null Beeld

Humo sprak met schrijver en wereldverbeteraar Jan Terlouw: 'Als je krampachtig elke fout wil uitsluiten, gebeuren ook de goeie dingen niet meer'

‘Ik heb een prachtig leven gehad en ik wil dat jullie dat ook hebben.’ Met die boodschap aan de jeugd besloot Jan Terlouw eind vorig jaar zijn bevlogen pleidooi in het programma ‘De wereld draait door’. De Nederlandse schrijver en ex-politicus riep iedereen op om te stoppen met het verwoesten van de planeet én elkaar weer meer te vertrouwen. Ook zijn twee nieuwe boeken, ‘Het hebzuchtgas’ en ‘Kop uit ’t zand’, zijn noodkreten van een oude man die, vóór zijn dood, de wereld nog in de juiste richting wil duwen.

'Vroeger gingen demonstraties over apartheid, over kernwapens, over abortus. Vandaag gaat het alleen nog over geld'


Bekijk het pakkend betoog van Jan Terlouw in 'De wereld draait door' »

Op z’n 85ste schrijft en spreekt Terlouw nog altijd alsof zijn leven ervan afhangt. ‘Ik heb een volle werkweek voor de boeg, met te veel lezingen. Nee zeggen vind ik moeilijk. Ik heb veel gekregen in mijn leven en wil de maatschappij nog iets teruggeven.’

Dat ‘iets’ zijn onder meer twee nieuwe boeken: ‘Het hebzuchtgas’, een sprookje voor jong en oud, en de novelle ‘Kop uit ’t zand’. Daarin steekt activist Arie Minderhout zich uit frustratie in de fik, omdat zijn noodkreten over de klimaatopwarming niet worden gehoord. In de jaren daarna zaaien extreme stormen, overstromingen en hittegolven dood en vernieling, en groeit Minderhout uit tot een icoon, de man die het allemaal had voorspeld.

In ‘De wereld draait door’ maakte Terlouw zich haast even onsterfelijk door een aangrijpend stukje tv-geschiedenis af te leveren. ‘Vroeger hingen er overal touwtjes uit de brievenbussen,’ sprak hij. ‘De kinderen konden gewoon bij elkaar de voordeur opentrekken en binnenlopen. Volwassenen ook. We vertrouwden elkaar. En we zeiden: ‘Make love, not war.’ Nu is het 2016 en zijn er veel dingen veranderd. We zijn welvarender geworden, maar als nevenverschijnsel zijn we de aarde aan het verwoesten. En we vertrouwen elkaar niet meer. Er hangen geen touwtjes meer uit de brievenbussen. We wantrouwen de politici. En elkaar.’ Terlouw kreeg een open doekje en zag z’n kans schoon om verder te gaan. Vorige week zat hij opnieuw in het programma van Matthijs van Nieuwkerk. Hij had de jongerenvoorzitters van alle Nederlandse partijen bij hem thuis uitgenodigd om een manifest op te stellen. Dat moet straks, na de Nederlandse verkiezingen van 15 maart, de leidraad worden voor het regeerakkoord. En voor alle regeerakkoorden daarna.

Jan Terlouw «Ik was overweldigd door de positieve reacties op mijn speech. In de kerstperiode heb ik talloze wenskaarten ontvangen met brievenbussen en touwtjes erin. Blijkbaar had ik een gevoelige plek geraakt. Nu, er hoeven niet opnieuw touwtjes uit de brievenbussen te hangen, maar we moeten elkaar wel weer gaan vertrouwen.

»Er is nog maar weinig plaats voor vertrouwen in onze maatschappij. Alles is dichtgeregeld en -gejuridiseerd. Een handdruk volstaat niet meer, alles moet met waterdichte contracten en pagina’s vol kleine lettertjes. En gaat er wat fout, dan moeten er schuldigen aangewezen worden. Zelfs de brandweer wordt geëvalueerd. Ik snap niet dat mensen achter een bureau dat durven. Ga zélf maar eens die brand in.

»De wijkverpleegster van het dorp deed vroeger wat ze nodig vond. Tegenwoordig staan al haar taken in lijsten. Even gauw boodschappen doen voor een patiënt, dat mag niet meer. Behoort niet tot het takenpakket. Er is veel minder eigen verantwoordelijkheid, en daar worden mensen niet gelukkiger of productiever van.»

HUMO Zijn die regeltjes er niet gekomen om fouten te vermijden?

TERLOUW «Als je krampachtig elke fout wil uitsluiten, gebeuren ook de goeie dingen niet meer. Zo ontneem je de mensen hun geluk. En wat is er nou belangrijker? Fouten horen bij het leven.»

HUMO Vindt u dat het vroeger allemaal beter was?

TERLOUW «Nee. We leven in een fantastische tijd: we zijn rijker, we kunnen de wereld rond reizen, meer mensen kunnen studeren, de medicijnen zijn verbeterd, de kindersterfte is gedaald, we leven langer. Heel veel dingen zijn beter geworden.

»Ik denk wel dat mensen vroeger meer tijd hadden. Er zijn zoveel keuzemogelijkheden bijgekomen, en het kost tijd om die in te vullen. Je móét van jezelf naar tv kijken en Facebooken en wat nog allemaal. Het gros van de mensen zit ’s avonds uren voor allerlei schermen. Wij lazen, babbelden of gingen naar de buren. Er zijn nu veel meer ontspanningsmogelijkheden, maar de mensen zijn niet méér ontspannen.»

HUMO De jonge generatie zoekt ook een betere balans tussen werk en gezin. Het populaire Instagram-model Marisa Papen verklaarde in Het Nieuwsblad dat ze rondkomt met een paar 100 euro per maand: ‘Waarom zouden we nog deelnemen aan de ratrace? Dag en nacht werken en dan ongelukkig zijn omdat we geen tijd meer hebben om onszelf te zijn?’

TERLOUW «Groot gelijk! Ik vind het ook slim dat jonge mensen hun kinderen weer zelf willen opvoeden door loopbaanonderbreking te nemen of deeltijds te werken. De tijd die je in je kinderen investeert, levert heel veel op.

»Laten we dus maar een basisinkomen invoeren. Niemand heeft ervoor gekozen om in deze samenleving te zitten. Je wordt erin gegooid bij je geboorte. Als je niet wil meedoen met dat verschroeiende tempo, moet je toch ook kunnen bestaan? Daarom: geef iedereen een minimumloontje. Wil je meer verdienen, dan ga je werken. En anders leef je van het minimum. Ik denk dat we daar rijk genoeg voor zijn.»

undefined

null Beeld

'Door plat op de buik te gaan voor de multinationals hebben de politici hun macht laten wegvreten'


Pearl Harbor

HUMO Het basisinkomen staat niet in het manifest dat u samen met tien politieke jongerenorganisaties hebt voorgesteld.

TERLOUW «Nee, daar zijn niet alle partijen het over eens, geloof ik (lacht).

»Het idee voor dat manifest kwam van mijn zoon: ‘Pap, informeer eens of die jongerenvoorzitters zich niet willen inzetten voor hun gezamenlijke toekomst.’ Tot mijn grote vreugde wilden ze dat. En ze hebben bewezen dat ze het – over de partijgrenzen heen – in één avond eens konden worden over heel belangrijke principes. Nederland moet één van de koplopers worden op vlak van duurzaamheid. Het principe ‘de vervuiler betaalt’ moet een vast uitgangspunt zijn voor elk beleid. Elke maatregel moet getoetst worden aan het effect ervan op de aarde. Multinationals mogen niet minder belastingen betalen dan kleinere ondernemingen. En het beleid moet weer meer rekening houden met de mensen. Dat zijn ze. Prachtig, toch?»

HUMO Is het realistisch te denken dat de machthebbers dat zomaar naar hun regeerakkoord gaan vertalen?

TERLOUW «Dit zomaar negeren zou onverstandig zijn. Politici moeten zich altijd afvragen wat rechtvaardig is. Wel, het is niet rechtvaardig om de aarde in een belabberde staat achter te laten voor de volgende generaties. Ik heb er alle vertrouwen in dat de jongeren dit zullen opvolgen. Dit gaat om hún toekomst.

»Maar ook de bevolking moet meewillen. Iedereen moet ervan doordrongen raken dat we alles op alles moeten zetten om de verwoesting van onze planeet te stoppen. Politici zouden daar in toespraken meer aandacht voor moeten hebben. Ze zouden ook meer maatregelen moeten nemen. In Scandinavië gebeurt dat. Het percentage duurzame energie is daar veel hoger dan bij ons.

»Onze politici schieten tekort. Ze laten zich voortdurend afleiden door de waan van de dag. Dat zou ons weleens heel zuur kunnen opbreken. Het klimaatakkoord van Parijs is gebaseerd op een gematigd scenario, maar het zijn de worstcasescenario’s die steeds waarschijnlijker worden. De stormen worden heftiger, de verdroging ernstiger. Het ís aan het gebeuren. Sommige dingen zijn zelfs niet meer te stuiten. Maar de wetenschap kan erg veel. Mochten we dat écht willen, dan zouden we CO2 uit de lucht kunnen halen. Maar het is blijkbaar geen prioriteit.»

HUMO In ‘Kop uit ’t zand’ heeft de mensheid een grote ramp nodig eer ze in actie schiet. Waarom zijn mensen banger voor moslimterroristen, die bij ons relatief weinig slachtoffers maken, dan voor de klimaatopwarming, die de mensheid kan decimeren?

TERLOUW «Omdat die maar langzaam binnendruppelt. Mensen denken dat ze zich nog wel zullen redden. ‘We zijn goede dijkenbouwers.’ ‘Het zullen toch eerst de armsten in Bangladesh zijn die getroffen worden.’ Zulke egoïsten zijn we nu eenmaal.

»Op 7 december 1941 werd Pearl Harbor gebombardeerd door de Japanners. De volgende dag zei president Roosevelt: ‘Vanaf nu hebben wij een oorlogsindustrie.’ En de bevolking vond dat prima. Dat bombardement was acuut, de doden lagen er. Wat er nu aan de hand is, wordt pas echt duidelijk over twintig, dertig jaar. We missen een langetermijn-gen. Vanuit onze evolutie zijn we het gewend om in te spelen op acute verlangens: eten, slapen, voortplanten, nu! Geen enkel dier denkt op een termijn van dertig jaar. Wij zouden het kunnen, dankzij onze hersenen, maar het is tegen onze natuur. Dus blijven we maar discussiëren en ons afvragen of het wel zo’n vaart zal lopen. Wetenschappers hebben nu eenmaal twijfels. Ze gaan liever met elkaar in discussie dan op de barricaden te kruipen. En toch hebben we een Occupy-beweging van wetenschappers nodig, om de politici met de waarheid te bestoken.»

HUMO Niet eenvoudig met een Amerikaanse president die volhoudt dat het allemaal onzin is.

TERLOUW «Ongelofelijk dat een land zo’n man tot president kan verkiezen! Iemand die de leugen als een normaal beleidsinstrument beschouwt. Hij weet best dat de klimaatverandering aan de gang is. Maar het is tegen zijn belang om dat te erkennen. Ik noem dat liegen.»

HUMO Zijn mensen nog wel in de waarheid geïnteresseerd?

TERLOUW «Ze wantrouwen de politiek. Ze denken: ‘Ze liegen toch allemaal, dus laat ik maar kiezen voor de leugenaar die mijn belang het meest dient.’ Heel treurig. Hopelijk komt er een reactie.»

HUMO 2016 werd door sommige experts het nieuwe 1933 genoemd.

TERLOUW «Dat ga ik niet doen. Te besmet.»

HUMO De voorbije zeventig jaar was vrede haast een evidentie in Europa. Komt het spook van de oorlog opnieuw dichterbij?

TERLOUW «Mijn tijd zal het nog wel duren, maar de grootste bedreiging voor de vrede zijn de tientallen miljoenen klimaatvluchtelingen die op ons afkomen. Daarvan zien we nu de voorwacht. De oorlog in Syrië heeft al een klimaatcomponent. In Oost-Afrika leidt de extreme droogte tot enorme hongersnood. En de stijging van de zeespiegel zal nog grotere vluchtelingenstromen op gang brengen. Veel dichtbevolkte gebieden liggen bij rivieren of zeeën: die gáán overstromen. De CO2-concentratie in de atmosfeer is bijna even hoog als 50 miljoen jaar geleden. En toen was de zeespiegel tientallen meters hoger. Gelukkig zit er wat vertraging op.»

HUMO In ‘Kop uit ’t zand’ is er een passage waarin een burgerwacht met scherp schiet op bootvluchtelingen.

TERLOUW «Dat zal gebeuren, tenzij we tijdig ingrijpen. Maar ik maak me weinig illusies. Als mensen vinden dat hun eigen belangen in gevaar komen, deinzen ze voor niks terug. Degenen die na mijn toespraak voor me geapplaudisseerd hebben, zijn de volgende morgen ook gewoon in hun auto gesprongen om 500 meter verderop in de slagerij biefstuk te gaan kopen. Zo zijn we.

»Daarom moet de overheid iets doen. Voer een taks in op kerosine. Er scheelt toch wat als een vliegticket bijna goedkoper is dan een treinticket? Ik ben ook voor een vleestaks: 10 procent erbij. We doen het voor alcohol en tabak, waarom niet voor vlees? Vlees is slecht voor mens en aarde. Ik eet het haast niet meer – mijn vrouw is een strikte vegetariër. Buitenshuis zal ik nog weleens een bitterbal nemen, maar het genot van een biefstuk ben ik totaal ontwend, om ecologische én ethische redenen. De manier waarop we die dieren houden, deugt niet.»

'Politici doen vaak alsof mensen dom zijn. Ze moeten ophouden met dingen te beloven waar haast niks van terechtkomt'


De grote gok

HUMO ‘Ik moet nog 45 worden, en het lijkt of ik al aan het eind van mijn leven ben, een leven waarin ik niets bereikt heb,’ zegt het hoofdpersonage in ‘Kop uit ’t zand’. Is uw balans positiever?

TERLOUW «Mijn leven is eigenaardig verlopen. Ik dacht dat ik een wetenschapper zou blijven. Maar toen ik een dertiger was, werd de interesse voor andere dingen te sterk. En het onderzoek naar kernfusie, waar ik aan meewerkte, schoot ook niet op. Ik vroeg me af wat ik nog meer kon. Gelukkig wordt er in de politiek en in de uitgeverswereld nooit om een diploma gevraagd. D66 (de Nederlandse sociaal-liberale partij, red.) werd opgericht en dat was iets voor mij. Ik verdiepte me in de gemeentepolitiek en voor ik het wist zat ik in de Kamer.

»In dezelfde periode werd ik toevallig ook schrijver. Ik vertelde altijd zelfverzonnen verhalen aan mijn kinderen. Mijn vrouw vond die steeds beter worden en zei dat ik ze maar eens moest opschrijven. Tot mijn stomme verbazing leidde dat tot groot succes.

»Het leven heeft me toen bij de hand genomen. Als je eenmaal partijleider bent, kun je niet meer kiezen. En als je boeken zoveel succes hebben, ga je daar ook mee door. De boeken die ik bijna vijftig jaar geleden schreef, worden vandaag nog bijna allemaal gelezen.

»In Utrecht werd ik onlangs aangesproken door een man: ‘Meneer Terlouw? Mijn zoon is door u beginnen te lezen. Dat heeft zijn leven enorm verrijkt, hartstikke bedankt.’ En toen liep hij weg. Dat zijn mooie momenten. Het heeft toch wat betekend voor sommige mensen. Ik merk ook dat er in de politiek nog altijd naar me wordt geluisterd. En ‘De wereld draait door’ heeft me veel plezier gedaan. Zelfs Vlaanderen luisterde mee: fantastisch! Ik heb een ontzettend mooi leven gehad. Bovendien heb ik al zestig jaar een heel lieve vrouw. En vier kinderen. En twaalf kleinkinderen. Ik voel me gezegend.»

HUMO Zou u vandaag opnieuw 35 jaar en politicus willen zijn?

TERLOUW «Lastige vraag. Iedere tijd heeft z’n moeilijkheden. Ik was 12 toen de Tweede Wereldoorlog eindigde. De periode daarna was een heel mooie tijd. Een tijd van vrede en wederopbouw. We waren ervan overtuigd dat we de wereld beter achterlieten dan we hem hadden aangetroffen. En er was nog vertrouwen in de politiek. Mensen vonden wel dat het beter kon – dat is van alle tijden – maar politici hadden moreel gezag. Er werd met eerbied naar hen geluisterd. Dat zie ik vandaag helemaal niet meer.»

HUMO De Nederlandse theoloog Wim van Vlastuin reageerde fors op uw speech: ‘Als Terlouw vindt dat we onze jongeren iets slechts nalaten, moet hij zichzélf ook de ogen uit het hoofd schamen.’ Hij noemde u een exponent van de generaties die de wereld naar de knoppen hebben geholpen.

TERLOUW «Ik heb me in de politiek altijd met het milieu beziggehouden. Toen ik in 1971 in de Kamer kwam, heb ik me meteen op de bescherming van de Waddenzee gestort, het openhouden van de Oosterschelde en de gevolgen van de gaswinning in Groningen voor de bodem. Eén jaar later kwam het rapport van de Club van Rome: ze waarschuwden dat er grenzen aan de groei en aan de draagkracht van de planeet zijn. Daarover heb ik lezingen gehouden. Het kan altijd beter, maar op dat vlak verwijt ik mezelf weinig. Je kunt grote ontwikkelingen niet in je eentje tegenhouden. Maar ik ben wel mee verantwoordelijk voor wat er is gebeurd, net zoals iedereen.»

HUMO Waarom koos u destijds voor D66? Wij kennen zo’n partij niet in België.

TERLOUW «In Nederland is de liberale VVD een conservatieve partij. Wij zijn progressiever, linkser en heel pragmatisch. D66 had minder ideologische dogma’s dan de klassieke partijen. We hadden niet eens een beginselprogramma. Je moet meegaan met de ontwikkelingen in de samenleving. Wij gingen uit van feiten, van de waarheid. Dat idee trok me wel aan.»

HUMO U bent partijleider en minister geweest. Had u verwacht dat u meer zou kunnen bereiken in de politiek?

TERLOUW «De macht van een politicus in een democratie is beperkt. Je kunt maar een half pasje vooroplopen, of een half pasje achterblijven. Anders zetten ze je af.»

HUMO In 1976 wilde u er, na vijf jaar politiek, al mee kappen. Maar de partij vroeg u als lijsttrekker.

TERLOUW «Ik was nieuw in de politiek, en nog onbekend als schrijver. Midden jaren 70 hadden we in de peilingen nog 0,5 procent. Ik vond dat het nog bitter weinig zin had om door te gaan. Maar op een verkiezingscongres vroeg men mij hartstochtelijk om lijsttrekker te worden. Ik vroeg een paar uur bedenktijd. Toen ben ik in de stad met mijn vrouw en mijn voorlichter gaan wandelen. Bij mijn terugkeer heb ik ingestemd, op voorwaarde dat iedereen aan de slag ging. Ik wilde binnen de drie maanden 1.666 nieuwe leden, en 66.000 handtekeningen onder een petitie voor onze verkiezingsdeelname. Het werd doodstil toen ik dat zei. Ik dacht dat ze me volkomen krankzinnig vonden. Maar er brak een gigantisch applaus uit. Ze begonnen meteen lijsten voor die petitie te maken.

»Die avond belde mijn vader me op. Hij bemoeide zich normaal nooit met mijn politieke carrière. ‘Ben je gek geworden?’ vroeg hij (lacht). Ik vreesde dat ik fout gegokt had. Maar mijn oproep deed z’n werk: na drie maanden hadden we meer dan 4.000 nieuwe leden en bijna 90.000 handtekeningen. Af en toe moet je eens iets durven. Die beslissing heeft mijn leven enorm beïnvloed.»

HUMO Een paar jaar later werd u minister van Economie. Hebt u daar plezier aan beleefd?

TERLOUW «Nee. Dat was een slecht kabinet. De christendemocratische minister-president Dries van Agt en de socialistische leider Joop den Uyl hadden een veel te moeilijk verleden. Het wantrouwen regeerde. Ik zat tussen die twee geprangd en kreeg van alles de schuld. Toen had ik er genoeg van. In 1982 ben ik uit de politiek gestapt en naar Parijs verhuisd. Daar heb ik acht jaar voor de Conferentie van Europese Transportministers gewerkt. Voor die functie heb ik de hele wereld afgereisd. Veel plezieriger.»

undefined

null Beeld

undefined

'Er is nog nooit een land slechter geworden van immigratie. De meeste landen worden er net rijker van'


Wat met Wilders

HUMO Wat verwacht u van de Nederlandse verkiezingen?

TERLOUW «Pfff, niemand weet wat er gaat gebeuren.»

HUMO De liberale premier Mark Rutte (VVD) heeft al gezegd dat er 0 procent kans is dat Geert Wilders aan de macht komt.

TERLOUW «Daar kan hij moeilijk op terugkomen. Ook de christendemocraten van CDA hebben ondervonden hoe schadelijk het is om met Wilders samen te werken. Mogelijk komt er een linkse coalitie, met CDA erbij. En anders zullen VVD en CDA moeten bekijken wie ze erbij nemen. D66? Misschien.»

HUMO De conservatieve PVV van Wilders ligt wel op kop in de peilingen. Een flink deel van het publiek blijft afkerig van immigranten en moslims. Gelooft u dat het nog goed komt met de multiculturele maatschappij?

TERLOUW «Er is nog nooit een land slechter geworden van immigratie; de meeste landen worden er net rijker van. Het populisme dat nu overal de kop opsteekt, is ingegeven door angst. Mensen zijn bang om hun rijkdom en identiteit te verliezen. We moeten beseffen dat een beetje menselijkheid tonen ook bevredigend kan zijn. En dat die angsten grotendeels ongegrond zijn. Men doet alsof heel Nederland stilaan geïslamiseerd is, maar er zijn amper 6 procent moslims in Nederland.

»Het baart me zorgen dat mensen zo negatief over de politiek spreken. Al zijn de politici daar zélf mee schuldig aan. Al die schandalen, al die halve waarheden. Politici doen te vaak alsof burgers dom zijn. Vóór de verkiezingen beloven ze allerlei dingen, terwijl iedereen weet dat daar haast niks van terechtkomt in een coalitieregering. Zég dat dan gewoon. Politici moeten ophouden met dingen te beloven.»

HUMO In Nederland nemen ook de anti-Europese gevoelens toe. De EU zit in woelig water. Hoe groot acht u de kans dat ze straks ophoudt te bestaan?

TERLOUW «Ik verwacht dat niet, maar de kans is ook niet nul. Het probleem van Europa is dat het primaat van de economie zo sterk is geworden. Vroeger was de EU veel socialer. Men heeft er zoveel mogelijk landen bij gehaald, om de markt te vergroten. Alles moest wijken voor economische groei, de rest zijn ze vergeten. En daar ondervinden we nu de terugslag van: de brexit, het groeiende anti-Europese sentiment in veel lidstaten. De mensen pikken het niet meer.»

HUMO Het hebzuchtgas, zoals u het in uw jeugdboek noemt, heeft Europa kapotgemaakt?

TERLOUW «Van dat gas hebben we allemaal last. De solidariteit in de samenleving is afgenomen met de toename van de rijkdom. In de jaren 70 gingen de politieke demonstraties nooit over geld, maar over ideologie: tegen de apartheid in Zuid-Afrika, tegen kernwapens, voor abortus. Vandaag gaat het alleen nog over geld. Zeker in Europa.

»Het primaat van de economie is enorm. Het is toch schandalig dat de multinationals veel minder belastingen betalen dan kleinere bedrijven? Men heeft die bedrijven gelokt met lagere tarieven. Of dat rechtvaardig is, daar dacht men niet aan. Hou daarmee op, overheden!»

HUMO Dat doen ze niet. Bij ons krijgt ExxonMobil jaarlijks 1,4 miljoen euro uit het Klimaatfonds. Dat is volgens minister Joke Schauvliege nodig om het oliebedrijf hier te houden. Om dezelfde reden krijgt de Europese cementsector gratis uitstootrechten.

TERLOUW «Dat is krankzinnig. Uit de rapporten van het Internationaal Energieagentschap blijkt dat fossiele energie vijf keer meer wordt gesubsidieerd dan duurzame energie. En dat met de klimaatakkoorden ernaast.

»De Europese Centrale Bank, die elk jaar miljarden euro in de economie pompt, koopt tegenwoordig ook bedrijfsobligaties op. Enkel multinationals hebben die. Zij krijgen dus goedkoop geld, waarvan ze een deel gebruiken om hun dure schulden af te lossen. Kleine bedrijven kunnen dat niet. Zo ontstaat concurrentievervalsing. Zolang politici zulke dingen toestaan, moeten ze niet verbaasd zijn dat er wantrouwen is bij de mensen.»

HUMO Ook een mens van 85 wordt kennelijk nog boos als hij de krant leest?

TERLOUW «Mijn verbazing neemt iedere dag toe. Politici zijn vergeten dat zij de baas zijn namens ons. Door plat op de buik te gaan voor de multinationals, hebben ze hun macht laten wegvreten. Alles is geprivatiseerd en men laat het kapitaal z’n gang gaan. Hoe meer ze verdienen, hoe minder ze willen betalen. Het is hoog tijd voor een tegenreactie.»

undefined

'Geen enkel dier denkt op een termijn van dertig jaar. We missen een langetermijn-gen'


Pokémon jagen

HUMO Daarvoor vestigt u uw hoop op de jeugd. Stijn Meuris vroeg zich eind vorig jaar af waar de 18-jarige pol en soc-studenten zitten. ‘Op Pokémon aan het jagen?’

TERLOUW «Ze zijn aan het gamen en het twitteren, ja. Maar vroeger was de jeugd even passief. Toen waren ze ook aan het voetballen en biertjes aan het drinken op de kermis. Toch heb ik vertrouwen in de jonge mensen die ik ontmoet. Ze komen misschien niet meer massaal op straat, maar ze hebben wel weer idealen. Ze zijn minder materialistisch.»

HUMO Welk advies zou u hun geven?

TERLOUW «Ten eerste: léés. Romans, biografieën, degelijke kranten. Maak daar een gewoonte van. Je ziet tegenwoordig kinderen van 2 jaar al over zo’n tablet vegen. Zolang ze ook blijven lezen, is dat niet zo erg. Maar als ze alleen maar gamen, gaat er iets verloren: de verhalen, de fantasie. Bij het lezen moet je je verbeelding gebruiken. Bij het tv-kijken hoef je niks te doen, je krijgt het hele beeld hapklaar opgelepeld.

»Twee: interesseer je voor dingen. Niet voor alles, maar toch voor een hele hoop. Wees niet te lui.

»Drie: durf te kiezen. Als er mogelijkheden opdoemen, neem dan een beetje risico. Heb ik ook meermaals gedaan. Bij mijn overstap van de wetenschap naar de politiek verloor ik mijn baan. Ik had er in de politiek zó naast kunnen vallen, met vier kleine kinderen thuis. Toch heb ik het gedurfd. Na een jaar of tien in de politiek voelde ik mijn houdbaarheidsdatum naderen en ben ik eruit gestapt. Dat is mijn verdienste: ik durfde keuzes te maken. De rest is geluk.

»Vier: als je succes hebt, vraag jezelf dan af of je ook nog vreugde kunt beleven aan een madeliefje. Aan het kleine. Je ziet te veel Elvis Presleys. Elvis kon goed zingen, maar door de gouden platen, de veroveringen en de steeds grotere zalen, raakte hij aan de alcohol en de drugs. En zullen we nu maar ophouden? Ik moet de beesten gaan voederen.»

undefined

Jan Terlouw, ‘Het hebzuchtgas’,
‘Kop uit ’t zand’, Uitgeverij De Kring

null Beeld
null Beeld
Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234