'Iedereen beroemd': de strandfilosoof in Joris Hessels

Joris Hessels (37), die vóór alles theatermaker en acteur is, betrekt de laatste tijd in opdracht van ‘Iedereen beroemd’ een strandcabine ter hoogte van Koksijde.

'Ik geloof dat een tv-programma iets kan veranderen, anders zou ik er nú mee stoppen'

Zijn rubriekje heet ‘Wintertij’ en biedt uitzicht op eenzame wandelaars die buiten het toeristenseizoen hun heil of vergetelheid of schelpjes langs de vloedlijn zoeken. Joris Hessels zwaait ze toe, wenkt ze, biedt ze een kopje koffie aan en varieert op de elementaire vraag ‘Hoe gaat het met je?’

Joris Hessels «Op die vraag geven mensen meestal een eerlijk antwoord. Dat was in ‘Radio Gaga’ ook al zo. Waar zo’n gesprek dan heen leidt, weet je nooit. Nu ja, je komt altijd wel ergens uit, daar vertrouw ik intussen op.»

HUMO Het risico is: gebabbel zonder meer.

Hessels «Ja, maar achter die ogenschijnlijke banaliteit, die koetjes en kalfjes, gaat vaak onuitgesproken pijn schuil, weet ik intussen uit ervaring. Op de televisie moet je meestal alles uitleggen. Alles moet ontzettend duidelijk zijn, en dat staat haaks op wat ik als theateracteur doe. In het theater dat ik de afgelopen vijftien jaar heb gespeeld, ben ik altijd op zoek gegaan naar wat tussen de regels zit, het onuitgesprokene. Ik ben geneigd dat ook in ‘Wintertij’ te doen. In die gesprekken kom ik haast als vanzelf bij een persoonlijk knelpunt van mijn gespreksgenoot uit, iets dat hem of haar dwarszit. Ik voel nog wel enige schroom als ik hen benader, maar ik weet intussen dat mensen altijd iets willen vertellen. Daarnet zat ik op een overvolle trein: we stonden op elkaar gepakt, en ik kan het dan niet laten om een gesprek met iemand aan te gaan. Ik doe dat ook heel graag. Ik denk dat die mensen uit ‘Wintertij’ vooral voelen dat ik oprecht ben, en dus ook oprecht in hen geïnteresseerd. Veel mensen die je in de winter op het strand ontmoet, komen vooral uitwaaien. Ze hopen dat de zeewind bepaalde gedachten, bepaalde demonen misschien, verdrijft. Daar ga ik ’s winters ook voor naar het strand.»

HUMO Herkennen die passanten je van ‘Radio Gaga’?

Hessels «Wie me van ‘Radio Gaga’ herkent, zegt: ‘Tof programma!’, zwaait eens en loopt door. Maar de meeste mensen herkennen me niet, of vagelijk.»

HUMO Denk je dat je iets in de zorg had kunnen betekenen?

Hessels «Wellicht wel. Mijn moeder is lang psychiatrisch verpleegkundige geweest en mijn vader was schooldirecteur: ik ben als het ware in de zorg opgegroeid. Samen met Dominique Van Malder maak ik om de twee jaar een theatervoorstelling met patiënten van het Psychiatrisch Centrum Dr. Guislain in Gent. Als we daar aan het repeteren zijn, voel ik de heilzame werking van theater nog het meest. Aan het begin van het repetitieproces durft zo’n patiënt nauwelijks hardop z’n tekst te lezen, maar aan het einde van de rit kan hij een zaal van tweehonderd man aan. Er kwam een moeder naar ons toe die zei: ‘Mijn zoon is al sinds z’n 18de psychotisch en bijna niet aanspreekbaar, en nu zie ik hem hier op het toneel staan: niet te geloven.’ Die vrouw was ons eeuwig dankbaar, terwijl ze de kracht van theater dankbaar zou moeten zijn. Aan alle patiënten die hebben meegespeeld, is er iets in positieve zin veranderd. Het frustrerende is dat die verandering van beperkte duur is, want zo’n theaterproductie is op een dag afgelopen, en dan keert iedereen terug naar z’n gewone leven. De meeste patiënten vinden dat verschrikkelijk. Ze missen ook de vrijheid die ze op het toneel hebben ervaren. Ze missen de tijd dat ze zich even geen patiënt hebben gevoeld, maar bijvoorbeeld Richard III. De aandacht van het publiek doet ook voor hen wonderen.

»Ik zou graag meer theaterproducties met die mensen maken, maar dat krijg ik zowel fysiek als mentaal niet voor elkaar. ’t Is zwaar, ook al ben ik al sinds mijn kindertijd vertrouwd met psychiatrische patiënten. Veel patiënten voor wie mijn moeder zorgde, kwamen bij ons thuis eten. Ik ben in een rariteitenkabinet grootgebracht (lacht). En ik heb er een grote affiniteit met de onaffe, dolende en melancholieke medemens aan overgehouden.»

'Ik voel me na vijftien jaar nog altijd een kleine garnaal in het theater. Mijn therapeut heeft nog veel werk aan mij'

HUMO Wat was er nog meer typisch voor je jeugd?

Hessels «Ik ben de jongste van vijf en ik was de maizena in het gezin, het bindmiddel. Aangezien ik een nakomertje ben, ben ik praktisch alleen opgegroeid – ik had weinig contact met mijn broer en zussen. Ik was voor de rest een type dat iedereen bijschonk op feestjes en ervoor zorgde dat mensen met elkaar aan de praat gingen. Ik deed er ook alles aan om de lieve vrede te bewaren. Nu ik 37 ben, stel ik vast dat ik die lieve vrede nog het liefst overboord zou gooien. Conflicten ga ik nog altijd uit de weg, terwijl ik ze eigenlijk wil aangaan om te laten zien wie ik ben en waar ik voor sta.»

HUMO Wat is er mis met de lieve vrede?

Hessels «Niets, maar soms kun je jezelf erin verliezen. Maar goed, daar bestaan therapeuten voor.»

HUMO Ben je in therapie?

Hessels «Ja.»

HUMO Een mooie gelegenheid om je de vraag te stellen waarmee ik dit gesprek had willen openen: hoe gaat het met je?

Hessels «Doorgaans goed, maar ik ben een rusteloos mens, ook in de zin dat ik slecht slaap, omdat ik veel pieker. Of is het nadenken? Ik ga binnenkort verhuizen: ik heb hier vier jaar gewoond, vanaf mijn breuk met de mama van ons zoontje Oscar, dat nu 6 is en dus leert lezen en schrijven. Ik wil een nieuw begin, en een huis dat mij niet meer aan mijn scheiding herinnert. Die scheiding was pittig. Ik heb lang met een groot schuldgevoel gekampt omdat de relatie met de moeder van mijn kind niet is gelukt. Ik denk dat Oscar zich nog maar weinig van die breuk herinnert – dat hij de ene week bij zijn moeder is en de andere bij mij, vindt hij normaal, maar ik ga ervan uit dat kinderen altijd willen dat hun ouders samen zijn. Griet Op de Beeck zei in ‘Zomergasten’ dat er maar één onvoorwaardelijke liefde is: die van een kind voor zijn ouders. Meestal hoor je dat de liefde van ouders voor hun kind onvoorwaardelijk is.»

HUMO Denk je dat je over je scheiding heen bent?

Hessels «Ik heb een nieuwe relatie, maar mijn ex en ik blijven tot onze dood de ouders van Oscar. We zijn verplicht een band te hebben en te communiceren. En maar goed ook. Los daarvan voelt die breuk nog altijd als een ongelofelijk falen aan. Het slijt wel, maar veel trager dan ik had gehoopt. Aan schuldgevoel heb je niks, je kunt er niets mee doen. Maar ik ben niet in therapie om van dat schuldgevoel af te raken, maar wel om gaandeweg weer in mijn eigen kracht te kunnen geloven. Ik was mijn zelfvertrouwen kwijt.»

HUMO Is dat voor een acteur niet nog ietsjes hinderlijker dan voor iemand anders?

Hessels «O, maar onzekerheid is schering en inslag bij acteurs en actrices. Wat toneelspelen betreft, ben ik sowieso onzeker en kwetsbaar, maar het goede nieuws is dat ik die kwetsbaarheid in een rol kan investeren. Voor de rest hunker ik nog altijd naar aandacht en erkenning, en naar de Ha! van Humo (lachje). Ook dat komt vaak voor bij acteurs en actrices, maar soms heb ik er last van. Ik zou me ervan willen bevrijden. Ik wil me minder afvragen hoe andere mensen naar me kijken en wat ze van me vinden. Maar dat verlangen om op het toneel te staan blijft. Als ik eenmaal aan het spelen ben, voel ik een drive die ik nooit zou willen opgeven. Het toneel is een vrijplaats waar je van alles kwijt zou moeten kunnen, maar dat lukt me nog niet. Er zit nog een folie van braafheid om me heen, en dat eeuwige ‘door iedereen goed gevonden willen worden’ speelt me ook nog parten. Daar moet ik van af. Mijn onzekerheid heeft soms met gedachten aan mijn medespelers te maken: ‘Shit, ik sta hier naast de grote Johan Heldenbergh op het toneel!’ Zelfs als ik met Dominique Van Malder, mijn beste vriend, op het toneel sta, heb ik dat gevoel. Ik ben na vijftien jaar nog altijd geïmponeerd door de theaterwereld, ik voel me er een kleine garnaal in. De therapeut heeft nog veel werk aan mij.»

'Sinds ik weet dat je uit elkaar kunt gaan, ben ik onzeker. In een verliefde impuls gaan samenwonen is er niet meer bij'

HUMO Weet je waarom je acteur geworden bent?

Hessels «Mijn vader, die nooit over emoties sprak, communiceerde met mij door me vanaf mijn 9de mee te nemen naar het theater. Het uiten van emoties liet hij dus aan het theater over. Al sinds ik voor het eerst een voorstelling van het Koninklijk Jeugd Theater zag, wilde ik ook toneelspelen. Als kind heb ik er nooit van gedroomd iets op de televisie te doen, maar het theater oefende van meet af aan een onweerstaanbare aantrekkingskracht op me uit, wat voor draken ik toen ook in het KJT heb gezien. Zoals veel acteurs ben ik in wezen verlegen, maar dat weet ik flink te compenseren met – hoe zal ik het zeggen? – druk vertoon, vaak erg luid ook. Dan voer ik het hoogste woord.»

HUMO Wanneer ben je op je best?

Hessels «Als ik niet het gevoel heb dat ik me moet bewijzen. En dat overkomt me niet vaak genoeg. Ik voel dat ik me nu al minder moet bewijzen dan in het begin van dit gesprek. Vreemd genoeg heb ik geen last van die bewijsdrang als ik in de vouwcaravan van ‘Radio Gaga’ of in die strandcabine in Koksijde zit, alsof ik ervan uitga dat ik me niet hoef te bewijzen tegenover de mensen die ik daar ontmoet. En aan de hand van de vragen die ik daar spontaan stel, kom ik ook veel over mezelf te weten. In ‘Radio Gaga’ bleek ik op een bepaald moment onbewust veel vragen over de vader-zoonverhouding te stellen. Er is altijd een fase waarin je vooral niet op je vader probeert te lijken, maar beetje bij beetje kom je erachter dat je wél op hem lijkt, en ik zelfs sprekend. Ik ben verliefd geworden op een andere vrouw, en dat heb ik de moeder van mijn zoontje na een tijd verteld, met alle gevolgen van dien. Ik heb daar een paar keer met mijn vader over willen spreken. Ik wilde zijn advies, of misschien zelfs een soort begrip of herkenning, maar dat was heel moeilijk. Zowel voor hem als voor mij.»

'Er is bij het publiek een ongelofelijke behoefte aan menselijke warmte'


Man van Melle

HUMO Blijft acteren in het theater prioritair voor jou, nu je al geruime tijd met succes voor de televisie werkt?

Hessels «Ik zal altijd wel toneel blijven spelen, al geef ik toe dat televisie verleidelijk is. Je verdient er ook meer dan in het theater. Mijn betrachting is nu: één theatervoorstelling per jaar maken, en voor de rest wil ik verder onderzoeken of televisie iets voor mij is. Ik werk nu aan een nieuw televisieprogramma, opnieuw voor het productiebedrijf De chinezen, dat in het najaar wordt uitgezonden. Dominique doet deze keer niet mee omdat hij een fictieserie voor Canvas aan het schrijven is, waar ik hoogstwaarschijnlijk ook in ga meespelen. De werktitel van mijn nieuwe programma is ‘De weekenden’. Ik volg acht mensen die in 2018 allemaal voor een keerpunt in hun leven staan. Het zal weer een niet erg geformatteerd en geregisseerd programma zijn, een beetje in de stijl en de toon van ‘Radio Gaga’. Ik zal het altijd van het oprechte gesprek moeten hebben, en van de waarachtige interesse in de mens die voor me zit.»

HUMO Dat doet me aan ‘2013’ van Woestijnvis denken.

Hessels «Ja, maar met dat verschil dat ik die mensen om de maand uitnodig om samen in het weekend de stand van zaken te bespreken. Daardoor zal hopelijk een groep ontstaan waarin al die mensen, vanuit hun specifieke problematiek of manier van denken, verbintenissen met elkaar aangaan. Nu ja, ’t is voorlopig nog koffiedik kijken, want het leven kun je sowieso niet regisseren. Ik wilde mensen deze keer langer volgen dan in ‘Radio Gaga’ mogelijk was. Na een gesprek van één uur ging ieder zijns weegs in dat programma, en dat was dan dat. We hebben een aflevering gemaakt in een gesloten jeugdinstelling in Mol, waar jongens en meisjes zitten die vaak iets heftigs op hun kerfstok hebben. Als ze 18 zijn, moeten ze de jeugdinstelling onherroepelijk verlaten. Daar staan ze dan. Vaak weten ze niet eens waar ze naartoe moeten. Meestal is hun thuissituatie ontwricht. Denk maar aan Jordy, het instellingskind dat in de Blaarmeersen in Gent gestorven is in een tentje. Ooit wil ik op de televisie laten zien wat er zoal gebeurt als zo’n jongen of meisje van 18 door de maatschappij op straat wordt gezet.»

HUMO Ik weet dat je in je jeugd op het maniakale af van ‘Buiten de zone’ en van ‘Schalkse ruiters’ hebt gehouden, twee programma’s die mij aan Bart De Pauw doen denken.

Hessels (lange stilte) «Ik zie zijn talent als televisiemaker – hij is één van de beste tv-makers van de afgelopen 25 jaar – los van datgene waarvan hij beschuldigd wordt.»

HUMO Doet datgene waarvan hij beschuldigd wordt iets af aan je bewondering voor hem?

Hessels (nog een lange stilte) «Vroeger kon ik uit het hoofd van alles uit zijn programma’s citeren. Nu heb ik hem op een pijnlijke en vooral onhandige manier van zijn voetstuk zien vallen. Mijn grote bewondering zal wel een knauwtje hebben gekregen. En ik kijk nu anders naar de Man van Melle (lachje). Er zijn niet zoveel mensen die het voor hem hebben opgenomen, wat beangstigend is. En wie het een beetje voor hem opnam, deed dat op halfhartige, tjeverige manier. Nu ja, ik kan me ook wel voorstellen dat je je niet over deze affaire durft uit te spreken. Een mens ken je nooit echt. En misschien voelen ze zich ook medeplichtig omdat ze zijn gedrag ooit getolereerd hebben.»

HUMO Stel dat je er weet van hebt dat één van je vrienden zich aan grensoverschrijdend gedrag te buiten gaat. Ga je hem daarop aanspreken?

Hessels «Ja. Al besef ik dat de omgang van acteurs onder elkaar toch anders is, om te beginnen is ze al tactieler. Mijn lief is verpleegkundige op de afdeling kinderoncologie, en zij gaat heel anders met haar collega’s om dan ik. Maar als er van grensoverschrijdend gedrag sprake zou zijn, dan grijp ik meteen in.»

'Ik wil alsnog van die bravigheid af. Die ballast moet weg, zodat ik kan zeggen: 'Kijk, dit ben ik''


Toptijd

HUMO Laten we het eens over vriendschap hebben. Een element dat mee de sfeer van ‘Radio Gaga’ bepaalde, was ongetwijfeld de hechte band die je met Dominique van Malder hebt.

Hessels «Hij laat me ongelofelijk mezelf zijn: in zijn gezelschap voel ik geen schroom, hij duldt elk facet van mijn persoonlijkheid. Ik kan ook met mijn donkere, melancholieke kant bij hem terecht. Hij is een ongelofelijk trouwe mens. Ik ben erg rusteloos, maar bij hem word ik altijd erg rustig.»

HUMO Waarover zijn jullie het oneens?

Hessels «Ik vind dat hij meer moet praten over hoe hij zich voelt. En hij vindt dat ik dat net minder moet doen.»

HUMO Je wordt dit jaar 38: technisch gezien ben je nu in de fleur van je leven.

Hessels «Ja, maar laat ik zeggen dat ik in een zoekende fase zit: mijn vriendin en ik staan op het punt om te gaan samenwonen: we gaan dus aan een samengesteld gezin met drie kinderen beginnen. Wat mijn beroepsleven betreft, vraag ik me nu af of ik er wel goed aan heb gedaan om meer voor de televisie te gaan werken. Ik heb jaren in het theater gewerkt en ik ben bang om dat op te geven. Wat als ik daar plots mijn plek kwijtraak? Stom, ik weet het.

»In dit appartement, en misschien ook in mijn leven, heb ik het gevoel dat ik stilsta. Op deze plek kom ik niet meer thuis. Het leven dat ik hier leid, is me te studentikoos. Enfin, ik heb geen idee hoe mijn nieuwe leven zal uitpakken. Sinds ik weet dat je uit elkaar kunt gaan, ben ik onzeker. Ik ben dan ook meer op zelfbescherming uit dan vroeger. Onbezonnen, in een verliefde impuls gaan samenwonen is er niet meer bij. Ik weet niet helemaal zeker of ik wel voor de volle 100 procent kan samenwonen, maar ik ga het wel doen. Net als voor de mensen uit ‘De weekenden’ zal 2018 ook voor mij een belangrijk jaar zijn.»

HUMO Welke rol speelt de dood in de fleur van je leven?

Hessels «Ik ben er bang voor. Vooral voor de gedachte dat ik, als het zover is, misschien zal moeten beseffen dat ik niet ten volle heb geleefd. Ik moet nog zoveel toevoegen aan mijn bestaan. Ik zou ook meer in het hier en nu willen genieten, wat ik heel moeilijk vind. Ik ben nog te veel bezig met het verleden. Ik heb altijd de beste en de eerste willen zijn, altijd wilde ik met van alles uitpakken, ook met mijn goedheid. Iemand had me in mijn jeugd tijdig moeten zeggen: ‘Sloof je niet zo uit.’ Ik wil alsnog van die bravigheid af. Die ballast moet weg, zodat ik eindelijk kan zeggen: ‘Kijk, dit ben ik.’ Maar misschien weet je pas in de seconde voor je dood wie je eigenlijk bent. Maar goed, hoewel die scheiding een kerf in mijn ziel blijft, beleef ik nu een toptijd. Ik heb er ooit van gedroomd op de cover van Humo te staan en Bart De Pauw eens te ontmoeten, en Koen Wauters. Dat is intussen allemaal gebeurd, en ik ben nog altijd naïef genoeg om daarvan te genieten. Ik hou er voor de rest rekening mee dat de moeilijke dingen van het leven er stilaan aan zitten te komen: mijn ouders leven nog en ze zijn gezond, maar ik ben mij er nu veel meer dan vroeger van bewust dat ze er op een dag niet meer zullen zijn. Ik besef nu ook meer dat ik vrienden en vriendinnen zal verliezen, en ik hou er ook rekening mee dat ik zelf ernstig ziek kan worden. Soms blijf ik te lang in gedachten aan ongeluk en noodlot hangen.»

HUMO De tv-programma’s die je de afgelopen jaren hebt gemaakt, zijn sociaal geëngageerd. Is dat een vereiste?

Hessels «Het gaat goed met de economie, krijgen we te horen, maar te veel mensen kunnen de eindjes niet meer aan elkaar knopen. En dat zijn heus niet alleen die mensen die in de metro in Brussel voor de soepbedeling staan aan te schuiven, maar bijvoorbeeld heel veel alleenstaande ouders. Vijftien procent van de Belgische bevolking zit tegen de armoedegrens aan en meer volk dan ooit moet een beroep op de voedselbank doen, want één op de vijf Belgen leeft echt in armoede. Onze zogenaamd warme en bereidwillige samenleving heeft daar zo te zien niet meteen een oplossing voor. Naar de gunstige reacties op ‘Radio Gaga’ te oordelen, is er bij het publiek een ongelofelijke behoefte aan menselijke warmte op de televisie, maar toch lijkt dat publiek me niet onmiddellijk bereid om die menselijke warmte ook in praktijk te brengen. Er is meer nodig dan aan het eind van het jaar even je schuldbesef af te kopen in ‘De warmste week’. Ieder zijn manier om ’s avonds de slaap te kunnen vatten. Ik zou dan ook heel graag iets over armoede maken op de televisie, maar dan geen programma waarin ik arme mensen enkele duizenden euro’s toestop om te zien wat er met hen gebeurt.

»Een ander probleem is dat er steeds meer mensen in de psychiatrie belanden: er zijn kinderen van 6 die tegenwoordig antipsychotica te slikken krijgen. En er zijn steeds meer mensen die gewoon niet méé kunnen. Wat dat betreft hebben we nog heel veel werk, als we dan toch prat willen gaan op een warme samenleving. Ik geloof dat een televisieprogramma toch iets kan veranderen, dat het bevorderlijk kan zijn voor de algemene empathie, het meedogend inlevingsvermogen dat ik ook als acteur een hoog goed vind. En mocht ik dat niet geloven, dan zou ik nú met tv maken stoppen. Ik riskeer weggezet te worden als geitenwollen sok of als gutmensch, maar dan is dat maar zo: ’t gaat wel om de wereld waarin mijn zoon moet opgroeien, hè?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234