Ahmad Massoud (centraal). Beeld Marc Roussel
Ahmad Massoud (centraal).Beeld Marc Roussel

Afghaans verzetsleiderAhmad Massoud

‘Ik sterf nog liever dan me over te geven aan de taliban’

Sinds het vertrek van de Amerikanen zijn de taliban niet meer te stuiten in Afghanistan. Of toch? Eén van de 34 provincies, het bergachtige Panjshir ten noordoosten van Kaboel, biedt koppig weerstand: maandagochtend beweerden de taliban nog het gebied veroverd te hebben, de verzetsstrijders uit Panjshir beweerden meteen het tegendeel. Het gezicht van dat verzet is Ahmad Massoud, de 32-jarige zoon van de legendarische commandant Ahmad Shah Massoud. De Franse sterfilosoof en mensen­rechtenactivist Bernard-Henri Lévy, die de regio kent als zijn broekzak, sprak met hem.

Zaterdag 21 augustus. De avond is gevallen als ik bel met Ahmad Massoud. Mijn gesprekspartner is de zoon van Ahmad Shah Massoud, de man die in de jaren 80 beroemd werd in de strijd tegen de Sovjet-invasie van Afghanistan. Toen de taliban in 1996 de macht grepen, organiseerde vader Massoud het verzet vanuit de Panjshirvallei. Op 9 september 2001, twee dagen voor de aanslagen in de Verenigde Staten, werd de ‘Leeuw van Panjshir’ vermoord in opdracht van ­terreurgroep Al Qaeda.

In diezelfde Panjshirvallei heeft zoon Massoud een week geleden, na de val van Kaboel, opgeroepen tot verzet tegen de taliban. Hoe de zaken er vandaag voor staan, is onduidelijk. Op maandagochtend maakten de taliban bekend dat ze de Panjshirvallei hebben veroverd en nu dus het hele land in handen hebben. Even later ontkenden de verzetsstrijders dat, liet Massoud weten open te staan voor dialoog en riep hij op tot een ‘nationale opstand’ tegen de taliban.

Hoe zit het écht? Wat zijn de bedoelingen van deze jonge man? Wanneer je, zoals hij, eigenlijk niets liever doet dan tuinen aanleggen en sterrenkijken, kun je je dan zomaar opwerpen als de Churchill, de De Gaulle of simpelweg de nieuwe Massoud van een Afghanistan dat door de wereld is opgegeven?

Commandant Muslem Hayat, een oud-wapenbroeder van Massoud senior, heeft me met Massoud ­junior in contact gebracht. Onze verbinding is beveiligd maar instabiel. De stem van de nieuwe Leeuw van Panjshir is helder, welluidend, maar schokkerig. Telkens als hij wegvalt, moet ik hem terugbellen en hem vragen om nog eens te herhalen wat hij zei.

Hoe dan ook weegt hij zijn woorden. Soms barst hij los in een oordeel, maar vaker neemt hij de tijd, begint hij opnieuw, denkt hij na. De nacht na ons gesprek zal hij lange uren nodig hebben om zijn uitspraken te herlezen via een versleutelde berichten­service.

Er staat veel op het spel. Massouds eigen lot, maar ook dat van een volk waarvan hij, bijna in zijn eentje, de onbedwingbare vrijheidsdrang belichaamt – geen lichte last om te dragen.

– Om te beginnen: hoe gaat het met u?

AHMAD MASSOUD «Goed, dank u. Met de val van Kaboel hebben we een veldslag verloren, maar niet de oorlog. Ik ben vastberadener dan ooit.»

– In Europa en de Verenigde Staten circuleren berichten dat u zich opmaakt om de strijd te staken. Taliban­commandant Anas Haqqani heeft net hetzelfde beweerd op Twitter. Dat klopt dus niet?

MASSOUD «Nee, het is desinformatie. Pure propaganda. Mijn boodschap voor alle westerse doemdenkers is: wij staken de strijd níét. Ons verzet hier in Panjshir is nog maar net begonnen.»

– Ondanks het vertrek van de Amerikanen, het verraad van uw bondgenoten en de ineenstorting van de Afghaanse staat?

MASSOUD «Ik ben de zoon van Ahmad Shah Massoud. Toen u me hier een jaar geleden bent komen opzoeken, heb ik u al gezegd dat hij meer was dan alleen mijn vader: hij was mijn mentor. Hij zou nooit aanvaard hebben dat ik de handdoek in de ring zou werpen. ‘Over­geven’ staat niet in mijn woordenboek. Ik sterf nog liever.»

– ‘Massoud is geen echte krijgsheer,’ hoor ik twijfelaars in Europa zeggen. ‘Hij zal het niet redden.’

MASSOUD «Mijn vader heeft me één ding geleerd: wat een volk sterk maakt, is zijn verzetsgeest. Hoe groot het machtsonevenwicht ook is, en welke prijs je er ook voor dreigt te be­­talen: je moet in je missie ­blijven ­geloven. Mijn vader had die kracht in zich. Hij twijfelde nooit. Ik zal er alles aan doen om te tonen dat ik zijn voorbeeld, zijn vast­beradenheid en zijn stille moed waardig ben.»

– Voor alle duidelijkheid: dat u met de taliban in gesprek zou zijn, is dus ook een vals gerucht?

MASSOUD «Praten is één ding. In alle oorlogen wordt er gepraat. Ook mijn vader heeft dat altijd gedaan met zijn vijanden, zelfs op het hoogtepunt van het wapengekletter. Maar dat is nog iets anders dan je overgeven.»

– Waarom zou u dan wel het gesprek aangaan?

MASSOUD «Omdat ik een man van de vrede ben, en ik het beste wil voor mijn volk. Stel je voor dat de taliban bereid zouden zijn de rechten van vrouwen en minderheden te respecteren, dat ze­ ­zouden openstaan voor ­democratie, voor de principes van een open samenleving enzovoort. Waarom zou ik hun dan, als ik de kans krijg, níét proberen te vertellen dat alle Afghanen – ook zijzelf – daarbij gebaat zouden zijn? Maar een opgelegde vrede, louter om voor stabiliteit te zorgen, zal ik nooit accepteren. Daarvoor zijn de vrijheid en de mensenrechten me veel te dierbaar.

»Toen ik jong was, heeft mijn vader me verteld over Charles de Gaulle – ik her­inner me dat u hem de memoires van de generaal cadeau had gedaan. Op de Sandhurst Military ­Academy in Engeland, waar ik ben opgeleid, las ik ook de memoires van Winston Churchill, een tijdgenoot van De ­Gaulle. Toen Churchill aantrad als Brits premier, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, zei hij in het parlement: ‘Ik heb u niets anders te bieden dan bloed, zware arbeid, tranen en zweet. Maar we zullen ons nooit overgeven.’ Ik weet nog niet wat onze strijd voor ons in petto heeft, en ik durf mezelf niet te vergelijken met die grote leiders uit de vorige eeuw. Maar dat ze me inspi­reren, daarvan kan ik u verzekeren.»

– Bent u bang voor een aanval van de taliban?

MASSOUD «De taliban zijn een te duchten tegenstander, zeker nu ze de wapens, helikopters en tanks van de Amerikanen hebben overgenomen. Diezelfde ­Amerikanen weigerden mij acht dagen geleden wapens toen ik erom vroeg: een historische vergissing! Maar de Panjshirvallei heeft, zoals u weet, een lange traditie van verzet. Vóór 2001, toen de Amerikaanse ­missie begon, zijn noch de taliban noch de Sovjets erin geslaagd ons heiligdom te schenden. En dat zal ook dit keer niet gebeuren.»

– Vlak voor Kaboel viel, hebt u alle Afghanen opgeroepen om zich bij u aan te sluiten. Hebt u gehoor gevonden?

MASSOUD «Absoluut. Duizen­den mannen hebben zich al aangemeld. Activisten, intellectuelen, politici, ­o­­fficieren van het Afghaanse leger, oud-leden van speciale een­heden, noem maar op. Ze komen te voet, te paard, op motorfietsen, in privéauto’s. En ze zijn strijdvaardig. Alle gevaren willen ze trotseren. Ze zijn een grote aanwinst voor onze beweging. En dat is nog maar het begin.»

– Kan een guerrillabeweging als de uwe overleven wanneer ze zo weinig ruggensteun en middelen heeft? Uw vader kon terugvallen op Tadzjikistan en beschikte tot het einde over helikopters. U hebt geen helikopters en...

MASSOUD «Jawel! Ik héb uitrusting. Ik heb alleen de middelen nodig om ze operationeel te houden. Ik ben hoopvol. Als we ondanks de storm blijven staan, zal het tij keren. Zeker als we hulp krijgen.»

– Hulp van wie?

MASSOUD «Van al wie wil. En, naar ik hoop, van Frankrijk. Ik heb Emmanuel Macron in februari dit jaar ontmoet in Parijs (bij de inhuldiging van een gedenkplaat voor zijn vader, red.). Ik was onder de indruk van die jonge president die mijn vader bewondert. Ik kan me niet voorstellen dat hij ons in de steek zal laten. Hij weet dat de verzetsstrijders van Panjshir een schild zijn tegen barbarij. Niet alleen voor het Afghaanse volk, maar voor alle vrije burgers over de hele wereld.»

© Paris Match

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234