Hoe zou het eigenlijk zijn met...Tony Blair

'Ik ben al 23 jaar niet meer in de supermarkt geweest'

Tony Blair (67) trok alweer dertien jaar geleden de deur van Downing Street 10 achter zich dicht, maar doet nog steeds alsof hij een wereldleider is. Met zijn instituut houdt de oud-premier van Groot-Brittannië contact met de machtigen der aarde en stippelt hij mee hun politiek uit, maar thuis houdt echtgenote Cherie de teugels strak in handen. 'Als hij je vertelt dat hij helpt in het huishouden, dan liegt hij.' Een vrijmoedig gesprek vanuit Blair World: 'Leiders zijn ook maar mensen, niemand is onfeilbaar.'

Als ik naar het landgoed van Tony Blair in Buckingham-shire rijd, hoor ik hem net op de radio. Het voert me terug naar de jaren 90, en de sensatie van die reis in de tijd in mijn hoofd wordt alleen maar heviger als ik zijn medewerker aan de toegangspoort zie. Die staat me op te wachten in een polo en een jeans, de outfit van ieder New Labour-staflid dat ik ooit heb ontmoet. Hij laat me binnen in een bijgebouw en leidt me naar een informele gespreksruimte, compleet met kitchenette, waar de voormalige premier me opwacht. Ik heb Tony Blair maar twee keer eerder ontmoet, maar elk detail doet vertrouwd aan: de gestoomde jeans, het levendige gelaat, de gulle lach, de verbale tics. Dit voelt niet aan als een interview met een oud-premier, maar als een ontmoeting met een oude geliefde.

Hij lijkt minder verveeld dan de vorige keer, maar dat kan ook zijn omdat hij eindelijk eens tegen iemand anders dan een familielid kan praten. Vóór de coronacrisis was hij bijna de helft van het jaar op reis, nu heeft hij zijn landgoed al elf weken niet meer verlaten - zijn langste verblijf onder hetzelfde dak sinds zijn kinderjaren, grijnst hij. Na zijn vertrek uit Downing Street in 2007, na tien jaar premierschap, reisde hij dertien jaar lang de wereld rond, vliegtuig uit, gepantserde limo in en vice versa. Maar plots kwam de molen schokkend tot stilstand.

Tony Blair en zijn vrouw Cherie hebben hier tijdens de hele lockdown verbleven met hun jongste zoon Leo (20) en hun tweede zoon Nicky (35), een voetbalmakelaar, diens hoogzwangere vrouw en hun twee kinderen. Als Nicky zijn hoofd binnensteekt om te vragen of het goed is dat hij het interview opneemt, zoals ze deden toen Blair nog premier was, glundert de vader.

- Hoe hebt u de lockdown beleefd?

TONY BLAIR «Om eerlijk te zijn heb ik er wel van genoten. Het was echt family time, al waren de oudste zoon en onze dochter er niet. Euan (36) heeft een start-upbedrijf in Londen, en ook Kathryn (32), die advocate is, is daar gebleven. Ze verwacht één dezer dagen haar eerste kindje, dus hebben we vooral gefacetimed. En op zondag streamen we met de hele familie de misviering.

»Ik voel me veel beter nu ik niet meer van hot naar her moet hossen. Ik heb een onafhankelijkheid ontdekt in deze manier van leven.»

- Heeft deze ervaring u doen nadenken over hoe u na de lockdown wilt leven?

BLAIR (aarzelt) «Euh, ja (lacht). Maar misschien lijkt dat wel op een goed voornemen met Nieuwjaar.»

ZONDER PERSONEEL

Het landhuis telt zeven slaapkamers en wordt steevast als statig omschreven, maar ik raak niet verder dan het bijgebouw om dat te kunnen checken. De Blairs zijn vaak geplaagd met de grandeur van hun levensstijl, dus ben ik benieuwd hoe ze de lockdown zijn doorgekomen zonder personeel om het huishouden te bestieren.

BLAIR «Nou, we doen het gewoon.»

- Hebt u zelf gestofzuigd?

BLAIR «Euh, nee.»

- De afwas gedaan?

BLAIR «Ik heb mijn kamer opgeruimd, dat soort dingen.»

- Het sanitair gepoetst, misschien?

BLAIR «Oké, ik geef me over: nee.»

- Iemand moet dat toch gedaan hebben?

BLAIR «Euh, Cherie, de kinderen... yeah. En Nicky blijkt een erg goede kok te zijn. Maar ik heb zelf weleens iets klaargemaakt voor mij en onze jongste zoon.»

- En dat was?

BLAIR «Een omelet. Oké, geen heldendaad, maar je vraagt het me.»

- Misschien hebt u wel de was in de wasmachine gestopt.

BLAIR «Als ik eerlijk moet zijn: nee. Maar het is ook lang geleden dat ik dat nog heb gedaan: van mei 1997, als ik me goed herinner, toen ik premier werd.»

- Meent u dat?

BLAIR «Tja, ik leid sindsdien geen gewoon leven meer. Ik heb 23 jaar lang geen supermarkt vanbinnen gezien, of een maaltijd voor het hele gezin gekookt, of zelfs maar met de auto gereden.»

- Kon u niet terug naar uw vroegere leven toen u Downing Street verliet?

BLAIR «Dat was onmogelijk met dat hele veiligheidsapparaat om me heen. Je leven verandert er grondig door.»

- Theresa May zal vast wel de was en de plas en de boodschappen doen, durf ik te wedden.

BLAIR (lacht) «Dat weet ik niet, ik heb het haar nog niet gevraagd.»

- Zij en een andere oud-premier, David Cameron, zijn meermaals gekiekt terwijl ze boodschappen deden. U hebt uw leven zo georganiseerd dat het wel lijkt alsof u nog steeds het land bestuurt. Ik kan me geen enkele oud-premier voor de geest halen die op die manier leeft. U leidt ook het Tony Blair Institute for Global Change. Wat is het doel van dat instituut?

BLAIR «Er zijn twee voor de hand liggende manieren om het verschil te kunnen maken: ofwel heb je macht, ofwel ben je ontzaglijk rijk. De vraag is hoe je je ideeën aan de man kunt brengen als je macht noch geld hebt. Mijn antwoord daarop is dat instituut: een kruising tussen een denktank en een politiek consultancybureau. We hebben 250 medewerkers in dienst in kantoren over de hele wereld. Je kunt het zien als één groot experiment om invloed te blijven uitoefenen. Het betekent bijvoorbeeld dat ik niet naar mijn gsm hoef te grijpen als ik Bill Clinton of George W. Bush wil spreken. Mijn medewerkers regelen dat voor mij. Er is nog altijd een soort formele infrastructuur in onze communicatie.»

- Zou de wereld slechter af geweest zijn als u was gaan golfen?

BLAIR (verbaasd) «Wel, het instituut zou in ieder geval niet gedaan hebben wat het nu allemaal doet.»

- En wat is dat dan precies?

BLAIR «We helpen de leiders van vandaag met raad en daad om efficiënt te regeren. In het kort gezegd staan wij hen bij als ze veranderingen willen doorvoeren.»

GIFTIGE SOCIALE MEDIA

Tony Blair spuit op eenvoudig verzoek quotes die je ook op het World Economic Forum in Davos of in TED Talks wereldwijd hoort: 'Je leert zoveel in een regering! Ervaring maakt je nederig! En een combinatie van nederigheid en ervaring brengt je kennis bij!' Stel hem een eenvoudige vraag, en hij geeft je zonder verpinken een les in geopolitieke strategie. Niet zelden begint hij zijn antwoord met 'Zoals ik mensen altijd vertel...' Het geeft je een goed beeld van hoe Blair zichzelf ziet: als een gerespecteerde autoriteit - ik ben er zeker van dat hij van zijn sterrenstatus in het circuit geniet. Maar hoe graag hij nog aan de knoppen zou zitten, wordt duidelijk wanneer ik de coronacrisis aankaart.

- Was u blij dat u die crisis niet het hoofd moest bieden? Of verlangde u stiekem dat u weer premier kon zijn?

BLAIR «Meer het laatste dan het eerste.»

- De laatste keer dat ik u ontmoette, voerde u campagne voor een tweede referendum over de brexit. U hebt zich nu neergelegd bij de brexit, zelfs bij het 'no deal'-scenario.

BLAIR «Dat is nu het meest waarschijnlijke. Dat is toch wat ik hoor als ik mijn oor te luisteren leg bij de Europese Unie. Die vermoedt dat dat ook is wat de Britse regering het liefst wil. Maar wat me op dit moment meer wakker houdt, is hoe de economie eraan toe zal zijn na corona. De economische schade is niet te overzien, het is werkelijk angstaanjagend.»

Blairs instituut heeft net een strategie uitgetekend om de economie weer aan te zwengelen: het vertrouwen van de bevolking moet dringend herwonnen worden, want de richtlijnen van de overheid zijn nu zo ingewikkeld dat Tony Blair moet toegeven dat zelfs hij soms niet meer weet wat toegelaten is en wat niet. 'De regering heeft een ratjetoe van drie fases, drie stappen, vijf tests en vijf alarmniveaus in elkaar geknutseld,' schrijft hij in het rapport. 'Ze overlappen elkaar, zijn slecht geformuleerd en moeilijk af te toetsen, en er is ook geen duidelijk verband met een mogelijke versoepeling van de maatregelen. Die onduidelijkheid wekt de indruk dat er andere overwegingen meespelen dan het risico op besmetting.'

BLAIR «Ik stel twee eenvoudige parameters voor: de R-waarde, het getal dat aangeeft hoeveel mensen besmet worden door elk nieuw geval van Covid-19, en het dagelijkse aantal nieuwe besmettingen. Dan kun je drempels afspreken voor een versoepeling. Dan moet er wel massaal getest worden, en dat is nog niet aan de orde in het Verenigd Koninkrijk. Maar het is het enige mechanisme om de economie weer veilig op gang te krijgen. Het is de belangrijkste beslissing die de regering op dit moment moet nemen, en we zijn er nog niet eens over aan het debatteren.»

Het rapport is één van de begrijpelijkste en helderste documenten die ik al heb gelezen sinds het begin van de coronacrisis. Ik vond Tony Blair niet zo inspirerend als premier, maar nu voel ik nostalgie naar de tijd waarin een premier de kunst van het regeren tot in de puntjes beheerste. Los van ieders politieke overtuigingen is het moeilijk om géén immens contrast te zien met het geknoei waaraan we gewend zijn geraakt sinds Blair in 2007 ontslag nam.

- Sommige ministeries worden geleid door mensen die je niet eens de leiding over een lokale supermarkt zou toevertrouwen.

BLAIR «Ik kan je geen ongelijk geven. Maar ik wijt de lagere kwaliteit van het politieke personeel voor een groot deel aan de ruwere omgeving, die vergiftigd is door de sociale media. Als jij je vrienden vertelt dat je in de politiek wilt stappen en je verkiesbaar wilt stellen voor het parlement, zouden ze jou op hun knieën smeken om het niet te doen. Mijn eigen kinderen zijn politiek geëngageerd, net als hun vrienden, maar geen één denkt er ook maar aan om in de politiek te stappen. En als ze het wel deden, zou ik me oprecht zorgen maken.»

- U zond Boris Johnson een berichtje toen die met corona in het ziekenhuis lag, en nog één bij de geboorte van zijn jongste kind.

BLAIR «Je weet dat ik het op politiek vlak niet eens ben met Boris Johnson, maar hij is de eerste minister, hè. Je moet aandacht hebben voor mensen in die positie, zeker als je die ooit zelf hebt bekleed. Mijn ervaring met de meeste mensen die aan de macht zijn, is dat ze niet door en door slecht zijn. De meesten stappen in de politiek met nobele motieven. Uiteraard gaat persoonlijke ambitie op een bepaald moment een rol spelen, maar dat is doorgaans omdat ze ergens in geloven.»

- Zou u iemand als de rechtse euroscepticus Nigel Farage sympathiek kunnen vinden?

BLAIR «Zelfs iemand als Nigel Farage zou ik moeilijk kunnen haten. Haat is nooit mijn sterkste punt geweest. Het is gewoon energieverspilling.»

- Voelt u ook sympathie voor Boris Johnsons topadviseur Dominic Cummings? Hij kwam zwaar onder vuur te liggen omdat hij de coronamaatregelen niet respecteerde en met zijn zieke vrouw naar het platteland trok.

BLAIR «Mmm... Ik zie niet graag gebeuren dat iemand zo hard wordt aangevallen, zelfs niet Dominic Cummings.»

- Uw eigen adviseur, Alastair Campbell, is wild tekeergegaan tegen Cummings. Had hij zich niet moeten beheersen?

BLAIR «Wel, euh... Kijk, Alastair ligt me na aan het hart, zo simpel is het. Laten we het er gewoon op houden dat hij zich, euh, nogal snel opwindt.»

BOTOX EN YOGA

Er zou ook een derde mogelijke verklaring kunnen zijn waarom Blair zo grootmoedig is tegenover politici die aan de macht zijn: puur eigenbelang. Zijn status als bijna alwetende autoriteit hangt af van hun welwillendheid, net zoals hij als premier sterk afhankelijk was van de zwarte magie van Campbell. Zelfs op een moment waarop president Trump ermee dreigt het leger in te zetten tegen demonstranten, waagt hij zich niet aan een streepje kritiek.

BLAIR «Ik ga me niet mengen in de Amerikaanse politiek.»

- Maar als u zich nu niet uitspreekt, wat is dan het nut van een goede relatie?

BLAIR «Ik heb een afkeer van politiek die verdeeldheid zaait, meer zeg ik er niet over.»

- Wie u niet snel zult verdedigen, is Jeremy Corbyn, de vorige voorzitter van Labour. Bent u blij dat hij de coronacrisis niet moet bezweren?

BLAIR (lacht) «Dat is geen moeilijke vraag. Ik wil niet gemeen doen - hij is ook niet langer de voorzitter van Labour - maar ik ben blij dat hij het niet hoeft te doen.»

- U belt geregeld met Keir Starmer, zijn opvolger. Zou u hem tot uw kamp rekenen in het Labour-universum?

BLAIR «Nee. Hij zou zelf niet als een Blairite voorgesteld willen worden. (Pauzeert even) Kijk, de definitie van een Blairite is niet iemand die me persoonlijk steunt, wel iemand die het verschil ziet tussen tijdloze waarden en beleidsdaden die passen in een specifiek tijdvak. Zo kun je Starmer wel omschrijven, maar ik zou hem nooit een Blairite noemen.»

- Zou u die bijnaam liever zien verdwijnen?

BLAIR (haalt schouders op) «Dat kan me eigenlijk niet schelen.»

Voor het eerst tijdens dit interview ben ik er vrij zeker van dat hij liegt. Voor veel partijleden zal er altijd een smet kleven aan zijn naam. Waarom critici blijven aandringen op excuses voor de inval in Irak, is me een raadsel, want hij zal zich nooit excuseren, maar wanneer je niet aandringt, wil hij wel één en ander kwijt over de mindere momenten van zijn premierschap.

BLAIR «Waar je je absoluut bewust van moet zijn als we het over politici hebben, is dat de meesten normale mensen zijn of waren. Maar zo kijkt niemand naar hen. Onze leiders verschillen nochtans niet van andere mensen, hoor. Ze hebben gewoon een enorme verantwoordelijkheid gekregen, en sommigen kunnen daar beter mee om dan anderen, maar niemand is onfeilbaar. Daarom is het erg belangrijk dat je dat zelf onderkent, wanneer je je in die positie bevindt.»

- Als u één fout zou kunnen rechtzetten, welke dan?

BLAIR «We hebben niet goed genoeg begrepen dat de oorzaken die hebben geleid tot de aanslagen van 9/11 zeer diep zaten, en dat je samenlevingen erg moeilijk tot verandering kunt bewegen. We dachten dat het snel kon, maar nu ben ik ervan overtuigd dat het een werk van zeer lange adem is.

»Maar waar ik het meeste spijt van heb sinds ik geen premier meer ben, is dat ik mensen heb doen denken dat ik hebzuchtig ben (er heeft altijd een waas gehangen rond zijn activiteiten als internationaal gezant in het Midden-Oosten in combinatie met zijn lobbywerk voor grote bedrijven, red.). Dat heeft me veel pijn gedaan. De enige manier om daarmee om te gaan, was mijn zegeningen te tellen. Alleen zo kon ik kalm en sereen blijven.»

- Bent u ooit in therapie gegaan?

BLAIR «Nee, dat niet. Ik heb daar ook nooit behoefte aan gehad. Ik heb wel geprobeerd te mediteren.»

- En bent u daar goed in?

BLAIR «Ook niet. Pff, wat voor vragen stel je nu? Die heb ik lastig gevonden toen ik nog premier was, en nog altijd.»

- U ziet er zeer goed uit voor iemand van 67, zij het minder afgeborsteld dan gewoonlijk.

BLAIR «Mja, sorry, ik kan niet wachten tot ik weer naar de kapper kan.»

- Naar welke schoonheidsbehandelingen kijkt u nog uit zodra de lockdown wordt opgeheven?

BLAIR (lacht) «Schoonheidsbehandelingen!»

- Ik ben zelf wel weer toe aan een gelaatsbehandeling en een botoxsessie.

BLAIR «Ja, een vrouw mag zoiets zeggen.»

- En u niet?

BLAIR «Ik wil geen botox in mijn lijf, dank u zeer! Wat voor effect heeft dat precies?»

- Ik kan niet geloven dat u dat niet weet. Ook tijdens de lockdown was u af en toe op tv te zien via livestream. Welke make-up hebt u toen gebruikt?

BLAIR «Geen idéé. Daar hou ik me niet mee bezig.»

- Dat lijkt me straf. Ik verdenk u ervan dat u al make-up gebruikt sinds uw derde ambtstermijn als premier, dus meer dan vijftien jaar.

BLAIR «Nee, hoor. Ik werk me wel elke dag in het zweet in de gymzaal hier bij ons thuis. En Cherie probeert me tot yoga te bekeren, maar ik ben er niet zo goed in. Het is veel zwaarder dan je zou denken.»

Alsof het afgesproken lijkt, komt Cherie Blair net terug van een yogasessie.

CHERIE BLAIR «Tony en yoga? (Lacht) Hij vindt het een beetje verwijfd.»

BLAIR «Nee, dat is niet waar! Ik geniet er best wel van, maar ik vind het erg lastig.»

Cherie Blair ziet er verrassend vertrouwd uit - nu ja, haar haar is flink gegroeid, ze is door corona nog niet bij de kapster geraakt - maar het koppel is nog altijd even goed op elkaar ingespeeld. Zij speelt de rol van echtgenote die niet snel onder de indruk is, hij speelt alsof hij onheus behandeld wordt - en dat is nog niet eens zo ver naast de waarheid als je zijn relatie met het land overdenkt. Cherie is een topadvocate en één van 's lands bekendste feministes.

‘Ik heb wel genoten van de lockdown. Ik voel me veel beter nu ik niet meer van hot naar her moet hossen.’

- Kunt u de kwestie van het huishouden uitklaren? Helpt uw man soms een handje?

CHERIE «Als hij je dat heeft verteld, dan liegt hij, zeker weten.»

BLAIR (verontwaardigd) «Cherie, waarom neem je niet gewoon het interview over?»

- Het lijkt me toch wel kras dat hij sinds april 1997 niet één wasje in de machine heeft gestopt?

CHERIE (snuift) «Nee, dat klopt. Maak er 1980 van, het jaar waarin we getrouwd zijn.»

BLAIR «Ja, oké, dank je wel, Cherie. Erg bedankt om binnen te vallen.»

CHERIE (onverstoorbaar) «Toen ik hem pas kende en voor het eerst op zijn kamer kwam, heb ik meteen de lakens ververst en geprobeerd de boel wat op te ruimen en proper te krijgen. We zijn nu veertig jaar getrouwd, en...»

BLAIR «Als je onze 41ste huwelijksverjaardag wilt vieren, zou je beter naar buiten gaan (lacht).»

© The Sunday Times

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234