deze coalitie. Want aan de innemende persoonlijkheid van hun nieuwe voorzitter Tom Van Grieken zal het toch wel niet liggen, zeker?»

HUMO Aan de andere kant: het is dankzij Bart De Wever dat het Vlaams Belang, dat in Antwerpen ooit een kwart van de stemmen haalde, gemarginaliseerd is geworden.

Mertens «Ja, maar als zou blijken dat die shift tijdelijk was, dat hun kiezers nu naar de stal beginnen terug te keren, wat heeft het dan voor nut gehad? Als je die mensen alleen aan je kunt binden door over migratie, vluchtelingen en mondialisering hetzelfde te vertellen als het Belang, als je zelfs voorstellen van het Belang tot beleid gaat maken, wat is dan nog de democratische winst geweest? Rationeel en strategisch begrijp ik wel dat deze coalitie inspeelt op de angst van de bevolking, maar doe je dáárom aan politiek? Politiek moet toch ook tegen de publieke opinie van het moment durven in te gaan, een tegenstroom durven te creëren? Waar zijn de nationalistische idealen van de N-VA gebleven? In een recordtempo is dat een mainstream machtspartij geworden, samen met de anderen in het centrum, peilingen bestuderend om te weten welk standpunt het best in de markt ligt. Nu goed: hoe verder zij naar rechts opschuiven, hoe meer ruimte er komt voor een links alternatief, denk ik dan.»

HUMO Er is een tijd geweest dat men bij de PVDA succes bij verkiezingen of polls een uiting van bourgeois electoralisme zou genoemd hebben.

Mertens (lacht) «Ooit was dat misschien zo. Maar we zijn iets volwassener geworden en hebben de kelderlogica – hier zitten we knus en veilig tegen de boze bovenwereld – opgegeven. Daar kom je geen stap mee verder, dus dat moest op de schop. Ik zou het leuker vinden mochten mensen nog puur op programma’s en ideeën stemmen, echt. Maar als Raoul Hedebouw en ikzelf een zekere mate van populariteit blijken te hebben, moeten we ons daar dan voor schamen? Nee, dan moet je dat toch uitspelen? Moeten we in Wallonië de loper misschien uitrollen voor de Marine Le Pens, als we dat dankzij Raoul ook in een linkse proteststem kunnen vertalen? Wij bereiken via onze socialemediakanalen ongeveer een half miljoen mensen: moeten we dat medium niet gebruiken en aan rechts overlaten? Als we mediatraining nodig hebben, dan zullen we dat ook doen, net zoals John Crombez dat blijkbaar heeft gedaan om zijn mannetje te kunnen staan in zijn laatste debat met De Wever.»


Nostalgisch links

HUMO Mensen stemmen voor personen. Guy Verhofstadt, Steve Stevaert, Yves Leterme en Bart De Wever: ze zijn allemaal de chouchou van Vlaanderen geweest. Hun ideologie deed er niet zoveel toe.

Mertens «Maar welke boodschap brengen die personen? Hoe komt het dat een oude knorpot van 74 plots een snaar raakt in grote delen van de Verenigde Staten? Dat Bernie Sanders het uitgerekend dáár niet alleen aandurft om zichzelf ronduit socialist te noemen, maar daar ook de jeugd mee begeestert? Die man bereidt zijn debatten voor door naar stakingspiketten te gaan luisteren – in Amerika, hè, niet in Wallonië (lacht). De koppeling tussen persoon en boodschap kan dus wel degelijk aanslaan. Jeremy Corbyn zal ook nooit uitgeroepen worden tot de meest sexy persoon van Groot-Brittannië. Hij heeft in zijn eigen Labour-fractie meer vijanden dan medestanders en wordt voortdurend uitgespuwd door de mainstream media, maar hij heeft het wél gehaald als Labour-voorzitter.»

[

QUOTE_Velen hebben de boodschap van 'Kapitaal in de 21ste eeuw' van Thomas Piketty begrepen: steeds meer welvaart gaat naar wie die al heeft.]

HUMO Syriza in Griekenland, Podemos in Spanje, Corbyn, Sanders: er is een explosie van nieuw links. Hoe verklaar je dat? Niet iedereen is toch plots opnieuw ‘Das Kapital’ van Marx gaan lezen?

Mertens «Blijft een populair boek bij ons, hoor (lacht). Nee, maar velen hebben wel de boodschap van ‘Kapitaal in de 21ste eeuw’ van Thomas Piketty begrepen: steeds meer welvaart gaat naar wie die al heeft, de ongelijkheid neemt toe. Meer dan 95 procent van alle herstelmaatregelen in de VS zijn teruggevloeid naar de toplaag van 1 procent. Wíj zeggen dat niet: het is The New York Times die schrijft dat het alleen maar om een ‘rich man recovery’ gaat. Wij hebben in Europa 1.700 miljard in de banken gepompt, en in Spanje zijn er sindsdien 1,7 miljoen gezinnen waarin niemand nog werk heeft. Dat besef neemt toe. Er speelt een soort wet van de traagheid na de financiële schok van 2008. Je hebt de Indignados gehad in Zuid-Europa, de Occupy Wall Street-beweging in de VS, en die beginnen nu ook een politieke vertaling te vinden. Dat kon ook niet sneller, denk ik.

»Wat je óók ziet, is dat bij dat nieuwe links in Europa, nu al de vijfde fractie in het Europees Parlement, de analyse is dat de traditionele linkse partijen door de jonge generatie als pure machtspartijen worden bekeken. Dáárom zoekt de jeugd naar linksere alternatieven. Zie ook het succes van het burgerinitiatief Hart boven Hard. Je voelt het van onderuit borrelen. Enfin, als socialisten mij bellen om te vragen of ze met ons mogen meerijden naar het piket van de dokwerkers, dan is dat toch eigenlijk maf, nee? Zestig jaar zijn zij heer en meester geweest op de werkvloer en in de wijken. Ze hadden 57 wijkafdelingen hier, een grote stadspartij waren ze, vandaag schieten er daar met moeite een paar van over. Terwijl wij nu 27 wijkafdelingen hebben.»

HUMO Niemand investeert daar nog in, omdat iedereen ervan overtuigd is dat alles staat of valt met hoe je scoort op televisie.

Mertens «Ik geloof in grassrootsbewegingen, opbouwen van onderuit, op lange termijn durven te werken. Je móét wel, want hoe ga je anders de verschoppelingen, de stemlozen, de stille armen van deze samenleving nog bereiken? In het Chicagoblok op Linkeroever zitten tachtig nationaliteiten bijeen: wel, het is onze plaatselijke afdeling die daar de problemen probeert op te lossen, en daar vaak ook in slaagt. Dat voelen en appreciëren mensen, die anders waarschijnlijk een proteststem op het Belang zouden uitbrengen. Maar je moet daar dus wél eerst zíjn, en dat hebben de SP.A’ers verleerd.

»Uit alle opiniepeilingen blijkt dat in die volkswijken nog drie partijen aanwezig zijn: de N-VA, het Vlaams Belang en wij. Dan krijgen we soms vanuit de linkse intellectuele bovenlaag het verwijt dat mensen moeiteloos van het Belang naar ons overlopen, of omgekeerd. Ja, ons zien ze nog, wat wil je? Wij proberen ze godverdomme tenminste nog terug over de Rubicon te trekken. Klagen over hoe het ooit was, met sterke vakbonden en sterke BSP-wijken, laten we over aan nostalgisch links, daar kunnen we vandaag niets meer mee.»

'Ik trek mijn plan wel met m'n 1.800 euro per maand. Bekommer je liever om de mensen die niet op hun pootjes terechtkomen, dat probeer ik ook te doen'


HUMO Terwijl nogal wat mensen vinden dat het net de vakbonden zijn die nostalgisch links zijn geworden, wanhopig een achterhoedegevecht leverend rond verworven rechten die niet meer van deze tijd zijn.

Mertens «Dat is puur framing. Ze kunnen wat hedendaagser worden in hun communicatie, maar toch niet in hun principes? Ze zijn de laatste dijk die onze sociale bescherming tegen een liberale vloedgolf beschermt.»

HUMO Ach kom, het statuut van de modale spoorwegman is een privilege, toch geen sociale ramp?

Mertens «Vind je het dan normaal dat men 3 miljard op openbare diensten bespaart terwijl er 4 miljard aan bedrijfswagens wordt uitgegeven? Dat mensen in seinhuizen twaalf uur aan een stuk zullen moeten werken, terwijl ze met iedere beslissing over groen of rood een trein met honderden mensen een traject doen volgen? Is het verantwoord om een deel van de treinen zonder conducteur te laten rijden, terwijl zo’n man meer dan eens mensen verhindert hun leven te wagen door toch nog snel op een vertrekkende trein te springen? Dat anderen al driehonderd overuren hebben staan die nooit uitbetaald zullen worden of waarvoor ze nooit vakantie zullen kunnen opnemen? En dat die mensen als dank moeten lezen dat ze profiteurs zijn?»


Jong geleerd

HUMO In de leeftijdscategorie onder de 35 werkt in Nederland al bijna de helft van de jongeren als ZZP’er, zelfstandige zonder personeel. Zonder enige bescherming, van tijdelijk contract naar tijdelijk contract. Maar daar hoor ik jullie nooit over.

Mertens «Naar waar moet je kijken? Naar onder of naar boven? Omdat er statuten zijn die nóg slechter zijn, mag je de spoorwegmannen of de dokwerkers niet meer verdedigen?»

HUMO Het gaat niet over ‘naar boven’ of ‘naar onder’, maar over ‘naar de toekomst’ of ‘naar het verleden’ kijken.

Mertens «Maar als je na zeven maanden onderhandelen vaststelt dat de regering potdoof blijft voor je terechte vragen, en de confrontatie zoekt – zelfs uitlokt? Wat moet je dan doen, bij gebrek aan andere actiemiddelen? Staken toch? Veel andere drukkingsmiddelen heb je niet, want een betaalstaking of iets dergelijks kan wettelijk niet eens. Trouwens, als vakbonden dan toch zo passé zijn, hoe kan het dan dat ze vorig jaar 100.000 man op straat hebben gekregen?»

HUMO Dat was een jaar geleden, nu zijn ze perfect Vlaams-Waals uiteengespeeld, en stelt het weinig meer voor.

Mertens «In het najaar van 2014 was er een syndicaal momentum: het hele debat stond in het teken van de ongelijkheid, van de onrechtvaardige verdeling van de inspanningen, van de vermogensbelasting. En toen kreeg je de kerstvakantie en vlak daarna Charlie Hebdo, en sindsdien zitten we eigenlijk permanent in een veiligheids- en terrorismedebat dat rechts gretig aanwakkert, en is die sociaal-economische agenda weer voor een stuk naar de achtergrond verdreven. Bovendien had je in 2014 een gemeenschappelijke, overkoepelende strategie van de vakbonden, terwijl ze nu tegen mekaar worden uitgespeeld – communautair, vakbond tegen vakbond, sector tegen sector. Dat is jammer. Als spoorman kun je dat individuele gevecht niet winnen, hoeveel respect en begrip ik ook heb voor hun eisen. Je had die spoorweglui, dokwerkers, ambtenaren, de witte en de sociale sector allemaal tegelijk moeten kunnen mobiliseren. Nu, vrees ik, loopt iedereen apart met zijn kop tegen de muur.»

HUMO En kijken jongeren met een veel precairder statuut vol onbegrip naar die oude verworvenrechtenverdedigers.

Mertens «Er is een nieuwe generatie in het zuiden van Europa die men de ‘milleuristen’ noemt, jongeren die aan de slag zijn en het desondanks met minder dan 1.000 euro per maand moeten stellen. Het instituut voor statistiek in Duitsland heeft berekend dat er 200.000 voltijdse en volwaardige jobs zijn verdwenen in de periode dat er 1 miljoen flexibele deeltijdse jobs zijn bijgekomen. Is dat het model waar we naartoe willen? Is dat modernisering, of is dat terug naar de tijd van toen?»

'Groen eet van twee walletjes, is mijn indruk, en ik vrees dat Bart De Wever de lachende derde zal zijn'


HUMO En het wordt nog erger: de robotisering en 3D-printing zullen nog eens miljoenen jobs kosten. Vrachtwagenchauffeurs zullen over tien jaar, als de zelfrijdende wagens eraan komen, overbodig zijn.

Mertens «Arbeidsherverdeling en welvaartsherverdeling: dat is alles wat je kunt doen. Er zijn geen andere wonderoplossingen, denk ik. Wil je iedereen zingeving dankzij arbeid kunnen bieden, dan zul je de beschikbare arbeid moeten herverdelen, bijvoorbeeld door een 30 urenweek. En dan ga je het bijkomende rendement dat robots opleveren, niet alleen aan de eigenaars van de robots moeten geven, maar herverdelen over de hele samenleving, om zo bijvoorbeeld de zorg- en onderwijsmensen te betalen die we alsmaar meer nodig zullen hebben. Voor dat kruispunt staan we. In plaats van steeds minder mensen zich steeds productiever te laten zotwerken, en de rest uit het arbeidsproces te duwen. Je kunt, zoals nu in Spanje gebeurt, toch niet blijvend meer dan de helft van je jongeren aan de kant zetten? Dat is toch geen toekomstmodel? Als één op de vier jongeren hier in Antwerpen de school verlaat zonder diploma, dan zit je toch met een tikkende tijdbom? Ik weet niet wanneer het zal gebeuren, maar als die bom opnieuw ontploft, zal het niet meer zo gecontroleerd en vriendelijk zijn als het per slot van rekening toch was met de AEL van Abou Jahjah


De sjerp van De Wever

HUMO Iets anders. Wil je vermijden dat Bart De Wever een tweede burgemeestersmandaat krijgt, dan moet er een kartel komen tussen jullie, SP.A en Groen. Er is geen andere mogelijkheid.

Mertens «Dat is een zeer correcte analyse.»

HUMO Dus zijn jullie al volop aan het praten.

Mertens «Volop is veel gezegd, het loopt zelfs eerder stroef de laatste tijd. Het zal moeilijk zijn. Wij zijn vragende partij: omdat we complementair zijn en verschillende doelgroepen bereiken, zou een kartel niemand schaden. Maar tegelijk is er veel koudwatervrees, zeker bij Groen.»

HUMO Waarom?

Mertens «Dat zou je aan hen moeten vragen. Ze zijn nogal euforisch momenteel. Ze gaan vooruit, hun mensen krijgen lof: dan wil je het grotere plaatje weleens vergeten. Ik verdenk Groen ervan op twee paarden te wedden. Als Bart De Wever en Wouter Van Besien zélf de lokale mensen van Deurne overrulen om daar een coalitie met N-VA en Groen op poten te zetten, moet je dan verbaasd zijn als bij SP.A en bij ons de nekharen overeind gaan staan? Wij zitten woensdag samen met de groenen en de socialisten om daar een alternatief bestuursakkoord uit te werken, en zondag hoor je op de radio dat Groen toch voor de N-VA heeft gekozen.»

HUMO Alleen in Deurne, belooft Van Besien op zijn eerstecommuniezieltje, op stadsniveau nooit ofte nimmer.

Mertens «Zouden we hem geloven? (glimlacht) Je kunt de kreet ‘Fuck de zijlijn’ van Kristof Calvo op twee manieren lezen, met name ook als een optie om eventueel met de N-VA te besturen, tegen de SP.A in – zijn Mechelse model. Waar mikt Groen op? Een burgemeesterswissel in 2018, of een stedelijke coalitie met de N-VA en burgemeester De Wever die dan het jaar erop op Vlaams niveau doorgetrokken kan worden? We weten het eigenlijk niet zo goed meer. Wil Groen een progressieve samenwerking of wil ze de midden-van-het-bed-rol van de CD&V overnemen en als nieuwe centrumpartij voortwerken, onontbeerlijk voor om het even welke coalitie? Het is een hypothese, ik kan dat niet bewijzen, maar Deurne heeft het onderlinge vertrouwen geen goed gedaan. Ze eten van twee walletjes, is mijn indruk, en ik vrees dat De Wever de lachende derde zal zijn. Terwijl het nochtans niet onbelangrijk zou zijn mocht je de Keizer kunnen onttronen in zijn stad.»

HUMO Bart De Wever zegt dat jullie eigenlijk een moslimpartij zijn.

Mertens «Ach ja, De Wever culturaliseert graag fenomenen, en nu dus ook het stemgedrag. Zijn analysemodel klopt van geen kanten. Mijn oudste zoon is 19. Hij zit in het laatste jaar elektromechanica en is de enige Belgo-Belg in zijn klas vol nationaliteiten, Europees en niet-Europees. Dat zijn allemaal Belgen, van wie de ene helft voor ons stemt en de andere helft voor Groen. Wij halen bij jonge mensen met een migratieachtergrond meer stemmen dan de N-VA. Tja, hoe zou dat nu komen? Uit ons eigen onderzoek blijkt dat wij vier – ongeveer gelijke – doelgroepen hebben. Jongeren met een migratieachtergrond, zeker, maar ook: actieve arbeiders uit de traditionele sectoren, de ouderen – vaak eenzaam en uitgesloten – die we bereiken via de praktijken van Geneeskunde voor het Volk, en tot slot nog veel syndicalisten en vakbondsmensen. Misschien is dat wel een betere weerspiegeling van de Antwerpse samenleving dan bij andere partijen.»

'Als socialisten mij bellen om te vragen of ze met ons mogen meerijden naar het piket van de dokwerkers, dan is dat toch maf?'

HUMO Sinds Keulen is het debat hoe dan ook geculturaliseerd, of je dat nu graag wil of niet.

Mertens «Ja, er is dan ook een probleem met de cultuur van de wereld. Net zoals er bij ons, niet langer dan één of twee generaties terug, ook een grote genderongelijkheid was. Dat evolueert nu eenmaal langzaam, en nooit op bevel. De man-vrouwverhouding is vaak eeuwenlang onveranderd gebleven, ook hier. Je mag dus niet verwachten dat plots iedereen in een paar maanden tijd mee is.

»In mijn tijd wist de oudere generatie meer dan ik, nu krijg ik computerles van mijn kinderen. Ook de relatie tussen generaties verandert dus, net als die tussen oude en nieuwe Belgen in de Seefhoek. Die verandering is moeilijk voor de twee kanten, de eerste bewoners en de nieuwe. Dan begrijp ik dat mensen aan beide kanten naar adem moeten happen omdat hun wereld zo snel verandert, en zich terugplooien op hun zekerheid en identiteit. Dat levert behoorlijk wat probleempunten op, het zal wel, dat is net de uitdaging waar we voor staan. We moeten eraan werken, liefst met niet alleen een belerend vingertje naar één specifieke groep. En al evenmin door te roepen dat die mondiale wereld superfijn is, omdat we nu in Toscane wijn kunnen drinken en op citytrip gaan naar New York. Te veel oude Belgen zien alleen de negatieve kanten van de mondialisering: je moet hun sociale noden en vereenzaming aanpakken. Maar zonder te veralgemenen. De ouders van onze Borgerhoutse districtsschepen Zohra Othman hebben alles gedaan opdat hun dochter zich zou kunnen emanciperen en advocate kon worden. En nu, na Keulen, krijgen die mensen te horen dat ze eigenlijk allemaal vrouwenaanranders zijn. Komaan, zeg.»

HUMO Er zitten in de Belgische Kamer maar liefst 130 verkozenen die stuk voor stuk minder voorkeurstemmen haalden dan jouw 26.000. Hoe erg steekt dat?

Mertens «Het was heel dubbel. Ik was heel blij met onze twee verkozenen in Wallonië – voor het eerst in ons dertigjarige bestaan – en onze uitslag in Antwerpen, die beter was dan ooit tevoren. Maar tegelijk is het balen als je net dat íétsje tekortkomt voor de provinciale kiesdrempel en je eigen zetel. Maar goed, ik heb geen talent voor treurigheid, dus we gaan er opnieuw tegenaan. Ik zou trouwens het voorzitterschap van de partij en mijn post in de gemeenteraad van Antwerpen niet hebben kunnen of willen combineren met een zitje in de Kamer. Alleen veel grotere politieke talenten kunnen dat (lacht).»


Loon naar werk

HUMO Zou je een slechter politicus zijn als je een loon van 4.000 euro had in plaats van de 1.800 netto die je nu van de partij krijgt.

Mertens «Nee, maar je spreekt dat nu eenmaal intern af, als een belangrijk signaal dat je het als verkozene bij ons niet doet om je zakken te vullen. Dat leeft enorm bij de bevolking, dus moet je daaraan tegemoetkomen. Podemos doet dat ook, en mensen respecteren het wanneer ze zien dat je niet met zelfbediening bezig bent.»

HUMO 4.000 euro is nog geen pure zakkenvullerij, denk ik. Mogen beter verdienende mensen eigenlijk militeren voor de PVDA?

Mertens «Zeker, en er zijn er die dat ook doen: professoren, hoge ambtenaren. We zijn geen oude boerencommunisten die willen dat iedereen hetzelfde krijgt. Er mag een verschil zijn volgens talent en verdienste. Alleen loopt het nu wel de spuigaten uit. Bovendien zal het iemand met het inkomen van een minister of partijvoorzitter worst wezen dat hij 150 euro meer moet betalen voor zijn energie. Bij mij en bij mijn mensen komt dat neer op 10 procent van mijn budget. Dan is het klote om de factuur uit de brievenbus te gaan halen. Mijn vriendin geeft mij nu cursussen zuinig energiebeheer.»

HUMO Heb je een goede tip?

Mertens «Altijd je opladers uit het stopcontact halen. Ook als je niets aan het opladen bent, verbruiken die dingen energie. Je moet niet zo verbaasd kijken, dat is echt waar.»

HUMO Je leeft in een huurhuis, je zult een pensioen hebben van zo’n 1.100 euro. Moet je jezelf bijna bestaansonzeker maken om geloofwaardig aan politiek te kunnen doen?

Mertens «Het lukt écht wel, dank je. Ik zal mijn plan wel trekken, in het besef dat ik met die wedde nog altijd tot de rijkste 10 procent van de wereldbevolking behoor. Ik heb kansen gekregen in mijn leven, als eerste universitair van de familie, ik heb capaciteiten, ik kom wel op mijn pootjes terecht. Bekommer je maar om al die mensen die níét op hun pootjes terechtkomen, dat probeer ik ook te doen.»

HUMO En je kinderen, die het met 50 euro zakgeld per maand doen? Vinden zij dat ook fantastisch?

Mertens (lacht) «Dat zijn zware fans van mij, ja. Allee, kom nu: wat is er verkeerd met werken voor je geld? Zij verdienen bij, net zoals ik elke vakantie in de fabriek ging werken om mijn studie te betalen. Ik ben daar gezonder door geworden, heb daar respect gekregen voor mensen die hard werken en te weinig verdienen, heb daar geleerd dat geld niet uit de lucht komt vallen. Dus als de oudste, die klust bij Media Markt, dat ook leert, is dat toch niet slecht? Ik geloof trouwens niet dat je de liefde of de affectie van je kinderen koopt met zakgeld.»

HUMO Wat vonden je ouders van je keuze? Van de eerste universitairen in een arbeidersfamilie wordt verwacht dat ze beter hun boterham zullen verdienen.

Mertens (stil) «Daarover hebben we inderdaad ooit een zwaar conflict gehad, ja. Omdat vooral mijn vader, ongetwijfeld met de beste bedoelingen, mijn keuze niet begreep. Hij was zelf een product van ‘the Belgian dream’, sociale mobiliteit door bijscholing. Hij was tot z’n 16de naar school geweest, heeft eerst als havenarbeider gewerkt, maar is aan de avondschool gaan studeren, waardoor hij bij een notaris is kunnen beginnen, en uiteindelijk bankbediende is geworden. Dat ik die weg niet koos, de ladder niet wilde beklimmen, maar voluit voor de PVDA koos, heeft een tijd heel moeilijk gelegen. Maar uiteindelijk is hij een groot supporter geworden, zeker na de bankencrisis van 2008. Hij had vanop de eerste rij gezien hoe bankiers niet langer optraden als raadgevers en begeleiders van mensen en hun geld, maar als verkopers van vaak risicovolle beleggingen aan mensen die zich dat eigenlijk niet konden permitteren. Hoe mensen waarschuwen voor onnodige leningen en consumentenkredieten vervangen werd door het halen van targets en omzetcijfers. Hij was daar echt door gedegouteerd. Hij is gestorven in 2010. (Stil) Zie dat je altijd eerlijk blijft, was zijn uiteindelijke advies. Hij heeft ook een PVDA-lidkaart gekocht. Alleen voor mij hoor, een echte PVDA’er is hij nooit geworden. Maar zijn advies, dat blijf ik volgen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234