Niemand kan inschatten hoe hard het griepvirus deze winter zal toeslaan. Vanaf 15 oktober start een campagne om de griepprik aan te moedigen. Beeld Getty Images
Niemand kan inschatten hoe hard het griepvirus deze winter zal toeslaan. Vanaf 15 oktober start een campagne om de griepprik aan te moedigen.Beeld Getty Images

Gezondheid

Iedereen die wil kan nu een griepprik bij de apotheker halen: goed idee of niet?

De eerste griepvaccins liggen in de apotheken. Halen we best zo snel mogelijk een prik in huis? Of heeft dat weinig zin?

Better safe than sorry. Dat zou het motto kunnen zijn van de griepvaccinatiecampagne die half oktober start. Want wat het wordt, kan niemand op voorhand zeggen. Maar risico’s nemen we beter niet.

Het afgelopen anderhalf jaar raakte, met dank aan de strenge maatregelen tegen covid, haast niemand besmet met griep. Niet bij ons, maar ook nauwelijks in andere landen. Volgens viroloog en voormalig griepcommissaris Marc Van Ranst (KU Leuven) kan het daardoor alle kanten op. Het zou kunnen betekenen dat de griep voor eventjes knock-out geslagen werd omdat het geen slachtoffers meer vond en dus nauwelijks zal opspelen komende winter. Bovendien zijn we met z’n allen een stuk hygiënischer geworden. We wassen onze handen nu vaker en heel wat mensen houden instinctief afstand van anderen, zeker als die hoesten of niezen.

Maar het kan evengoed zijn dat het virus is blijven sluimeren en plots weer opduikt. En dan kan het een populatie treffen die vatbaarder is dan ooit voor influenza, legt ook vaccinoloog Geert Leroux-Roels (UGent) uit. ‘Als er griep circuleert dan wordt de immuniteit bij de bevolking aangewakkerd. Sommigen worden er serieus ziek door, anderen hebben nauwelijks klachten, enkel misschien een licht verkoudheidsgevoel. Maar ook zij bouwen op die manier een natuurlijke immuniteit op.’

Die natuurlijke immuniteit ontbreekt dit jaar, wat experten doet vrezen voor een zwaar griepseizoen. Zeker nu we ook massaal de coronamaatregelen, zoals afstand houden en mondmaskers dragen, loslaten, is de kans dat het virus gretig slachtoffers vindt een pak groter.

Daarom besliste ons land om dit jaar meer griepvaccins te voorzien, namelijk 3,78 miljoen stuks. Dat zijn er een kwart meer dan vorig jaar. De vaccins worden nu in fases geleverd aan de apotheken. Wie wil, kan zo’n vaccin sinds 1 oktober in huis halen. Daar is dit jaar zelfs geen voorafgaand doktersbriefje meer voor nodig, al bleek daar vrijdag bij sommige apothekers wel nog wat verwarring over.

Een patiënt moet wel nog naar de huisarts om de prik te laten zetten. Dat kan vanaf 15 oktober. Na de prik duurt het nog tien à vijftien dagen vooraleer de bescherming optreedt. Vroeger beginnen prikken heeft weinig zin, schreef ook de Hoge Gezondheidsraad in een recent advies. Het griepseizoen start doorgaans pas eind oktober, begin november, en kan een piek bereiken tegen januari of februari.

Bedrijven kopen vaccins in

De Hoge Gezondheidsraad raadt vooral ouderen en risicopatiënten aan om de prik te laten zetten. Voor die groepen wordt de aankoop bovendien terugbetaald. Maar dit jaar is het vaccin ook, door de grotere bestelling, breder beschikbaar. Iedereen die het wil, zal er een kunnen kopen. Ook bedrijven kunnen het opnieuw aanbieden aan hun werknemers en lijken dat massaal van plan. Uit een bevraging van hr-dienstverlener Liantis blijkt dat werkgevers dit jaar bijna drie keer zoveel vaccins voor hun personeel hebben besteld dan voor corona.

Strikt genomen heeft het nochtans niet veel zin om jonge en gezonde volwassenen een griepspuit te geven. Die kunnen, in het slechtste geval, wel degelijk serieus ziek worden en een weekje out zijn, maar komen er niet door in het ziekenhuis terecht. Dit jaar kan het om verschillende redenen wél opportuun zijn om ook jongere generaties aan te sporen een griepprik te laten zetten, meent professor Leroux-Roels. ‘Er is wetenschappelijk evidentie die toont dat een infectie met corona en griep kort na mekaar of tegelijkertijd de symptomen van beide, maar zeker van corona, erger maakt. Zolang het coronaverhaal niet afgelopen is, moeten we dus vooral zorgen dat we griep op afstand kunnen houden.’

De overheid en de apothekersbond starten op 15 oktober met een sensibiliseringscampagne. Naast affiches en schermen in de apotheek zal vooral ook ingezet worden op een socialemediacampagne met filmpjes. Maar het zou weleens kunnen dat de campagne tegen griep moeilijker zal liggen dan die tegen covid. Een deel van de bevolking is wellicht ‘vaccinmoe’. Bovendien minimaliseren heel wat mensen nog altijd de gevolgen van een ‘griepje’.

Hardnekkige mythe

Ook het besef dat een griepvaccin altijd een berekende gok is, kan een rol spelen. Elk jaar in de winter beslist de Wereldgezondheidsorganisatie welke circulerende stammen er opgenomen zullen worden in het vaccin voor het volgende griepseizoen. Maar aangezien er vorige winter zo goed als niets circuleerde, is het dus nog even afwachten om te zien hoe goed het vaccin zal matchen met het virus dat straks zal circuleren.

Het griepvaccin kampt ook al jaren met een hardnekkige mythe: door de griepprik krijg je griep. Maar dat is onzin, zegt Leroux-Roels stellig. ‘Het vaccin wordt gemaakt door virusdeeltjes in te brengen in een geëmbryoneerd kippenei en die daar een heel proces te laten afleggen. Maar wat uiteindelijk in het vaccin terecht komt, is dood materiaal. Je kan er dus nooit de ziekte zelf door krijgen.’

Wat wel kan, zoals bij elk vaccin, is een natuurlijke immuunreactie op het vaccin zelf. Wat zich doorgaans uit in vermoeidheid en lichte hoofdpijn, de twee bijwerkingen die ook het vaakst gesignaleerd werden bij de coronavaccins. Kwaaltjes die doorgaans na een dag weer verdwenen zijn.

(DM)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234