null Beeld

Ian Kershaw - Tot de laatste man

Onder de kroniekschrijvers van het Derde Rijk is Ian Kershaw niet de grootste stilist. Een dienstnota, rapport of memorandum mag nog zo saai zijn, als er een swastikastempel op staat, dan kan hij zijn citeerdrang maar moeilijk bedwingen.

Daar zullen al wel meer lezers over geklaagd hebben, want op de eerste bladzijden van zijn nieuwe boek belooft de professor om 'narratief' te werk te gaan.

'Tot de laatste man' (Spectrum) is de kroniek van de laatste negen maanden van de oorlog, van de aanslag op Hitler, op 20 juli 1944, tot de capitulatie op 7 mei 1945. Duitsland gedroeg zich in die laatste fase volgens Kershaw op een historisch unieke wijze: ook toen de toestand volslagen hopeloos was geworden, bleef het land doorvechten, tot de laatste snik.

Hij wil weten waarom of waardoor de Duitsers zich als lemmingen bleven gedragen. Een van de antwoorden op die vraag bestaat slechts uit twee woorden: Adolf Hitler. De Führer kon tot diep in de oorlog rekenen op de steun van het leeuwendeel van zijn volk.

De mislukte Stauffenberg-aanslag werkte daardoor averechts en was juist een aansporing om door te gaan. Veel hoge officieren zagen in de aanslag een afspiegeling van de mythische ‘dolkstoot’ die Duitsland in 1918 had geveld. Die schande mocht zich niet herhalen.

Ook Stalin leverde zijn bijdrage aan het Duitse moreel. Berichten over het beestachtige gedrag van de Sovjetsoldaten in bevrijd gebied hielpen om elke gedachte aan overgave te bannen. Aan het westelijk front gedroegen de soldaten zich fatsoenlijker, maar dat werd ruimschoots goedgemaakt door de luchtbombardementen op de oude Duitse steden. En boven alles hield de duurzaamheid van het nationaalsocialistische systeem de samenleving recht.

De nazi’s verloren de oorlog, maar wonnen de slag tegen het eigen volk, dat ze op het einde onderwierpen aan een ongeëvenaarde, totale mobilisering. De Duitse burgers proefden daarbij zelf van de gruwelijke terreur die tot dan toe het voorrecht van de ‘Untermenschen’ was geweest.

Alleen de ruggengraat van de burgerlijke ambtenarij bleef intact: tot in de laatste dagen van de oorlog werd de post bedeeld.

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234