null Beeld

Ilja Leonard Pfeiffer - Het ware leven, een roman

Vergis u niet: 'Het ware leven, een roman' (De Arbeiderspers), de nieuwe roman van Ilja Leonard Pfeiffer, is - gelijk het leven zelf, zeker op een vrijdagochtend - wérken. 't Is namelijk literair spiegelpaleis, roetsjbaan en zweefmolen in één, en de lezer dient behendig langs valkuilen en dubbele bodems te laveren terwijl hij of zij het hoofd biedt aan allerlei theorieën en inside jokes.

Pfeiffer bedient zich losjes van de - nu ja - conventies van de experimentele roman: denk aan 'Het leven en de opvattingen van de Heer Tristram Shandy' van Laurence Sterne of 'Als op een winternacht een reiziger' van Italo Calvino. Toch zet hij de helaasheid van die keuze meteen dik in de verf, en wel met een vette knipoog naar de coverafbeelding, het doek 'Het vlot van de Medusa' van Théodore Géricault: 'Er is geen houvast. De experimentele roman is het wrakhout dat de schrijver zijn lezers voorhoudt en wanneer zij zich eraan proberen vast te klampen, slaat hij het hun uit handen. Dan weten zij hoe de zaken er in werkelijkheid voorstaan.'

undefined

Pfeiffer kijkt dan ook niet op een personage of (sub)plot meer of minder: hij sleurt de lezer mee naar de besneeuwde vlakten van het negentiende-eeuwse Rusland, dwaalt door de catacomben van het oude Napels en observeert vastgeroeste koppels in café Burgerzaken in Leiden. Voorts jeremiëren nevenpersonages uit romans van Harry Mulisch of AFTh over de ongemakken van hun figurantenrol, doen mythologische paarden uitspraken over het leesgedrag van de moderne mens, en worden Chandler, Wolkers, AFTh en een reeks mindere goden met verve geparodieerd. Die kakofonie van stemmen wordt opgetekend door Eugenie van Zanten, een tuthoela uit het klasje van Renate Dorrestein en Heleen van Royen dat kapt met haar verstikkende burgerlijke bestaan en in Italië op zoek gaat naar zichzelf - uiteraard via de obligate batterij latin lovers.

Anders dan 'Het grote baggerboek', waarmee Pfeiffer de shortlist van de AKO Literatuurprijs en De Gouden Uil haalde, is 'Het ware leven, een roman' méér dan een uit de hand gelopen stijloefening. Dat maakt dit boek minder vrijblijvend dan het duizelingwekkende 'Wolkenatlas' van David Mitchell: net als Douglas Coupland of Arnon Grunberg in hun recent verschenen werk registreert Pfeiffer de vertwijfeling, de onmacht en onbeholpenheid van de moderne mens die zijn leven weer op de (juiste) rails wil krijgen. Zo is zijn quasi-achteloos neergeschreven analyse van onze obsessie met beelden ('Voor je het weet bestaat de hele wereldbevolking alleen nog uit mensen met camera's. Zijn we met z'n allen één grote realitysoap geworden') allerminst spielerei, en slaat zijn lange beschrijving van Las Vegas als dé ultieme droomwereld spijkers met koppen: 'Het is echter dan echt. Het is de wereld zoals zij zou moeten zijn, ontdaan van alle ongemakken die het ware leven zo ondraaglijk maken.'

Ook al klopt alles als een bus, die overdaad aan stijlen, overtuigend kwekkende personages en verhalen in kipkap werkt her en der toch op de zenuwen. 'Het ware leven, een roman' is dan ook tegelijk briljant én irritant, al horen we Pfeiffer al roepen: 'Aha! Het ware leven, dus! Bingo!' Dat zijn roman toch zeer genietbaar is, komt onder andere doordat hij zijn bloedeloze sérieux - of arrogantie, zo u wilt - meermaals door zijn eigen personages laat onderuithalen: 'Je ruikt van driehonderd meter dat het allemaal is verzonnen, bedacht, geconstrueerd, literair spel, metametameta, kortom be-fucking-langrijk.' Kortom: Pfeiffer had ook een bloedserieus en onleesbaar essaai kunnen kakken over het Einde van de Grote Verhalen, de Fictionalisering van de Realiteit of andere belangwekkende zaken waarmee men zich aan fabrieken van het universeel verstand Louis Paul Boon) zoal onledig houdt - waarvoor hulde. Maar 't is verdomd wérken.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234