‘Natuurlijk was ik bang toen de coronacrisis losbarstte. En dat ben ik nog steeds.’Beeld Johan Jacobs

humo selecteertJan Decleir

‘Ik train mezelf in het kijken naar de mensheid vanuit een positieve ingesteldheid. Dat is wérken’

Volgens de Zweedse film- en toneelregisseur Ingmar Bergman zijn er twee soorten acteurs: de ene komt op, de andere gaat af. En dan is er nog Jan Decleir: de acteur die blijft. Al vijf decennia weet het Antwerpse natuurtalent wereldwijd te imponeren met zijn acteerkunst, waarover hij zelf bijzonder bescheiden blijft - twéé van zijn films zijn met een Oscar bekroond. Dezer dagen kunt u Decleir aan het werk zien in 'Landru', het theaterconcert waarin hij gestalte geeft aan de Franse seriemoordenaar Henri-Désiré Landru. 'Ik leef met een gezond wantrouwen, omdat ik zelf een mens ben.'

Landru wist van 1915 tot 1919 maar liefst 283 dames te charmeren, van wie hij er zeker tien heeft omgebracht. Op het proces wist hij met zwarte humor alle aantijgingen te weerleggen, maar zijn scherpe grappen konden hem niet redden: in 1922 werd hij onthoofd, zonder de ware toedracht van zijn misdaden onthuld te hebben. De coronacrisis treft het theater hard, maar het stuk 'Landru' hebben we er wel aan te danken.

JAN DECLEIR «Mijn vrouw Brechtje (Louwaard, red.) heeft samen met Tristan (Versteven, red.) een klein theatergezelschap, Het Banket. Ze hadden met Francis Pollet, artistiek directeur van het blazersensemble I Solisti, een bewerking gemaakt van de tragische historiek van de graaf van Egmont, die 450 jaar geleden op de Brusselse Grote Markt is onthoofd. Het plan was dat I Solisti samen met het Vlaams Radiokoor het muzikale gedeelte zou verzorgen en Beethovens 'Egmont'-ouverture zou brengen, met Peter Van den Begin en mezelf in de rollen van de graaf van Egmont, Willem van Oranje, Margaretha van Parma en de hertog van Alva. Maar dat plan bleek te groots voor deze coronaperiode: er zouden te veel mensen samen op het podium staan, waardoor het stuk werd uitgesteld. Bij I Solisti vroegen ze toen om een coronaproof stuk te maken, waarop ik langs de neus weg zei: 'Zoek iets waar een beetje vlees aan zit en dat niet bepaald een goed doel dient. Waarom niet de zaak-Landru?' Het is een tragisch verhaal met veel open vragen. Er zit ook veel humor in, maar op een bijtende manier.

»Alles moest in een recordtijd gebeuren, maar het is wonderwel gelukt. Zelf zat ik in een luxepositie: Tristan en Brechtje hebben de geschiedenis bestudeerd en Brechtje heeft de hele zomer lang geschreven, terwijl ik al die tijd kon genieten van de zon tot ik het afgewerkte product in handen kreeg. In de eindfase mocht ik het creatieve proces wel mee richting geven, maar eigenlijk heb ik geprofiteerd van andermans gezwoeg.»

HUMO Vanwaar uw fascinatie voor Landru?

DECLEIR «Door de jaren heen ben ik die figuur geregeld tegengekomen. Zo herinner ik me vaag dat er in mijn kindertijd een soort volksliedje over hem bestond. Hij dook later op in dichtvorm als heer Halewijn, in verhalen over Blauwbaard en in een gedicht van Paul van Ostaijen. Hij kwam ter sprake toen ik in de jaren 90 met Hugo Claus 'Gilles' maakte, over de middeleeuwse kindermoordenaar Gilles de Rais. Er is het scenario van Françoise Sagan voor de film van Claude Chabrol over Landru, dat vertaald werd door mijn dierbare vriend Remco Campert. Charlie Chaplin heeft ook een film over hem gemaakt, onder de titel 'Monsieur Verdoux'. Die is interessant, maar niet over de hele lijn geslaagd. Eigenlijk zou Orson Welles die film maken, maar hij heeft hem aan Chaplin gegeven.»

HUMO Het leverde Chaplin in '47 wel een Oscarnominatie voor beste originele scenario op.

DECLEIR «Ik ben een groot bewonderaar van Chaplin, maar het is niet z'n beste werk. Verdoux' laatste toespraak uit die film was wel één van de redenen waarom ik de naam Landru had laten vallen. Chaplin zet de moorden van Landru tegenover de slachtpartijen die op hetzelfde moment plaatsvonden op de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog. Landru is een gemene moordenaar, jazeker, maar waarom worden die andere miljoenen moorden verheerlijkt als vaderlandsliefde, waarom worden daar medailles voor uitgereikt?

»Landru's slachtoffers waren weduwes en alleenstaande vrouwen. In de oorlog hadden veel vrouwen hun echtgenoot verloren, talloze mannen werden vermist. Die dames waren makkelijke, eenzame, arme slachtoffers. Hij gebruikte hun eenzaamheid en tristesse in zijn voordeel. Dat is zonder meer laaghartig. Maar hij blijft wel een interessante figuur. Landru had een gezin en onderhield tegelijkertijd al die vrouwen. Hij zorgde voor onderdak, levensonderhoud en attenties. Een dure zaak. Hij hield er verschillende woningen op na: het huis waar zijn gezin woonde, zijn buitenhuis in Gambais, appartementen, kamertjes... Het was een ingewikkelde boekhouding, die hij bijhield in een beroemd geworden zwart schriftje. Hij deed het dus niet uit persoonlijk gewin, zoals tijdens de politieonderzoeken werd aangenomen. Waarom dan wel? Drift? Zijn eerste moord pleegde hij toen hij al 47 was. Het was meteen een dubbele moord: een weduwe en haar zoon. Hoe speel je dat klaar? Met het weinige bewijsmateriaal dat toen voorhanden was, zou hij vandaag wellicht vrijuit gaan. In de rechtbank is hij dan ook herhaaldelijk blijven zeggen: 'Toon mij de lijken!' Die waren er namelijk niet. Er zijn wel menselijke asresten gevonden, maar DNA-onderzoek bestond toen nog niet: men wist dus niet van wie die asresten waren. Er wordt aangenomen dat hij zijn slachtoffers in stukken heeft gesneden en in zijn oven verbrand, maar die was kleiner dan een Leuvense stoof! Als je daar foto's van ziet, dan denk je: het kán bijna niet. Dat is op zich al ongelofelijk fascinerend.»

HUMO Landru maakte er een showproces van.

DECLEIR «De rechtszaal zat afgeladen vol. Er was plaats voor tweehonderd mensen, maar op een gegeven moment zat er achthonderd man. Ook journalisten en mensen uit de Parijse beau monde, zoals de schrijfster Colette (bekend van de roman 'Gigi', red.), woonden de zittingen bij. Wellicht heeft hij van die aandacht genoten. Ook in het buitenland werd er geschreven over de zaak-Landru.»

GEZOND WANTROUWEN

HUMO Hij is zelfs bekend tot in Amerika: zijn schedel wordt tentoongesteld in het Museum of Death in Hollywood, dat gewijd is aan memorabilia van seriemoordenaars.

DECLEIR «Het oventje zou ondertussen ook ergens tentoongesteld zijn. Maar of dat echt is... Ik heb ooit Sil de strandjutter gespeeld, een personage dat in de gelijknamige roman op het Nederlandse eiland Terschelling woont: tot twee jaar geleden werden daar de 'echte' klompen van Sil verkocht. Ze werden aan de lopende band gemaakt, terwijl die klompen nooit bestaan hebben.

»Dat er zoveel belangstelling was voor de rechtszaak, komt doordat Landru met een zekere eruditie naargeestige grappen maakte. De meeste moorden hadden plaatsgevonden in Gambais, een dorpje waar hij een huis had en waar hij met de dames naartoe was gespoord. Op de vraag waarom hij een retourticket voor zichzelf kocht, en een enkel ticket voor de dames, antwoordde hij: 'Het is toch onbeleefd om een dame uit te nodigen en meteen ook haar vertrek te regelen?' Maar evengoed is hij door een aantal van de dames die het overleefd hebben, omschreven als een lieve man met wie ze mooie, romantische momenten hadden beleefd. Hij kon praten over literatuur en muziek en nam hen mee naar de opera. Hij was dus geen dommerik.

»Ik speel een verteller die soms doet alsof hij Landru is. Al die ontdubbelingen vind ik plezierig om te doen. Soms speel ik ook de advocaat van Landru, Vincent de Moro-Giafferi, die zeer gerespecteerd werd in Frankrijk. Hij was principieel tegen de doodstraf, wat ook zijn motief was om de verdediging van Landru op zich te nemen. Moro-Giafferi heeft tot het laatste moment geprobeerd te verhinderen dat Landru geguillotineerd zou worden. Weet je wat de doorslag heeft gegeven? Een emotionele getuigenis van het zusje van Landru's eerste slachtoffer, dat in de rechtbank kwam vertellen hoe haar vermoorde zus in een droom tot haar gesproken had. Alle aanwezigen, ook de juryleden, waren tot tranen toe geroerd, waarna Landru zonder harde bewijzen werd veroordeeld. Op basis van een droom! Hij werd veroordeeld voor elf moorden, al is er een document gevonden waarop hij 283 vrouwennamen had neergeschreven. Het blijft onduidelijk met hoeveel vrouwen hij contact heeft opgenomen of hoeveel hij er heeft vermoord.»

HUMO Vindt u de doodstraf ooit gerechtvaardigd?

DECLEIR «Ik vind dat Moro-Giafferi een punt had: er moet een straf volgen, maar waarom zou je een dader hetzelfde aandoen als wat hij zijn slachtoffers heeft aangedaan? Er zijn, zeker nu, middelen genoeg om mensen buiten de maatschappij te houden, of hen te begeleiden zodat ze later misschien nog iets kunnen bijdragen aan het grotere geheel. Ik ben tegen de doodstraf, maar mocht er een referendum gehouden worden, dan ben ik niet zeker dat het merendeel van de bevolking mij daarin zou volgen.

»Wat Landru heeft gedaan, roept veel vragen en verwondering op. Ik denk dat zo'n gedrag alleen bij mensen voorkomt en dat het niet bij de andere dieren bestaat.»

HUMO Zou u zeggen dat Landru zich acterend een weg door het leven heeft gebaand?

DECLEIR «Ik denk dat we dat allemaal tot op zekere hoogte doen. Tenminste, zo kijk ik naar wat we hier lopen te doen: voor mij is het vaak een spel. Maar Landru is alleszins een homo ludens. Op een gegeven moment beschikte hij over zeven huizen, waar hij met de trein naartoe ging. Hij stapte telkens met een andere naam een ander leven in. Omdat het kon. Wat interessant is bij dat soort mensen - en daarom is je vraag wel juist, denk ik - is dat het een spel is. Landru heeft er talent voor en speelt ermee: hoever kan ik gaan? Dat is het rampzalige bij veel seriemoordenaars: ze gaan door tot ze tegen de lamp lopen.»

HUMO Hebt u zich al vaak vergist in mensen die op het eerste gezicht charmant lijken, maar achteraf klootzakken of krengen blijken te zijn?

DECLEIR «Ik ga ervan uit dat mensen veelkantig zijn, dat ze niet maar één karaktereigenschap uitdragen. Laat ik zeggen dat ik door het leven ga met een gezond wantrouwen, omdat ik zelf een mens ben en ook al beloftes heb gedaan die ik niet ben nagekomen. Maar mensen die zichzelf steeds op de borst kloppen - en zo zijn er helaas veel - roepen bij mij achterdocht op. Dat werkt ook in de omgekeerde richting: als iemand voortdurend loopt te vertellen dat hij of zij een heel slecht mens is, dan denk ik: het zal wel meevallen.»

‘Vaak oordelen we over iets zonder er iets over te weten, maar veel dingen zijn positiever dan we denken.’Beeld Johan Jacobs

HEERLIJKE LOCKDOWN

HUMO Uw vrouw heeft niet alleen mee aan het scenario geschreven, ze heeft u ook geregisseerd. Is ze streng voor u?

DECLEIR «Je hebt een doel dat je samen wilt realiseren: je wilt iets moois, aangrijpends en amusants maken. Zowel ik als de mensen in mijn omgeving doen niets liever dan dat. Maar ik neem aan dat je vraag op een zekere vorm van machtsmisbruik doelt. Zij misbruikt haar macht als regisseur niet, maar er bestaan zeker regisseurs die zich misdragen en aanstellen. Ik probeer uit hun buurt te blijven. Het is me nog niet overkomen, maar mocht me dat nog te wachten staan, dan zou ik gewoon zeggen: 'Hier heb ik geen zin in. Ik stap op, ook al kost het me geld.' Je moet natuurlijk wel streng zijn voor jezelf en zelfdiscipline aan de dag leggen: als je afspreekt samen iets te doen, dan moet je de uren van de anderen ook respecteren en er ook zíjn. Dat is voor veel mensen vaak al een hele inspanning.»

HUMO Eind september stond u met 'Landru' voor het eerst op de planken sinds de coronacrisis losbarstte. Hoe was dat?

DECLEIR «Leuk, maar een beetje raar. De samenscholing is essentieel in het theater, terwijl het publiek nu beperkt is. Maar wie er zit, wil er écht zitten. Dat zijn geen mensen die een afwachtende houding aannemen: 'Laat nu maar eens zien wat je kunt.' Het zijn vrienden (lacht)

HUMO Is het vreemd om de expressie van het publiek niet te kunnen zien doordat ze een mondmasker ophebben?

DECLEIR «Als ik met de wonderbaarlijke Els Dottermans op de scène sta, vertelt ze mij achteraf wat er aan de hand was tijdens de voorstelling. Ik daarentegen zie niets. Niet alleen omdat ik heel slechte ogen heb, ik merk het ook gewoon niet op. Voor mij maakt dat dus geen verschil.»

HUMO Was u bang toen de coronacrisis losbarstte?

DECLEIR «Ja, natuurlijk. En dat ben ik nog steeds.»

HUMO Omdat u tot de risicogroep behoort?

DECLEIR «Iederéén is een risicopatiënt, dat is wel duidelijk. Sommige mensen worden er ook heel ziek van. Het is een bijzondere tijd, hopelijk zal die maar eventjes duren.»

HUMO Milo Rau, artistiek directeur van NTGent, zei dat hij anarchistische vreugde voelde tijdens de lockdown: 'Mensen met sleutelberoepen oogsten respect, managers zitten thuis en voelen wat ze zijn: nutteloos.' Kijkt u ook zo naar de voorbije maanden?

DECLEIR «Ik had geen last van de lockdown. Leuk was het niet, omdat je een aantal contacten niet kon of mocht hebben, maar verder had ik een heerlijke tijd. Ik zat in de tuin te lezen, te schrijven, te schilderen of te tekenen (begin dit jaar liep er een expo van zijn schilderijen in de Antwerpse galerie De Zwarte Panter, red.). Maar een aantal mensen heb ik wel gemist.

»Of de lockdown duidelijk heeft gemaakt waar Milo Rau het over heeft, dat durf ik te betwijfelen. De cultuursector had het al zwaar te verduren vóór de coronacrisis losbarstte. Onze leiders zijn niet echt cultuurminded - esthetica en muzikale vorming op middelbare scholen worden nu ook al ter discussie gesteld - en toch beweren ze dat ze goed bezig zijn.»

HUMO Kunt u zich daar nog over opwinden?

DECLEIR «Ja, maar of er iets aan te doen valt? Ik probeer het door m'n beroep uit te oefenen. En dat is het dan.»

HUMO Tom Van Dyck pleit ervoor om de cultuursector anders te organiseren, met een aantal grote theaterhuizen en vaste acteurs. Nu gaan de vaste contracten vaak naar de ondersteunende diensten, niet naar de acteurs.

DECLEIR «Hij heeft een punt. Ik vraag me dikwijls af: hoeveel boekhouders, managers, coördinatoren en dramaturgen heb je nodig? Er zijn instellingen die tientallen mensen in dienst hebben, waar niet één acteur bij is. We moeten de hand in eigen boezem durven te steken, maar er is veel scheefgegroeid door bemoeienissen van overheden die zonder de minste kennis oneigenlijke, idiote eisen stellen aan cultuurinstellingen in ruil voor een beschamend klein potje geld.»

HUMO Hebt u het spelen nodig voor uw mentale welzijn, of zou u zonder kunnen?

DECLEIR «Ik weet het eigenlijk niet. (Denkt na) Zou ik zonder kunnen? Ik ben een spelende mens en heb het gevoel dat ik altijd een beetje aan het spelen ben. Ik denk dat ik niet zonder zou kunnen, al heb ik geen nood aan applaus of bewondering, hoe vleiend dat ook is. Waar ik écht van geniet, is aan de slag zijn met mijn geliefden. Het gaat me om de weg die je samen aflegt. Het is natuurlijk veel leuker om in een goede organisatie terecht te komen en in een gezelschap van vrienden of gelijkgestemden ergens naartoe te kunnen werken, maar als dat er niet zou zijn, dan zou ik het alleen doen.»

HUMO 's Zomers trekt u zich terug in Frankrijk. Hebt u dat nodig?

DECLEIR «Het is geen vlucht, maar ik vertoef daar graag. Dit is mijn telefoon (steekt een gsm in de lucht). Ik heb geen smartphone, dus ik zit niet op sociale media en volg de actualiteit niet via het internet. Ik heb onlangs van onze regeerders begrepen dat ik een deb ben...»

BRECHTJE LOUWAARD (roept al lachend vanuit de keuken) «Geen deb, een digibeet!»

DECLEIR (onverstoorbaar) «...en dat dat een mensensoort is waar zij weinig mee hebben: ze willen dat ik digitaal geopend word, maar ík wil dat niet. En ik denk dat ze dat niet begrijpen. Ik wil niet weten wat zij dagelijks te melden hebben, en vaak houden ze ook niet van wat ik doe. Zij omhelzen de kunsten niet en ik omhels hen niet.»

‘Onze regeerders vinden dat ik een deb ben en willen mij digitaal openen, maar ík wil dat niet.’Beeld Johan Jacobs

NOOIT MEER SINT

HUMO Eind augustus is Robbe De Hert overleden. Zijn we een monument van de Vlaamse film kwijt?

DECLEIR «Dat kun je wel zeggen. Er zijn mensen die daar uitvoeriger over kunnen vertellen dan ik, maar hij was in ieder geval een bijzonder iemand. Robbe is lang een soort buddy van de nacht geweest: wij kenden elkaar zeer goed, maar zagen elkaar vooral 's nachts op café, na voorstellingen. We hebben nooit veel samengewerkt. Mijn rol als rechter Teugels in 'Lijmen/Het been' was verwaarloosbaar. En 'De geboorte en dood van Dirk Vandersteen jr.' was een slordig afgewerkt product in zwart-wit, dat voor heel weinig geld voor televisie is gemaakt, maar ik heb er bijzondere herinneringen aan, omdat ik op die set de moeder van mijn dochter Sofie heb leren kennen. En omdat ik er samen met mijn te vroeg overleden broer Dirk in acteer (Dirk kwam op zijn 32ste om in een auto-ongeval, red.). Misschien is dat wel het enige waarin we samen hebben geacteerd. En verder was Robbe 'de Robbe', hè: een vorm van folklore - wat ik overigens niet laatdunkend bedoel, integendeel.»

HUMO Wat was de laatste Belgische film die u echt goed vond?

DECLEIR «Die film met al die naaktlopers, 'De Patrick', vond ik niet onaardig. En de reeks 'Studio Tarara' vond ik over de hele lijn prachtig: ze is geweldig geschreven en prachtig gespeeld en in beeld gebracht. Bij VTM verdienen ze daar een prijs voor.»

HUMO Vorig jaar ontving u op het Filmfestival van Oostende een Lifetime Achievement Award en kreeg u een ster op de Walk of Fame op de zeedijk. Kon u daarvan genieten?

DECLEIR «Ik ben iedereen zeer dankbaar, maar ik zie zo'n dag niet als een hoogtepunt. Het helpt wel om promotie te maken, niet zozeer voor mezelf, maar voor de dingen waaraan ik heb deelgenomen en nog zal deelnemen.»

HUMO U bent daardoor niet trots op uzelf?

DECLEIR «Niet echt, nee.»

HUMO Uw fans reageerden bijzonder enthousiast op sociale media: 'De grote meneer is mij gepasseerd op de dijk in Oostende. Ik voelde me vereerd om zo'n wereldster te mogen passeren.'

DECLEIR «Ik weet niet wat ik daarop moet zeggen. Het genot zit voor mij in het parcours dat je loopt. Iets maken met de mensen uit mijn omgeving, daar beleef ik plezier aan. Uiteraard vind ik zo'n reactie heerlijk, maar 'een wereldster'... Ik vind het een lief compliment, maar niet meer dan dat.»

HUMO Is er een acteur van wie u het een eer zou vinden om hem te passeren op de dijk?

DECLEIR «Anthony Hopkins. Ik heb eens een interview met hem gezien dat ongeveer twee uur duurde. Hij zit gewoon te praten, maar ik kon niet wegkijken! Echt álles wat die man doet, is goed. Of ligt het aan mij, bewonder ik hem zó dat hij niets fout kan doen? Daar ben ik niet uit.

»Bij televisiereeksen vraag ik me soms ook bewonderend af: waar hálen ze de acteurs toch vandaan? Ik ben een tijd geleden op 'Succession' (HBO-reeks over de disfunctionele familie van een mediamogul, red.) gebotst: zo goed! Of de Britse misdaadreeks 'Happy Valley': onwaarschijnlijk goed. Waar hebben ze die acteurs gevonden? En dan die scenario's!»

HUMO U had een wereldster kunnen worden, maar u hebt destijds een rol geweigerd in Stanley Kubricks 'Eyes Wide Shut'. Nochtans dromen veel Belgische acteurs van een Hollywoodcarrière. U niet?

DECLEIR (fijntjes) «Ik ben nog twee keer uitgenodigd in Hollywood (op de Oscaruitreikingen in '96 en '98, waar 'Antonia' en 'Karakter' bekroond werden met de Oscar voor beste niet-Engelstalige film, red.) en we hebben twee keer gewonnen! Weliswaar met Nederlandse films, maar dat brul ik nu even, want het wordt te weinig gezegd. Ik vond het heerlijk om er te zijn en ben er wel vaker geweest, want ik heb er ook vrienden wonen. Maar ik moest er niet zo nodig aan de slag.»

HUMO U vraagt zich nooit af: wat als...?

DECLEIR «Nee. Ik had mij al geëngageerd voor andere dingen. Zo simpel is het. De legendarische voorstelling 'Ten oorlog' (een elf uur durende voorstelling naar vier koningsdrama's van Shakespeare, hertaald en bewerkt door Tom Lanoye en geregisseerd door Luk Perceval, red.) van de Blauwe Maandag Compagnie zou er niet gekomen zijn als ik op Kubricks aanbod was ingegaan. Of misschien wel, maar op een totaal andere wijze en zonder mij.»

HUMO De VRT heeft in 2019 'Dag Sinterklaas' vernieuwd, met Wim Opbrouck als goedheilig man. U mocht vorig jaar niet meer met de Pieten aanmeren in Antwerpen: hebt u dat gemist?

DECLEIR «Gemist niet, maar de wijze waarop ik toen afscheid heb moeten nemen van dat ritueel, vond ik raar. Maar daar is al genoeg over gezegd. Dat ligt al lang achter me.»

HUMO Geloofde u als kind in Sinterklaas?

DECLEIR «Natuurlijk. Al vraag ik me nog steeds af of het wel een verantwoorde uitvinding is. Wat Hugo Matthysen (scenarist van de 'Dag Sinterklaas'-reeks en de films, red.) errond heeft verzonnen, vind ik heerlijk. En ik heb ook twee zeer mooie Sint-films gemaakt in Nederland, met Mischa Kamp: 'Het paard van Sinterklaas' en 'Waar is het paard van Sinterklaas?'

»Toen ik kind was, werden Sint en Piet heel anders voorgesteld. Ik was echt bang van hen. En toch gingen we ernaartoe! Naar iets gaan waar je doodsbang voor bent: fantastisch, eigenlijk. Ik was niet teleurgesteld toen de man een verzinsel bleek te zijn, want daardoor werd ik een deel van de samenzwering. Paaseieren verstoppen voor anderen is ook leuker dan er zelf te rapen.»

HUMO Uw zoon Flor, met wie u al hebt samengespeeld in 'Tytgat Chocolat', zei vorig jaar in Humo: 'Soms spookt het wel door mijn hoofd: wat als Reinhilde, papa, mijn broer Jenne, mijn zus Sofie en ik samen iets zouden doen? Een maffiafamilie spelen of zo. Het kan toch niet dat ik de enige ben die daar al eens aan heeft gedacht?'

DECLEIR «Als hij daarmee zou afkomen, wie ben ik dan om nee te zeggen? Heel leuk van Flor, maar ook raar: hij heeft destijds 'De Kavijaks' (waarin zowel Jan als Jenne en Sofie een rol hadden, red.) geweigerd, precies om die reden: 'Omdat ik een Decleir ben? Ik denk het niet.' Uit een vlaag van jeugdige opstandigheid, die ik zeer goed begrijp: hij was toen een jaar of 10.»

HUMO Hij zei ook dat hij soms maandenlang werkloos thuiszit. Hebben acteurs het nu moeilijker dan vroeger?

DECLEIR «Hij heeft het zichzelf moeilijk gemaakt: hij heeft geen opleiding gevolgd. Ik dacht dat hij helemaal geen zin had om te acteren, maar die liefde is toch beginnen te ontluiken. Acteurs hebben het nu niet makkelijk, maar muzikanten, schrijvers en schilders ook niet. Of ik me daar als vader zorgen over maak? Ja.»

HUMO Hij verwoordt zijn levensfilosofie als volgt: 'Ik vind pessimisme vaak optimistischer dan optimisme. Als je alles rooskleurig bekijkt, zie je het onheil niet aankomen.'

DECLEIR «In bepaalde levensfases zal ik waarschijnlijk ook zo geredeneerd hebben. Ik ben mezelf nu aan het trainen in het kijken naar de mensheid vanuit een positieve ingesteldheid. Dat is werken, maar het lukt. Het ís ook zo dat veel dingen positiever zijn dan we denken. Ik hoorde gisteren nog op de radio dat een professor zijn studenten vroeg in te schatten of de armoede de laatste decennia wereldwijd is verdubbeld, hetzelfde is gebleven of gehalveerd. Wat bleek: veel studenten gingen uit van het negatieve, terwijl de armoede wel degelijk met de helft is afgenomen. Dat toont aan dat we vaak oordelen over iets zonder er iets over te weten. Politici beweren ook allerlei dingen over van alles, bijvoorbeeld over hoe milieukwesties in Nederland aangepakt worden. Maar als ik die beweringen aan mijn Nederlandse vrienden voorleg, blijkt de helft daarvan gelogen. Wat betekent dat de politici ofwel verkeerd zijn ingelicht, ofwel doelbewust liegen. Ik ben wat dat betreft zeer teleurgesteld. Ook in de taal waarmee ze zich uitdrukken: verschrikkelijk.»

HUMO In welke toekomstprojecten zult u zich enkel van sierlijke taal bedienen?

DECLEIR «Na de lockdown stond ik op de set van 'De familie Claus', een kerstfilm die in december op Netflix te zien is. Normaal zou in 2020 Beethoven gevierd zijn (hij is 250 jaar geleden geboren, red.), maar daar heeft corona anders over beslist. In december treed ik wel op met het Ensor Strijkkwartet, dat enkele van Beethovens strijkkwartetten brengt, terwijl ik tussen de muziek door sprookjes vertel. En omdat we in maart niet met 'De desperado's van de Vlaamse poëzie' konden touren, doen we dat in november en januari: Delphine Lecompte leest voor uit eigen werk, Roland Van Campenhout verzorgt de muziek en Gerda Dendooven zal het geheel opvrolijken door er live tekeningen bij te maken. Voor mij is het een gelegenheid om teksten van Hugo Claus te brengen, en van andere auteurs waar ik zeer veel van houd. En ik verheug me ook op 'Egmont'.»

HUMO Volgens de wetenschapper Kris Verburgh zullen we binnenkort langer in leven kunnen blijven door onze genen te laten herschrijven: dan zullen we 150 worden terwijl we ons nog 40 voelen. Lijkt dat u wat?

DECLEIR «Ik weet zeker dat mijn goeie vriend Jan Mulder dat zou willen. Maar ik zou toch vooraf willen weten wat de consequenties zijn. Met Jan Mulder in mijn bubbel zou ik het wel zien zitten. Maar dan moet ik ook eerst weten waar Brechtje en mijn andere geliefden zich bevinden. Of moet je alleen voor jezelf gaan? En zullen alleen de rijken dat kunnen betalen? Niet dat alle rijkaards klootzakken zijn, maar als je wordt omringd door alleen maar 150-jarige klootzakken: laat dan maar.»

'Landru', info en tickets: isolisti.be.'De desperado's van de Vlaamse poëzie', info en tickets: thassos.be.'Er was eens... Beethoven', info en tickets: arsaranea.be/ensor.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234