Beeld Reuters

cororacrisisasymptomatische besmettingen

Iedereen is getest in Luxemburg: ruim de helft van de besmette mensen vertoont geen symptomen

Nergens worden zo veel coronatesten gedaan als in Luxemburg. Het landje roept al zijn inwoners op regelmatig naar de teststraat te komen. Wat blijkt? De helft van de besmette mensen heeft (nog) geen klachten, aldus de Luxemburgse viroloog Claude Muller.

Sinds de lockdown er in mei werd opgeheven, heeft Luxemburg al meer coronatesten (734.000) gedaan dan het land inwoners (626.000) heeft. Ter vergelijking: in Nederland heeft omgerekend slechts één op de zestien mensen een coronatest ondergaan. Qua testpercentage steekt Luxemburg met kop en schouders boven alle andere landen uit, concludeerde het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC): per 100.000 inwoners voerde het land bijna zes keer zoveel testen uit als de nummer twee, Denemarken.

Luxemburg koos massaal testen als onderdeel van een strategie om de lockdown op te heffen, verklaart viroloog Claude Muller van het Luxembourg Institute of Health. 

MULLER «Eerst kregen mensen uit groepen met een hoger risico een oproep om zich te laten testen, zoals bewoners in verpleeghuizen en mensen in contactberoepen. Toen de scholen weer opengingen, werden alle kinderen en leraren opgeroepen, op de basis- en middelbare scholen. Daarna volgden bijvoorbeeld de bouwvakkers, zodat degenen met een negatieve uitslag weer aan het werk konden.»

Gratis testen

Niet alleen inwoners van het land kunnen zich gratis laten testen. Dat geldt ook voor de 200.000 arbeidskrachten uit buurlanden Frankrijk, Duitsland en België, die elke dag de grens passeren om in het groothertogdom te werken. Op het hoogtepunt werden per dag 16.000 testen uitgevoerd, het merendeel bij mensen zonder klachten.

MULLER «Dat leverde interessante informatie op. Bijvoorbeeld dat ruim de helft van de besmettingen asymptomatisch is. Deze mensen testten positief, maar hadden geen klachten. Iedereen met een positief testresultaat kreeg het dringende advies in quarantaine te gaan. Hun contacten werden getraceerd en kregen de oproep zich te laten testen. Iedere asymptomatische virusdrager die er zo uit wordt gepikt, verkleint het risico voor de rest van de bevolking. De keten van infecties wordt zo doorbroken.»

Die teststrategie heeft eraan bijgedragen dat de lockdown in Luxemburg sneller weer kon worden opgeheven, vertelt Muller via de telefoon. 

MULLER «Met zoveel buitenlandse arbeidskrachten hebben we een bijzondere situatie. We moeten onze grenzen open houden. Dat is essentieel voor onze economie, voor ons gezondheidssysteem. Als onze buurlanden hun grenzen sluiten, kan de helft van de ziekenhuismedewerkers hier niet naar zijn werk komen. Om de risico’s van onze open grenzen te beperken, is gekozen voor de strategie van massaal testen.»

Testbeleid

Het ECDC prijst de strategie van asymptomatisch testen als een goede manier om de verspreiding van het coronavirus in kaart te brengen, risicogroepen te identificeren en het risico op nieuwe infecties te verkleinen. Het ambitieuze testbeleid van Luxemburg kon echter niet voorkomen dat ook daar de besmettingsaantallen eind juli weer opliepen. Zodra het grote gevaar geweken leek, werden ook de Luxemburgers onvoorzichtiger en lieten ze de teststraat links liggen, verklaart Muller.

MULLER «Maar toen er dagelijks weer meer dan honderd besmettingen bijkwamen, was dat voor veel mensen een signaal om zich wel weer te laten testen.» 

Het tweede golfje lijkt inmiddels over zijn hoogtepunt heen: afgelopen twee weken daalde het aantal besmettingen tot onder de 50 per 100.000 inwoners; de beruchte ‘R’ (het reproductiegetal) ligt onder de 1 (0,78).

Het neemt niet weg dat Luxemburg (met een totaal van 7838 coronagevallen en 124 doden) door een aantal andere Europese landen, waaronder Duitsland, op de lijst van landen met een negatief reisadvies is geplaatst. Onterecht, aldus Muller. Zijn land is volgens de viroloog slachtoffer van het succesvolle testregime. 

MULLER «Wij worden vergeleken met landen die véél minder testen. Wij testen iedereen, dus vinden we meer gevallen. Als je niet zoekt, vind je ook niets.»

Inmiddels heeft Duitsland Luxemburg weer van de zwarte lijst gehaald.

Viroloog Claude Muller Beeld LIH

Rijk land

Luxemburg is in elk geval vastbesloten zijn asymptomatische testprogramma voort te zetten. Het parlement stemde er in juli mee in om 60 miljoen euro uit te trekken voor 1,6 miljoen nieuwe testen. Daarmee denkt het kabinet tot het voorjaar vooruit te kunnen. Maar met testen alleen redt ook Luxemburg het niet, benadrukt Muller. 

MULLER «Zeker nu over drie weken de scholen weer opengaan, mensen terugkeren van vakantie en de temperatuur daalt, waardoor we meer binnenblijven. Dat zal leiden tot een nieuwe opleving van het virus. We moeten ook afstand blijven houden, mondmaskers dragen en kwetsbare mensen beschermen. Testen en traceren zijn een maatregel, maar zeker niet de enige.»

Beeld Getty Images

Heeft het nut?

Heeft testen van mensen zonder symptomen überhaupt nut? Daar lijkt het wel op. Op plaatsen waar het al gebeurt, blijkt dat veel mensen die positief testen op corona (nog) helemaal geen symptomen hebben. In Luxemburg, waar de hele bevolking sinds mei wordt gescreend, gaat het om ongeveer de helft. Uit onderzoek blijkt daarnaast dat besmette mensen de meeste coronavirusdeeltjes bij zich dragen net voor ze zich ziek gaan voelen of tijdens hun eerste ziektedagen. Elke besmette persoon die wordt opgespoord en in quarantaine gaat, voorkomt verdere verspreiding van het nare virus.

Beeld Getty Images

Sneltesten

Massaal testen heeft er mede toe geleid dat China de pandemie snel onder controle heeft gekregen. Het land waar het coronavirus in december uitbrak, turfde deze week voor de negende dag op rij geen nieuwe lokaal opgelopen Covid-19-besmettingen. Ook het Verenigd Koninkrijk zet in op asymptomatisch testen. Tienduizenden Britten krijgen als proef een thuistest toegestuurd omdat de overheid meer zicht wil krijgen op asymptomatische verspreiders.

Het ultieme doel, zo verklaarde de Britse minister van Volksgezondheid Matt Hancock vorige week: massale screening van de bevolking met sneltesten die binnen een uur de uitslag geven, zodat uiteindelijk zelfs grote evenementen als sportwedstrijden en concerten weer door kunnen gaan. Zo starten Princeton en een aantal andere Amerikaanse universiteiten nu met het screenen van studenten en medewerkers om uitbraken op de campus te voorkomen.

Beeld EPA

Haken en ogen

Aan asymptomatisch testen zitten echter nogal wat haken en ogen. Het is een heel duur middel dat geen zekerheid oplevert, verklaart Sabine Bantjes, arts Maatschappij en Gezondheid bij het Nederlandse RIVM. 

BANTJES «We weten weliswaar dat mensen zonder klachten het virus bij zich kunnen dragen, maar er is nog heel weinig bekend over hoe besmettelijk zij zijn. Alles wijst erop dat mensen met klachten besmettelijker zijn. Zij verspreiden het virus onder meer als ze hoesten of niezen. Het is nogal ingrijpend om dan tegen iedereen die positief test toch te zeggen: ga maar twee weken thuiszitten.»

Dat is ook zo omdat de huidige PCR-testen niet 100 procent betrouwbaar zijn: ze leveren nogal eens een vals positieve of negatieve uitslag op. Dat bleek afgelopen weken al bij een aantal wielrenners en voetballers die zich lieten testen. Zo moest wielrenster Inge van der Heijden het Nederlands Kampioenschap laten lopen omdat ze positief testte, nadat ze vijf dagen eerder nog een negatieve testuitslag had gekregen - en drie dagen later weer negatief bleek.

Beeld Getty Images

Veel nieuwe testtechnieken

Behalve nooit helemaal betrouwbaar, zijn testen slechts een momentopname, benadrukt Bantjes. 

BANTJES «Je kunt vandaag negatief testen terwijl je nog in de incubatietijd zit, en morgen wel positief zijn. Als je zekerheid wilt, zou je iedereen elke dag moeten testen. Dat kan natuurlijk niet. Nul risico bestaat niet, mensen moeten ook hun normale leven kunnen blijven leiden. Daarom kijken we goed naar de proportionaliteit en de effectiviteit van maatregelen.»

Afstand houden en in quarantaine bij klachten blijft daarom voorlopig het devies. Wat niet wegneemt dat ook het RIVM nauwlettend in de gaten houdt of nieuwe testtechnieken meer kansen bieden. Denk aan een speekseltest die binnen tien minuten uitslag geeft en waar geen personeel aan te pas hoeft te komen. 

BANTJES «Er komen heel veel nieuwe testtechnieken aan. Als die betrouwbaar, snel en betaalbaar worden, biedt dat zeker mogelijkheden om grootschalig asymptomatisch te gaan testen.»

(AD)

Wat denkt u over de testtechnieken? Bedenkingen? Laat het ons weten:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234