null Beeld

ICYMI: Garry Shandling, een van de beste, meest innovatieve en grootste comedians uit de Amerikaanse stand-upwereld

Elke vrijdag duiden we het belangrijkste popcultuurnieuws in onze rubriek ‘In Case You Missed It’. Vandaag Gary Shandling, een van de grootste stand-up comedians.

Het is inmiddels twee jaar geleden dat Garry Shandling overleed aan hartfalen. Garry wie? Garry Shandling, een van de beste, meest innovatieve en daarmee grootste comedians uit de Amerikaanse stand-upwereld. Al is het natuurlijk maar hoe je groot definieert. Shandling verkocht zijn shows niet voor tientallen miljoenen aan Netflix, zoals Ricky Gervais. Hij maakte geen fortuin met een sitcom, zoals Jerry Seinfeld en Larry David deden. Hij werd geen succesvolle filmregisseur en –producer zoals Judd Apatow, inmiddels een genre op zichzelf. En toch komen al deze namen een beetje ‘samen’ in Shandling en zijn ze zeker hartstikke schatplichtig aan zijn legacy. Want, Shandling mag dan een middenmoter geweest zijn qua numbers, zijn unieke, briljante stijl maakte hem dé comedians comedian bij uitstek. Iedere standupper in Amerika wilde eigenlijk maar een ding: dat Shandling je leuk vond. Het was het equivalent van gezegend worden door de paus.

Terug naar die namen hierboven. Laten we eens toelichten hoe die grote jongens allemaal schatplichtig zijn aan Shandling. Garry begon zijn carriere eind jaren zeventig in LA. Hij viel op door zijn briljante, spitsvondige stijl, en werd een vaste gast in de legendarische Tonight Show, met Johnny Carson. Sterker: Shandling was een tijd dé gedoodverfde favoriet om Carson op te volgen als presentator. Dat ging op het nippertje niet door. Shandling was de zenderbazen toch wat te excentriek, en mannen als Jay Leno en David Letterman kregen de voorkeur. Wat Shandling deed? Zijn teleurstelling verwerken in een sitcom, een zeer baanbrekende show die de naam 'The Larry Sanders Show' kreeg. Het concept is simpel: Shandling speelt Larry Sanders, de host van een latenightshow. We volgen hem achter de schermen en zien hem dollen met gasten, vaak celebrities die zichzelf ‘spelen’. Nu vinden we zo’n concept normaal: 'The Office', 'Curb Your Enthusiasm', '30 Rock' – allemaal hanteren ze de mockumentary-stijl. Maar het was Shandlin die dat definieerde in zijn sitcom. Larry David en Ricky Gervais hebben zelf meerdere malen gezegd dat ze hun baanbrekende shows min of meer hebben afgekeken van Shandling.

De relatie van Judd Apatow met Garry Shandling gaat nog verder. Apatow regisseerde afleveringen van de 'Larry Sanders Show', en het was Shandling die hem steunde toen hij op eigen benen wilde staan. Het resultaat was 'Freaks & Geeks', Apatows geniale portret van een highschool in de jaren tachtig. Apatow was close met Shandling, en toen Garry overleed was het dan ook Apatow die de sleutels tot zijn archief kreeg. Al kun je misschien beter zeggen: uitdragerij. Apatow: ‘Garry bewaarde alles, hij schreef ideeen voor grappen meestal direct op, op het eerste wat hij zag liggen waar je op kon schrijven. In zijn huis lagen honderden, zo niet duizenden bonnen, servetjes, papiertjes, etcetera volgeschreven met oneliners.’ Toch moest Apatow bij lezing van dat archief constateren dat hij zijn mentor misschien wel nooit echt gekend heeft. Shandling was een veeleisende man, die uit zijn slof kon schieten. Tegelijk was hij loyaal en warm. Maar persoonlijk werd hij eigenlijk nooit.

Om voor eens en altijd uit te zoeken wie nu de man was die zijn leven zo’n beslissende zet heeft gegeven, heeft Apatow een tweedelige documentaire gemaakt over het leven van Garry Shandling. Komend weekend gaat hij bij HBO in première, waarna hij via andere kanalen ook tot in Europa zal komen. De trailer en de eerste beelden zijn veelbelovend. Apatow dook behoorlijk diep in de jeugd van de virtuoze komiek, en constateerde dat de dood van zijn broertje op 10-jarige leeftijd hét definitieve moment in Shandlings leven is geweest. Zijn ouders waren zo kapot van het verlies, dat er letterlijk nooit meer over gevoelens werd gepraat. Het maakte van hun andere kind, Garry dus, een excentrieke loner, een mens met een missie. Hij zou zich opsplitsen in meerdere personages, zoals Larry Sanders, maar zou tegelijk nooit meer iemand dichtbij zich laten komen. Veelzeggend: in de documentaire zeggen de meeste vrienden van Shandling dat ze eigenlijk nooit een idee hadden hoe zijn liefdesleven in elkaar stak. Ja, hij was tien jaar getrouwd, maar daarna? Geen idee. Garry hield het op afstand. Wel werd hij een zendeling voor meditatie en mindfulness. Het zal hem door zijn moeilijkste momenten hebben getrokken.

Garry Shandling was een unieke persoonlijkheid, en waarschijnlijk de slimste en meest fijnzinnige komiek die er ooit bestond. Minder insulting dan Bill Hicks, maar net zo non-conformistisch. Bedreven in het alledaagse zoals Jerry Seinfeld, maar met veel scherpere randjes. Beter met woorden dan Larry David. Net zo grappig als Steve Martin, maar veel minder een pleaser. Hij wordt gemist. Gelukkig is er nu dus 'The Zen Diaries of Garry Shandling'. Ik kan alvast niet wachten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234