null Beeld

Ik snapchat, dus ik ben: welkom in de wondere wereld van de happy snappers

Zes op de tien Vlaamse jongeren tussen 15 en 19 doet het dagelijks. Het is het laatste wat ze doen voor ze slapen en het eerste als ze wakker worden. En ze doen het als ze uitgaan, studeren of zich vervelen. Niet panikeren, Michel Verschueren!

Brecht Decaestecker

Wat is het eerste wat u doet als u wakker wordt? Uw smartphone nemen? En vervolgens? Uw e-mail checken? Facebook? De app van uw favoriete nieuwssite? humo.be? Niet zo bij Laura en Julie. ‘Het eerste wat ik ’s morgens check is Snapchat,’ zeggen ze allebei.

Laura De Deurwaerder en Julie De Schrijver, allebei 21, studeren communicatiewetenschappen aan de UGent. Zij staken allebei hun hand in de lucht toen hun professor Lieven De Marez onlangs, op vraag van Humo, aan een hele aula vroeg wie dagelijks Snapchat gebruikt. Nu, iederéén stak zijn hand op.

Humo stond met open mond te kijken, professor De Marez niet. Hij had de resultaten van de nieuwe Digimeter al gezien. Dat rapport wordt jaarlijks door het Gentse digitale onderzoekscentrum iMinds opgesteld op basis van een enquête bij 1.500 respondenten. De cijfers voor dit jaar worden pas in januari gepubliceerd, maar Edward Snowden kwam vorige week al de getallen over het gebruik van sociale media op smartphones op de Humo-redactie droppen. Daaruit blijkt dat 66,5 procent van de Vlaamse jongeren tussen 15 en 19 dagelijks Snapchat gebruikt. Tussen 20 en 29 jaar doet 32,1 procent het. Alleen sms en Messenger van Facebook worden nog vaker gebruikt om elkaar berichtjes te sturen. Nog een opmerkelijk cijfer: Snapchat was vorige zomer tijdens Rock Werchter het meest gebruikte sociale medium.


Niet gebruiksvriendelijk

Je kan veel met Snapchat, maar hoofdzakelijk doen jongeren er twee dingen mee: foto’s of filmpjes rechtstreeks naar één of meerdere vrienden sturen, of een verhaal maken of volgen. Bij dat laatste post je verschillende foto’s en filmpjes achter elkaar. Als je wil, zet je er in no time een grappig tekstje bij. Of je laat tranen uit je ogen of een regenboog uit je mond vallen. Die speeltjes veranderen voortdurend, waardoor je al snel geneigd bent te gaan kijken wat nieuw en trending is.

null Beeld

Iedereen die je de toestemming hebt gegeven om je te volgen, kan de beelden die je stuurde achter elkaar bekijken, als een minifilmpje. Het opmerkelijke – en het grote verschil met Facebook, Twitter en Instagram – is dat ze verdwijnen een paar seconden nadat je ze bekeken hebt (check it out, Yves Leterme!). Als een slimmerd een screenshot van jouw beelden neemt – een blijvende foto, dus – dan krijg je daar meteen een melding van.

‘Als ik wakker word, open ik Snapchat en kijk ik naar de verhalen van de mensen die ik ken,’ vertelt Julie. ‘Dan zie ik wat ze die nacht allemaal hebben uitgespookt. Gewoonlijk zie je dan foto’s in één of andere toestand waar ze nu allang spijt van hebben.’

Die spijt duurt niet lang, want tegen dat de daders zelf wakker worden, zijn de beelden allang in rook opgegaan. Ze hoeven niets meer te deleten. En ze hoeven al helemaal geen schrik te hebben dat hun ouders of hun leraars hebben gezien hoe ze op het midden van de dansvloer in hun bliep met hun bliep bliep stonden te zwaaien.

Het is niet alleen het automatisch verdwijnen van de foto’s dat Snapchat voor jongeren zo aantrekkelijk maakt. ‘Het is de interface,’ vertelt Sam Feys (24), onlineredacteur bij De Morgen en bijzonder gefascineerd door sociale media. ‘Eigenlijk is die niet gebruiksvriendelijk. Het werkt helemaal anders dan Facebook, Twitter of Instagram: die vertrekken allemaal vanuit een nieuwsfeed waar je doorheen scrolt. Snapchat vertrekt vanuit de camera. Zodra je de app opent, staat de camera aan. Vervolgens doe je iets met het beeld dat je neemt. Jongeren zijn daar direct mee weg, oudere mensen begrijpen niet wat ze ermee moeten.’

Het gevolg is dat jongeren hiermee hun eigen vrijhaven hebben. ‘Vroeger zette ik veel op Facebook,’ zegt Feys, ‘maar sinds mijn ouders ook op Facebook zitten, is dat serieus verminderd. Jongeren groeien ook op met de waarschuwing dat alles wat ze op sociale media plaatsen, vroeg of laat tegen hen gebruikt kan worden. Hun toekomstige werkgevers zullen waarschijnlijk hun Facebook-profiel bekijken zodra ze solliciteren. Op Snapchat bestaat dat risico niet.’

'Instagram is fake. Snapchat is het echte leven'

‘Er wordt absoluut gesnapchat in het uitgaan,’ vertelt Thomas Smolders (23), blogger en auteur van het artikel ‘Waarom je moeder niet op Snapchat zit (en je zusje wel)’, gepubliceerd op het Nederlandse digitale nieuwsplatform De Correspondent. ‘Laatst stond ik op een feestje waar drie tienermeisjes voor me echt letterlijk de hele avond stonden te snappen. Dat gaat dan om privé-snaps naar vrienden, geen stories. Tijdens het studeren wordt ook gesnapt, heel veel zelfs, maar ook hier gaat het om privé-snaps. Niet ál je vrienden hoeven te zien hoe verveeld je achter je boeken zit, alleen je beste vrienden. Het handvol mensen naar wie je de hele dag door idiote, lelijke en banale foto’s stuurt.’


Silicon Beach

Snapchat is het geesteskind van de 25-jarige Evan Spiegel, ook wel de Mark Zuckerberg van zijn generatie genoemd. Spiegel is amper zes jaar jonger dan ‘Zuck’, maar in Silicon Valley is dat een eeuwigheid. Hij bedacht Snapchat tijdens een studieopdracht aan Stanford University samen met twee klasgenoten, waarvan er later één werd buitengesloten. Die spande vervolgens verschillende processen aan (klinkt bekend, niet?). Nadien werkten Spiegel en zijn partner in crime Bobby Murphy het project verder uit in de woonkamer van Spiegels ouders in Los Angeles.

Ondertussen houdt het bedrijf kantoor in verschillende warehouses langs het strand van Venice Beach. Zo smokkelde het de surfcultuur van die mythische plaats in het unieke Snapchat-recept, al gingen vervolgens de lokale vastgoedprijzen door het dak. Venice Beach is uitgegroeid tot Silicon Beach, en Snapchat is er de onbetwiste koning.

De koning van Silicon Valley woont en werkt 600 kilometer meer naar het noorden. Mark Zuckerberg, oprichter en gedelegeerd bestuurder van Facebook, werd drie jaar geleden verweten geen mobiele strategie te hebben. In 2013 besliste Facebook voortaan ‘mobile first’ als uitgangspunt te kiezen. In 2014 – zo snel kan het gaan – kwam de meerderheid van de omzet van Facebook al uit mobiel. Zuckerberg lanceerde Messenger als aparte chat-app, maar vooral: hij kocht alles over wat populair was op smartphones, zoals Instagram (kostprijs: 930 miljoen euro) en WhatsApp (kostprijs: 17,8 miljard euro).

Wat hij niet kon kopen – en dat moet hem nog altijd veel pijn doen – was Snapchat. Facebook, vorig jaar goed voor een omzet van 4,5 miljard euro en een nettowinst van 869 miljoen euro, bood 2,2 miljard euro voor Snapchat. Spiegel bedankte vriendelijk. En dat deed hij nog eens toen Google een miljard meer op tafel legde.

Hoeveel Snapchat vandaag waard is, weet niemand. De cijfers variëren tussen 10 en 20 miljard dollar, afhankelijk van de bron. Spiegel weet dat hij goud in handen heeft, alleen is nog niet helemaal duidelijk hoe hij zijn speeltje winstgevend zal krijgen. De belangrijkste voorwaarde is echter vervuld: hij heeft met al die jongeren voor adverteerders het meest interessante publiek. Bovendien groeit het aantal bekeken video’s op het platform als kool. Onlangs maakte de Financial Times bekend dat er – zet u even neer – dagelijks zes miljard video’s op Snapchat worden bekeken. Bij Facebook is dat dagelijks acht miljard, maar dat is op laptops, tablets en smartphones samen. Snapchat werkt alleen op mobiele devices. Bovendien gaat het bij Snapchat om een verdrievoudiging sinds mei, bij Facebook om een verdubbeling sinds april: reken uit wie tegen Nieuwjaar op kop rijdt. De gemiddelde ‘kijker’ is bij Snapchat ook een stuk jonger. Iedereen die van ver of dichtbij met digitale media te maken heeft, weet dat het grote geld met advertenties voor, tijdens of subtiel ín video’s te verdienen valt, omdat je daar de volle aandacht van de kijkers hebt.


Carrot the carrot

Als eerste poging om de advertentiemarkt naar Venice Beach te halen, lanceerde Spiegel alvast Snapchat Discover, een platform in de app waarop je erg hip gepresenteerde nieuwsberichten kunt lezen van Amerikaanse mediamerken als MTV, Cosmopolitan, Vice, CNN en National Geographic. Daartussen kunnen ook advertenties verschijnen. Het lijkt een beetje op televisie, omdat je tussen verschillende kanalen zapt. ‘Het interessante is dat het vertrekt vanuit het merk,’ vertelt Sam Feys. ‘Je kiest welke ‘zender’ je wilt induiken. Op Facebook vertrekt het vanuit het artikel. Je klikt ergens op omdat de kop en het beeld je triggeren, maar op welke nieuwssite je vervolgens komt, maakt je als lezer niet zoveel uit.’ Er zitten nog geen Belgische media op Snapchat Discover, en de diehardgebruikers zoals Julie en Laura beweren er nauwelijks naar te kijken.

Waar ze wél eens naar kijken is naar het leven zoals het is volgens Kylie Jenner, halfzus van Kim Kardashian en zodoende ook te bewonderen in de onvolprezen tv-reeks ‘Keeping Up with the Kardashians’. Zo kun je op Snapchat ook stories volgen van Rihanna, Justin Bieber of Miley Cyrus, die filmpjes schieten van wat ze allemaal doen. En niet getreurd, trouwe ‘Thuis’-fans, je kunt via Snapchat ook volgen waar Joy Anna Thielemans allemaal groene thee drinkt.

'Facebook bood 2,2 miljard euro voor Snapchat. Oprichter Evan Spiegel bedankte vriendelijk. En dat deed hij nog eens toen Google een miljard meer op tafel legde'

Er bestaan ook Snapchat-celebrity’s. Misschien heb je nooit eerder van Jérôme Jarre gehoord, maar de foto’s en filmpjes die de 25-jarige Fransman post, worden door 6 miljoen volgers bekeken. Zo zijn er die over Carrot the Carrot, een wortel die beweert de zoon van Stromae te zijn. En plots – je raadt het nooit – ontmoet die wortel ook effectief zijn vader. Op de foto met Stromae staat geblokletterd: ‘OMG!!!! FAMILY REUNITED!!!!!’

Verschillende Vlaamse media vonden ondertussen de weg naar Snapchat. Via de account van vtm.be kon je zien hoe het er backstage aan toeging tijdens de finale van ‘K3 zoekt K3’. Wanneer een artiest in hun Club 69 speelt, brengt Studio Brussel via Snapchat alles voor en achter de schermen in beeld. ‘We bereiken daarmee 20.000 jongeren,’ zei Arnout Bracke, verantwoordelijk voor alle digitale platformen bij Studio Brussel, in een ‘Koppen’-reportage over Snapchat. ‘Dat lijkt niet veel, maar dat zijn hoofdzakelijk jongeren die niet naar de radio luisteren en ons op die manier toch volgen.’

‘Mocht ik op Snapchat filmpjes van achter de schermen bij ‘Thuis’ kunnen zien, dan zou ik die allemaal bekijken,’ vertelt Laura.


Sexting

Snapchat heeft Facebook of Instagram voor jongeren niet vervangen. Telkens als een nieuw sociaal medium populair wordt, dan komt dat niet in de plaats van een ander, maar ernaast. Ze switchen tussen alle drie, zoals ze ook berichtjes versturen via sms, Messenger én WhatsApp. Ze weten perfect welk platform ze waarvoor gebruiken. ‘Op Facebook zet je alleen dat waaraan je een blijvende herinnering hebt,’ zegt Julie. ‘Foto’s die veel mensen mogen zien. Een paar mooie foto’s van je vakantie bijvoorbeeld. Voor Instagram moet het al een hele mooie foto zijn. Getrokken vanuit de juiste hoek, met het juiste licht en met vervolgens de juiste filter. Omdat heel die omgeving op mooie foto’s is gericht. Dat is niet erg, als je maar beseft dat het fake is. Snapchat is het echte leven. Je neemt snel een foto, zet er een tekstje op en stuurt die door, ook al zie je er niet uit. Snapchat is uncensored.’

Een andere populaire app bij jongeren is Tinder, de datingapp waarmee je een afspraakje met mensen in de buurt versiert. Vind je iemand niet leuk, dan swipe je hem of haar weg. Vind je hem of haar wel leuk en vindt die andere dat ook, dan heb je een match en begin je best je slaapkamer op te ruimen. ‘Snapchat wordt bij het flirten ingezet als de next step, nadat je iemand op Tinder hebt leren kennen,’ vertelt Thomas Smolders. ‘Op Snapchat leer je geen nieuwe mensen kennen, het is met die onhandige interface zo al moeilijk genoeg om je echte vrienden te vinden, maar het is wel dé place to be om pikante tekstjes of foto’s te sturen naar iemand die je eerst op Tinder hebt leren kennen. Want ze verdwijnen toch, en op Tinder kan je alleen tekst sturen.’

undefined

'Op Snapchat leer je geen nieuwe mensen kennen, maar het is wel dé place to be om pikante tekstjes of foto's te sturen naar iemand die je eerst op Tinder hebt leren kennen'

Mocht u het zelf nog nooit gedaan hebben: sexting heet het fenomeen waarbij teenagers foto’s van zichzelf met weinig of geen kleren naar elkaar sturen. Volgens de gespecialiseerde Britse media is de krak in dat vak Marouane Fellaini, die weleens zijn rode duivel via cyberspace zou hebben verzonden naar vrouwen die hij in de betere hotelbars van Manchester leerde kennen.

Voor wie Fellaini wil imiteren: denk twee keer na voor je anderen wil imponeren met je edele delen. Niemand weet in welke mate Snapchat de beelden die je verstuurt ook bewaart. Onlangs liet het bedrijf alle snappers nieuwe gebruiksvoorwaarden goedkeuren, waarmee je Snapchat de toestemming verleent om je foto’s en video’s ook voor andere – lees: commerciële – doeleinden te gebruiken (oeps, Marouane). En volgens Sam Feys bestaan er effectief apps waarmee je al je verstuurde foto’s kunt terugvinden.

Bij Child Focus moedigen ze sexting niet aan, maar ze raden het ook niet af. ‘Pikante foto’s naar elkaar sturen maakt deel uit van normaal seksueel exploratief gedrag,’ zegt Yasmin Van Damme, analist bij Child Focus. ‘We waarschuwen wel dat relaties vaak afspringen en dat die foto’s door de ex-partner misbruikt kunnen worden. Daarom kan ik me voorstellen dat tieners nu sneller Snapchat zullen gebruiken. De foto’s kunnen later niet tegen hen gebruikt worden. Tenzij een screenshot genomen wordt, maar het is alvast goed dat ze daar dan een melding van krijgen.’ Als de foto’s echter op een server blijven, dan kunnen misschien ook hackers met foute bedoelingen eraan? ‘Dat is problematisch,’ aldus Van Damme. ‘Dan zit er in het hoofd van de 15-jarige een vals gevoel van veiligheid.’

Naast sexting bestaat echter ook grooming: een meerderjarige probeert een vriendschapsband op te bouwen met een minderjarige, om uiteindelijk dat soort foto’s of een afspraakje te bekomen. In 2014 heeft Child Focus vier meldingen van grooming via Snapchat gekregen, voor dit jaar zijn het er al acht, een verdubbeling. ‘In al die gevallen gaat het om tieners die de foto’s liever niet wilden versturen,’ vertelt Van Damme. ‘Ze voelden dat er iets niet juist was. Maar ze bezweken onder de druk en kozen uiteindelijk voor Snapchat, omdat ze ervan uitgingen dat die foto’s toch zouden verdwijnen. Toen ze daarna een bericht kregen dat er een screenshot was genomen, sloegen ze in paniek en belden ze ons.’

‘Het probleem is dat we geen contactpersoon bij Snapchat hebben. Bij Facebook en Instagram weten we wie we moeten bellen als het fout gaat. We hebben al gezocht wie we bij Snapchat moeten contacteren, maar dat vinden we niet.’ Dossiers van misbruik worden echter altijd aan het parket gemeld, die ze verder onderzoekt.

‘Naar mijn vriend zou ik weleens een eerder sexy foto durven te versturen,’ vertelt Julie. ‘Pikant, met een diepe decolleté bijvoorbeeld, maar nooit expliciet. Niets waarvoor ik me zou schamen mocht het uitlekken. Iedereen weet toch dat je dat niet moet doen?’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234