null Beeld BELGA
Beeld BELGA

ondertussen in het verborgeneRoger Vangheluwe, als dienaar Gods in Frankrijk

Humo zocht en vond de schuilplaats van Vangheluwe: ‘Hij weet te veel, ze wachten tot hij sterft’

In de Franse abdij van Solesmes, op zes uur rijden van Brussel, slijt de voormalige Brugse bisschop Roger Vangheluwe (84) zijn dagen. Het ziet er niet naar uit dat hij nog zal worden gestraft voor zijn daden van kindermisbruik, maar een vrij man kun je hem ook niet noemen. ‘De facto is mijn cliënt verbannen, dat vind ik toch een serieuze bestraffing.’

In het Westen van Frankrijk, op 60 kilometer van Le Mans, torent een eeuwenoud gebouw met hoge kasteelmuren boven het dorpje Solesmes uit: het is de Sint-Pietersabdij van de benedictijner monniken. De abdij, die niet toegankelijk is voor de dorpsbewoners, geniet ruime bekendheid voor de prachtige gregoriaanse gezangen van de monniken, die een leven leiden dat uitsluitend in het teken staat van bidden en werken. Af en toe nemen ze ook een gast op die elders geen onderdak vindt: in de loop der tijden hebben veel vluchtelingen hier een veilig onderkomen gezocht, maar ook misdadigers op de loop voor justitie. Op deze plek, Place Dom Guéranger nummer 1, woont momenteel Roger Vangheluwe.

Vangheluwe moest in 2010 ontslag nemen als bisschop van Brugge, nadat de inhoud van een gesprek tussen hem en zijn neef Mark Vangheluwe, in aanwezigheid van kardinaal Godfried Danneels, was uitgelekt. Uit opnames van dat gesprek bleek dat de bisschop zijn neef jarenlang seksueel had misbruikt. Later werd ook duidelijk dat de bisschop meer slachtoffers had gemaakt. Vangheluwe is nooit voor zijn daden gestraft. Na zijn ontslag verdween hij in, wat hij zelf noemde, ‘het verborgene’: eerst dook hij onder in de abdij van Westvleteren, later in Franse kloosters en abdijen. En nu vertoeft hij dus in Solesmes, zo staat te lezen in een tussenarrest van de Brusselse kamer van inbeschuldigingstelling van Operatie Kelk. Die kwam op gang na de bekentenis van de bisschop, als een grootschalig onderzoek naar seksueel misbruik in de Kerk en schuldig verzuim.

Kerkjurist Rik Torfs betwijfelt dat Vangheluwe in Solesmes is beland omdat de abdij een vrijhaven is voor mensen op de vlucht.

RIK TORFS «De term ‘kerkasiel’ is een vroegmiddeleeuws begrip. In 800 na Christus, ten tijde van Karel de Grote, was het al over zijn hoogtepunt heen. De Franse Revolutie wiste de laatste sporen ervan uit: Kerk en Staat werden voorgoed gescheiden. Er waren geen plekken meer waar justitie niet mocht controleren.

»Het neemt niet weg dat vluchtelingen nog altijd naar kerken trekken als ze in nood zijn. Mensen weten dat de overheid liever niet in een kerkgebouw binnenvalt.

»Vangheluwe hoeft evenwel niet bang te zijn voor justitie. De feiten waarvan hij wordt beschuldigd, zijn verjaard. Alleen de Kerk lijkt hem nog enigszins te kunnen raken. Vangheluwe moet, als priester, gehoorzamen aan de paus van Rome.»

Maar ook de Kerk heeft Vangheluwe niet gestraft. Het Vaticaan heeft hem niet teruggezet naar de lekenstaat, zoals oorspronkelijk werd gesuggereerd: hij is nog altijd priester.

TORFS «Dat kon toen niet op basis van het kerkelijk recht. Intussen is de verjaringstermijn voor zedenmisdrijven veranderd. Maar je kunt Vangheluwe niet straffen voor oude feiten op basis van nieuwe rechtsregels, dat klopt niet.

»De Kerk kan Vangheluwe dus weinig strafmaatregelen opleggen, behalve dat hij zich in het verborgene moet ophouden en zwijgen.»

Joris Van Cauter, de advocaat van Roger Vangheluwe, bevestigt dat laatste. Vangheluwe zal zich, op last van Rome, nooit meer in het openbaar uiten.

JORIS VAN CAUTER «Dat ene interview, dat hij tien jaar geleden aan VT4 heeft gegeven, was er al één te veel.»

VERBAZINGWEKKEND

Joël Devillet, die als tiener jarenlang werd misbruikt door een Waalse priester, wordt boos van die straffeloosheid. Hij heeft zich in Operatie Kelk burgerlijke partij gesteld.

JOËL DEVILLET «Rome legt Vangheluwe niets in de weg: hij is nog altijd priester. Hij kan nog altijd de mis vieren, dat hou je niet voor mogelijk, toch?»

An Quaghebeur, woordvoerder van de huidige bisschop van Brugge Lode Aerts, spreekt dat tegen.

AN QUAGHEBEUR «Rome heeft Roger Vangheluwe verplicht in een gesloten gemeenschap te verblijven. Hij mag geen priesterlijke taken meer vervullen of verklaringen in de media afleggen. Ook bezoek mag hij niet ontvangen. Dat geldt voor de rest van zijn leven.»

DEVILLET «Toen Vangheluwe in 2019 door de politie werd verhoord, tekende hij zijn verhoor af met een kruisje naast zijn naam: het teken van een bisschop. Hij is nog altijd een gezagsdrager van de kerk.

»Ik heb laatst nog een keer naar Rome geschreven: ze antwoorden niet. Ze wachten op zijn dood, zo eenvoudig is het. Vangheluwe weet te veel. Dat is het probleem met priesters: ze gaan bij elkaar te biecht. Ze weten allemaal dingen van elkaar. Kardinaal Danneels, die intussen is gestorven, heeft nooit iets verkeerds over Vangheluwe gezegd.»

Abbaye Solesmes Beeld web
Abbaye SolesmesBeeld web

Niet alleen Rome gaat coulant met het kindermisbruik van Vangheluwe om, ook het federale parket doet dat. In De Morgen stond drie maanden geleden te lezen dat Vangheluwe in Operatie Kelk buiten vervolging zal worden gesteld. Joris Van Cauter gaat daar ook van uit. ‘Dat is de immer ongewijzigde vordering van het federaal parket.’

VAN CAUTER «Operatie Kelk heeft géén onderzoek gevoerd naar het misbruik van mijn cliënt, dat is een misvatting. Dat onderzoek is, gedurende korte tijd, in het Brugse gebeurd. Het is nooit tot een zaak gekomen omdat het parket snel heeft vastgesteld dat de feiten zijn verjaard – ruim verjaard.»

TORFS «Je kunt zeggen: op zo’n misdrijf mag geen verjaring staan. Als jurist begrijp ik waarom die regel bestaat, maar de tijdgeest gaat daar lijnrecht tegenin: tegenwoordig kun je niet hard genoeg worden gestraft.»

Humo heeft indertijd over dat Brugse onderzoekswerk bericht. Het was een vooronderzoek zonder onderzoeksrechter, aangestuurd door procureur Jean-Marie Berkvens himself. Berkvens zette niet de gelauwerde speurders van de Brugse zedensectie op de zaak, maar een vertrouwenspersoon van de tuchtsectie die op het moment van het ontslag van de bisschop met vakantie was. De speurder nam de laptop en de computer van de bisschop pas na respectievelijk twee en vier maanden in beslag, voldoende tijd om belastende sporen te wissen. Toch vond de Computer Crime Unit meer dan 60.000 afbeeldingen van porno op de toestellen van Vangheluwe terug. Een aantal daarvan leken kinderporno te zijn, maar het parket oordeelt dat het geen porno met minderjarigen betreft.

‘Ik ga akkoord met het parket,’ zegt advocaat Joris Van Cauter. ‘Er is geen misdrijf. Daarom moet mijn cliënt buiten vervolging worden gesteld.’

DEVILLET «Als ze bij ons één honderdste van dergelijke plaatjes aantreffen, vliegen wij achter de tralies.»

Christine Mussche, die optreedt als advocate van Child Focus, dat zich ook burgerlijke partij heeft gesteld, zegt: ‘Het onderzoek is nog niet afgelopen.’ Het is wellicht de laatste stuiptrekking van Operatie Kelk, een onderzoek dat elf jaar geleden het hele land beroerde, al was het maar door de spectaculaire manier waarop speurders duizenden verborgen dossiers over seksueel misbruik uit de garage van het bisdom rechtstreeks in de laadbak van een vrachtwagen gooiden. De huiszoeking bleek achteraf onwettelijk: uiteindelijk mochten de speurders slechts 54 van de 5.000 in beslag genomen dossiers uitpluizen. Het gevolg is dat alle 68 verdachten van seksueel misbruik en schuldig verzuim wellicht met de schrik zullen vrijkomen.

‘Het parket zei al in zijn eindvordering van 2015 dat de feiten zijn verjaard,’ zegt Eric Van Duyse, woordvoerder van het federaal parket. ‘Maar de advocaten van de burgerlijke partijen hebben bijkomende onderzoeksdaden gevraagd en nieuwe burgerlijke partijstellingen neergelegd.’

VAN CAUTER «Het is moeilijk verdachten te straffen voor feiten die zich in de jaren 50 hebben voorgedaan. Velen van hen zijn intussen overleden. En er hebben zich ook een aantal fantasten gemeld. Dat heeft de zaak van de andere burgerlijke partijen niet gediend.»

Walter Van Steenbrugge, die als advocaat enkele tientallen slachtoffers vertegenwoordigt, wil niets kwijt, tenzij: ‘Binnenkort is er nieuws over Operatie Kelk.’

HUMO Goed of slecht nieuws?

WALTER VAN STEENBRUGGE «Verbazingwekkend nieuws.»

SCHAAKMAT

Tot nader bericht heeft Vangheluwe geen teken van schuldinzicht gegeven. In politieverhoren lijdt hij aan hardnekkig geheugenverlies, in het legendarische interview met VT4 had hij het over ‘een relatietje’ met zijn neef en zag hij geen reden waarom hij zich door een professional zou laten begeleiden: ‘De feiten dateren al van 25 jaar geleden.’ Marc Geenen, die het interview tien jaar geleden afnam, stelde ook vast dat de bisschop zich niet van de reikwijdte van zijn daden bewust was. ‘Ongevraagd vertelde Vangheluwe dat hij zijn neefje niet had gepenetreerd: hij had het jongetje dus niet verkracht, zei hij.’

MARC GEENEN «Ik had beloofd hem na het interview met de wagen terug te brengen naar de abdij in La Ferté-Imbault, waar hij verbleef. De man was in goede luim. Hij besefte niet dat hij zich in het interview aan de galg had gepraat. ‘Wat zijn je hobby’s?’ vroeg hij. Ik somde wat dingen op, zoals schaken. Dat trof: Vangheluwe hield ook van schaken. De hele rit lang heeft hij me onderhouden over fameuze openingszetten. Het was onwezenlijk.»

De huidige Brugse bisschop Lode Aerts betreurt dat Vangheluwe ‘slechts gedeeltelijk wordt gestraft’, zegt zijn woordvoerder.

QUAGHEBEUR «Slachtoffers van seksueel misbruik moeten worden erkend. Een belangrijke stap in dat proces is de bestraffing van daders.»

Intussen verblijft Roger Vangheluwe in een versterkte burcht op zes uur rijden van Brussel. Veel levensvreugde haalt de wereldse prelaat naar alle waarschijnlijkheid niet uit zijn verblijf bij ascetische monniken.

VAN CAUTER «Hij draagt zijn lot. De facto is mijn cliënt verbannen, dat vind ik wel een serieuze bestraffing, ook al staat die niet in het wetboek.»

HUMO Is hij ongelukkig in Frankrijk?

VAN CAUTER «Hij leidt zijn leven in het verborgene – tot de volgende Humo uitkomt (lacht)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234