'De man en zijn wielerverhalen'Wilfried De Jong

'Ik pik de dingen eruit die ik mooi vind. Zoals de bovenbenen van Tom Boonen'

Al drie decennia lang schrijft Wilfried de Jong (62) over wielrennen - niet over de uitslagen, wel over de kleine details. In het pas verschenen 'De man en zijn wielerverhalen' bundelt de Nederlandse schrijver, theater- en tv-maker zijn columns en kortverhalen uit al die jaren. 'Wielrennen is een katholieke sport: in het peloton rijden overal priesters met zes misdienaartjes om zich heen, die af en toe worden misbruikt.'

- Je had één eis voor dit interview. De wijn mocht niet Frans zijn, een Italiaanse moest je hebben. Die eis hebben we ingewilligd.

WILFRIED DE JONG «Mooi. Op de één of andere manier heb ik al vrij jong een soort tic met Italië gekregen. Dat is nooit meer weggegaan. Maar ik leef in Nederland. Het enige wat ik in deze periode kan doen, is zoveel mogelijk Italië oproepen. Eén van de manieren: als je wijn drinkt, dan maar beter Italiaanse.»

- Het is dus vooral pro-Italiaans, niet zozeer anti-Frans.

DE JONG «Nou... We waren ooit in Frankrijk op vakantie. Het regende, het eten was er slecht en de koffie was niet te drinken. Na een week waren we het zat en reden we de Fréjustunnel door. Aan de andere kant, in Italië, scheen de zon. We zijn meteen naar zo'n Autogrill langs de snelweg gereden en bestelden koffie. Die was perfect. De man achter de bar zei: 'Buona sera!' Alles was daar beter. En laten we wel wezen: alles ís al snel beter dan de arrogantie van die Franse cuisine. Die moeten ze met de grond gelijk maken. Da's net iets beter dan asbest.»

- Het kan niet anders of jij speelde dat je een Italiaanse wielrenner was, vroeger.

DE JONG «We deden rondjes rond het huis - vierkantjes, eigenlijk - en klokten onze tijden. Het was in de jaren dat Jan Janssen de Tour won. Ik denk wel dat ik de magie van Eddy Merckx ook kon ervaren in die tijd. Maar ik wilde kunnen fietsen zoals Francesco Moser.»

- Een Italiaan, uiteraard.

DE JONG «Het had te maken met hoe hij op de fiets zat: zwart haar, geweldige kop, goed in Parijs-Roubaix. Jaren geleden stond ik tijdens de Tour in een hotel in de Alpen bij de receptie te wachten om in te checken. Het was warm, maar het hotel was heel slecht. Zonder airco. De man voor me sprak Italiaans. Toen hij zich omdraaide, keek ik hem aan. Moser. Ik schrok echt. Hij kreeg een kamer vlak boven me. Dat vond ik geweldig.»

- Je hebt een nogal romantisch beeld van Italië.

DE JONG «Dat is geen romantisch beeld, het zijn feiten die ik noem. Stel je voor dat je een sprinter bent die Jan van Galen heet en je rijdt tegen Guido Bontempi, dan heb je dus al verloren. Claudia Cardinale, dat is een naam voor een grande dame in de filmwereld. Niet voor iemand die groente verkoopt op de markt. Sommige mensen hebben mazzel met hun naam.»

- Waarom Italië? Waarom Italianen?

DE JONG «Voor mij gaat wielrennen niet om uitslagen. Ik schrijf er ook nooit over. Ik ben als journalist een aantal keer mee geweest naar de Tour de France. Zat je 's avonds aan tafel met journalisten, dan ging het vaak over wie het meeste wist. Ik vond ze een beetje zoals postzegelverzamelaars.

»Als columnist gaat het mij om momenten, om kleine details. Stiekem is het een kortverhaal. Ik vind stijl belangrijk. Ik doe toch even een schoon pak aan als ik hierheen kom voor dit interview. Ik neem niet de auto, maar mijn Pegoretti. Als je van het goede kunt genieten, dan moet je het ook wel pakken. In het wielrennen pik ik de dingen eruit die ik mooi vind. Die hoeven heus niet per se Italiaans te zijn. Tom Boonen, die vond ik altijd zo mooi op zijn fiets zitten. Mooie bovenbenen ook.

»De zit is belangrijk. Daarom blijf ik een probleem hebben met Chris Froome. Hij zit op zijn fiets alsof het een uitkijkpost is. Zijn handen raar, zijn ellebogen als stokken. Ik vind het lullig voor zijn fiets. Die moet hem dragen, die kan niks zeggen.»

- Hoe is je eigen zit? Fiets je mooi?

DE JONG«Als ik alleen fiets en er is niemand in de buurt, dan wil ik toch mooi fietsen. Ik vind dat ik ietsje hoger zou moeten zitten dan dat ik nu zit, maar dit is iets gerieflijker. Ik ben altijd gefascineerd door het knikje dat renners met een mooie zit tussen hun onder- en bovenarm hebben. Dat vind ik zo mooi.»

- Heb je zelf ooit wielrenner willen worden?

DE JONG «Nee, eigenlijk niet. Ik heb nooit gedacht dat ik zo goed kon worden dat ik in een peloton kon rijden. Ik wilde piloot worden. En pater, in de missie.»

- Jíj? Pater?

DE JONG «Ja, het goede nieuws brengen aan mensen aan de andere kant van de wereld. Ik ben katholiek opgevoed, maar daarna behoorlijk heidens geworden. Op mijn 15de heb ik tegen mijn ouders gezegd dat ik er niet in geloofde.»

- Toch druipt er vaak katholicisme uit je stukken over wielrennen. Op die 520 pagina's van je nieuwe boek figureren overal Mariabeelden, kerkjes en kaarsjes.

DE JONG «Wielrennen is een katholieke sport. De paus zegent pelotons in, renners slaan kruisjes voor ze vertrekken. Met een beetje goeie wil zou je zelfs kunnen zeggen dat er in het peloton overal priesters rijden met zes misdienaartjes om zich heen - die af en toe worden misbruikt. Als ik in de Ronde van Vlaanderen de kapelletjes en Mariabeelden voorbij zie trekken, ervaar ik weemoed. Mensen die katholiek zijn opgevoed, lijken vaak iets losser te leven. Met minder hang-up in hun hoofd.

»Je zou ook kunnen zeggen dat het katholicisme te maken heeft met zonden mogen begaan. Als je naar de kerk gaat en je bidt twee weesgegroetjes en een onzevader, dan ben je klaar, dan is het je vergeven. Zo werkt het met doping ook een beetje.»

- Twee keer bidden en dan ben je vergeven? Dat klinkt een beetje makkelijk.

DE JONG «Ik vind doping heel ingewikkeld. Die straffen ook. Maar als dat bidden twee jaar duurt, ben je al een heel eind. Als het systeem helder is, dan word je betrapt en zeggen ze: je weet wat ervoor staat, kerel. Twee jaar. Of vier, of weet-ik-het. Zeg je: 'Sorry, wielergod, ik geef het toe.' Twee jaar weesgegroetjes en dan weer fietsen. Klaar.»

- Hmmm.

DE JONG «Hoe denk jij over Valverde

- Ik? Ik vind wel dat hij zijn collega's en de sport heeft genaaid. Wat ik hem vooral kwalijk neem, is dat hij zijn bek houdt over wat hij gedaan heeft. Hij gaat op dezelfde voet verder, wint net zoveel wedstrijden als voor zijn schorsing en dan moeten wij maar geloven dat hij het nu wél schoon doet.

DE JONG «Dus moet-ie levenslang zitten.»

- Het gaat me er meer om dat hij meehelpt de shit op te ruimen die hij mede heeft veroorzaakt. Dat hij vertelt: waar kwam het vandaan, wie heeft hem geholpen?

DE JONG «Er zit iets in jou dat je zo boos bent op dat gedrag dat je de redelijkheid verliest dat het ook weer een keer klaar kan zijn, zo'n straf. Hij hoeft niet in de elektrische stoel.»

- Zijn straf zit erop, ja. Hij heeft het volste recht om weer te fietsen. Maar dat wil toch niet zeggen dat we het leuk moeten vinden als hij wereldkampioen wordt? Als ze vragen: is hij een mooie wereldkampioen, dan kun je toch ook antwoorden: 'Nee, ik vind het een heel lelijke wereldkampioen?'

DE JONG «Maar dat kun je dan over iedereen zeggen. Ik steek voor geen enkele topsporter mijn handen in het vuur.»

- Zijn we het toch nog eens.

DE JONG «Fijn.»

- Je nieuwe boek is een terugblik: dertig jaar schrijven over wielrennen. Naast schrijven heb je de afgelopen decennia van alles en nog wat gedaan. In het theater gestaan, programma's gepresenteerd, in films gespeeld. Wat rest er nog, wat jaag je nog na?

DE JONG «Ik heb gek genoeg weinig dingen nagejaagd in mijn leven. Ik heb nooit iets per se moeten doen, ik heb heel veel 'nee' gezegd. Ik leef ontspannen, gezond. Sober ook, als het moet. Voor de serie nieuwe voorstellingen van Waardenberg en De Jong (het cabaretduo dat hij vormt met Martin van Waardenberg, red.) hebben we twee maanden gerepeteerd. Dan drink ik ook twee maanden niks. Nu, met corona, dacht ik ook: ik drink even niet.»

- Behalve deze fles wijn dan.

DE JONG «Italiaans, hè. Als je iets doet, doe het dan met perfectionisme. Het gaat om kwaliteit, jongens, het gaat áltijd om kwaliteit.»

Wilfried de Jong, 'De man en zijn wielerverhalen', Podium Uitgeverij

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234