null Beeld

Illegal Aliens: Belgisch avonturier liet zich vanuit Mexico de Verenigde Staten in smokkelen

De West-Vlaamse avonturier Patrick Vercoutere (45)woont al jaren in Guatemala, en kreeg daar het ietwat bizarre idee om zich illegaal de Verenigde Staten te laten binnensmokkelen.

Redactie

Drieduizend kilometer door het dorre Mexicaanse landschap, te voet onder de gloeiende zon of samengeperst in de laadbak van een vrachtwagen. Opgejaagd door corrupte Mexicaanse politie-agenten, Amerikaanse grenspatrouilles met honden en helikopters, Spaanse drugsmokkelaars en Amerikaanse burgerwachten. De trip eindigde na elf spannende dagen in de gevangenis van Texas.

undefined

Iedere dag maken honderden jonge mannen, vrouwen en kinderen uit Guatemala, Mexico of Honduras dezelfde trip. 'Illegal aliens,' (illegale vreemdelingen, red.) worden ze door de Amerikanen genoemd, en de regering-Bush doet er alles aan om ze buiten houden. De gevaarlijke nachtelijke oversteek van de kolkende de Rio Grande, die de natuurlijke grens met de Verenigde Staten vormt, is voor de vluchtelingen de laatste etappe van 'El Brinco' - de Spaanse term voor 'De Sprong'. En El Brinco is big business in Mexico, ontdekte Patrick Vercoutere. Hij sloot zich aan bij een groepje van dertien Guatemalteekse vluchtelingen die door een dikbetaalde mensensmokkelaar - een coyote - naar het beloofde land werden gegidst.


PATRICK VERCOUTERE « Het klinkt raar, maar ik had het gevoel dat ik met een touroperator reisde (lacht). Niet dat het zo plezierig was - hoegenaamd niet - maar die mensensmokkelaars zijn even professioneel en goed georganiseerd als Jet Air of Neckermann. Een vluchteling vanuit Guatemala betaalt 5.000 dollar voor de tocht, all-in: voedsel, transport, logies, geld om corrupte politiemannen om te kopen...»


HUMO Je hebt alle nodige documenten om de VS legaal binnen te raken. Wat heeft je bezield om je paspoort thuis te laten en die halsbrekende tocht te ondernemen?

VERCOUTERE « Ik wilde het gewoon zelf meemaken, om er een boek over te schrijven. Bij mijn weten is het buitenstaanders nooit eerder gelukt om te infiltreren in dat netwerk van mensensmokkelaars en het avontuur van binnenuit vertellen. Sinds 9/11 worden illegalen in de VS allemaal beschouwd als criminelen en potentiële terroristen. Er wordt jacht op hen gemaakt. Ik wilde de westerse publieke opinie duidelijk maken dat het geen misdadigers zijn, maar economische vluchtelingen, die onderweg ook nog eens flink worden uitgeschud in de geoliede machine van de mensensmokkel.

» Ik run al jaren een toeristisch bedrijfje in Quetzaltenango, in de westelijke hooglanden van Guatemala. Alle jongens die daar voor mij werken, spreken Engels omdat ze eerst een paar jaar in de VS gewerkt hebben. Illegaal uiteraard.

» Bijna elke Guatemalteek die ik ken heeft het al gedaan, of is van plan het te proberen: ze willen een paar jaar in de VS gaan werken om er zes dollar per uur te verdienen in plaats van - zoals in Guatemala - vier dollar per dag. En als ze genoeg bij elkaar gespaard hebben, keren ze terug om een huisje te kopen, en misschien een auto om een éénmanstaxibedrijfje te beginnen... De meesten hebben niet de bedoeling om ginder te blijven, maar willen gewoon een financieel opstapje om het thuis wat beter te hebben. En dat wil ik net duidelijk maken: die mensen zijn geen terroristen, ze willen gewoon wat geld opzij kunnen zetten.»

Kinderen als onderpand

HUMO Hoe ben je in contact gekomen met een coyote?

VERCOUTERE « Dat is op zich niet zo moeilijk, Guatemala loopt er vol van. Het lastigste is hun vertrouwen te winnen, want zij riskeren enorm zware gevangenisstraffen als ze gepakt worden. Voor mij als witte man was het nog moeilijker. Uiteindelijk is het me gelukt via mijn Guatemalteekse pleegzoon Geovani, die toen al illegaal in de VS zat. De coyote die hém naar ginder had gesmokkeld, was uiteindelijk bereid mij mee te nemen - tegen betaling van 5.000 dollar, uiteraard. Ik vind het verschrikkelijk om te zeggen, maar mijn garantie waren mijn twee jongste geadopteerde kinderen, Esther en Elias. De coyote had laten verstaan dat zij het niet zouden overleven als ik mijn mond voorbijpraatte tegen de politie.»


HUMO Wat voor mensen zijn dat, die coyotes?

VERCOUTERE « Eigenlijk zijn het ook maar gewone mannen, maar ze zijn natuurlijk iets 'welgestelder' dan de gemiddelde Guatemalteek. Vaak hebben ze twee, drie huizen en kunnen ze royaal leven van hun verdiensten als smokkelaar. Ze nemen dan ook risico's, en ze zitten in een zeer uitgesponnen netwerk. Dat kan ook niet anders: ze moeten overal in Mexico contacten hebben. Zo moeten zij bijvoorbeeld ook toestemming krijgen - en betalen - om door bepaalde gebieden van Mexico te trekken die gecontroleerd worden door andere coyotes. Om het vervoer in Mexico te regelen moeten ze lokale gidsen en pick-ups (vrachtwagens, red.) inhuren. Erg georganiseerd, allemaal.»


HUMO Wist je op voorhand wat je te wachten stond?

VERCOUTERE (zucht) « Als ik het had geweten, was ik nooit vertrokken. Niemand vertelt je op voorhand hoe zo'n tocht verloopt, zeker niet de mensen die het zelf al meegemaakt hebben. Mijn pleegzoon Geovani bleef er ook heel vaag over. 'Je moet af en toe eens lopen,' had hij alleen gezegd. Jaaaa... Ik had na een dag al door dat mensensmokkelaars voortdurend tegen je liegen. Als ze de waarheid zouden vertellen, zou er niemand meer vertrekken. Het is gewoon veel te gevaarlijk.»


HUMO Maar goed, op een dag ben je dus toch vertrokken.

VERCOUTERE « Op 4 mei was dat. Daags voordien had ik een telefoontje gekregen van de coyote - je wordt maar één dag op voorhand op de hoogte gebracht, zodat je niet te veel mensen kan waarschuwen waar en wanneer je vertrekt. Ik had min of meer een vertrouwensrelatie met de coyote: hij wist dat ik een boek wilde schrijven over illegale mensensmokkel. Anders kan je dat als witte man niet maken - ik viel natuurlijk uit de toon tussen al die koffiekleurige mensen, en ik was met mijn één meter zeventig een kop groter dan de meeste van die indiaantjes. De medereizigers wisten van niks. Ze dachten dat ik Amerika niet binnenmocht omdat ik een gezochte crimineel was, ofwel om een of andere reden geen paspoort had...

» We vertrokken met een gewone kippenbus: zo'n oude gele schoolbus met de kippen en de varkens op het dak, en de mensen binnenin. Ik had een klein rugzakje mee met een extra T-shirt, een extra broek, een paar onderbroeken en een waterproof landkaart. Ik had ook een heel klein digitaal fototoestelletje mee, waarmee ik de eerste tien dagen stiekem foto's heb kunnen maken. Elke avond ging ik naar een internetcafé om de foto's op de computer te downloaden. Dat was het voordeel van de blanke man: omdat ik kon doorgaan voor een toerist, had ik iets meer vrijheid om 's avonds rond te lopen in het dorp, terwijl de anderen in een safehouse opgesloten zaten voor de nacht.»


HUMO Wie waren je medereizigers?

VERCOUTERE « We waren met z'n veertienen. Twaalf mannen en twee vrouwen. De meeste waren nog heel jong - ik schat zo'n jaar of twintig - en ik denk dat er een stuk op vijf minderjarigen tussenzaten. Erg precies weet ik het allemaal niet, want we hadden allemaal een valse naam en identiteit, uit voorzorg. Er was Sammy, Eduardo en Claudia. Carlos el Pelone - de kletskop - en Moris el Colocho - de krullekop. Er was Mazate, een twintiger uit het dorpje Mazate die niks anders deed dan bidden, en de zestienjarige Domingo, die het einde van de reis niet meer zou meemaken. Veel meer wisten we niet van elkaar. Dat was ook het beste: zo konden we elkaar moeilijk verraden. De coyote had twee helpers meegebracht: Juan en Pedro, twee neefjes van hem - het was blijkbaar een familiebedrijfje.

» Die eerste nacht sliepen we in een piepklein, snikheet hotelletje 'Pauvre Simon' in Cintalapa, net voor de Mexicaanse grens. Het stikte er van de muggen, er was geen ventilator, ik vond mijn eerste kakkerlak onder het hoofdkussen en uit de matrassen steeg een pisgeur op. De mensensmokkelaar gaf ons die avond een Mexicaanse identiteit - een credential - en een spoedopleiding 'Mexicaans dialect'. De coyote legde ons uit wie de gouverneur en de burgemeester uit 'ons' dorp was, en hoe we moesten praten met het accent van de streek. Bepaalde woorden - 'veters' om maar iets te noemen - zijn heel anders in het zuidelijk gedeelte van Mexico dan in het noorden. De Mexicaanse politie weet dat ook, en stemt haar vragen daarop af: 'Jamaar, hoe heet dat daar, die koorden aan je schoen?' Als je dan het verkeerde woordje gebruikt, weten ze meteen dat je liegt.»

Sardientjes en tortilla's

VERCOUTERE « De volgende ochtend vertrokken we om vijf uur, na een haast slapeloze nacht, en moesten we beginnen te wandelen. Het was de bedoeling ongezien de grens met Mexico over te gaan - niemand had papieren bij zich, uiteraard. De coyotes gidsten ons langs kleine wegjes om de grensposten zoveel mogelijk te vermijden.

» En toen kwamen de eerste leugens. Juan en Pedro zeiden: 'We gaan een uurtje lopen en dan komen we aan een geasfalteerde weg.' Tja. Eén uur werd al gauw vier uur. De hitte was verzengend. Ik was de oudste van de groep - 45 - en ik had moeite om de jonge benen van de anderen te kunnen volgen. Gelukkig kwamen we onderweg geen politie of grensposten tegen, en uiteindelijk kwamen we toch aan de geasfalteerde weg.

» Daar verstop je je in het struikgewas langs de weg, en wacht. En wacht. En wacht. Tot er een grote pick-up-truck voorbijrijdt met zijn knipperlichten aan - dan moet je maken dat je vanachter in de laadbak springt. Ik stond er echt van te kijken hoe goed die mensensmokkelaars het allemaal georganiseerd hadden: eerst passeerde er een gewone pickup, zonder knipperlichten. Dat was blijkbaar de verkenner die controleerde of er geen politie in de buurt was. Die truck reed tien, twintig kilometer voorop en belde dan met de gsm naar de tweede: 'De kust is veilig, kom maar af.'»


HUMO Wat als ze toch politiecontrole krijgen?

VERCOUTERE « Ook dat hebben ze slim bekeken. Die pick-ups zijn allemaal gehuurd van autobedrijven, met valse namen. Als ze om een of andere reden worden tegengehouden, geven ze de vrachtwagen gewoon als gestolen op. Heel wat autoverhuurbedrijfjes spelen het spelletje van de mensensmokkelaars mee.»


HUMO En dan komt die pick-up met knipperlichten voorbij...

VERCOUTERE « Hij vertraagt, en je krijgt een paar seconden om erop te springen. Het gaat heel snel: als je er niet bij bent, blijf je maar achter. Er zit niemand op je te wachten. En de chauffeur wil geen grenspatrouille in zijn nek krijgen.

» Je moet plat neerliggen in de laadbak. De coyote zit naast de chauffeur. De avond voordien hebben we geoefend hoe we in die laadbak moesten gaan liggen: de ene met zijn hoofd naar links, de andere met zijn hoofd naar rechts, letterlijk zoals sardientjes (lacht). Maar ja, op het moment zelf is alles zo chaotisch dat je gewoon allemaal op een hoopje ligt, met een been van een ander in je nek en een vreemd achterwerk tegen je neus gedrukt... Dan wordt er een dekzeil over je gelegd en beginnen ze te rijden. Je moet bruggen over en overal staan camera's en alerte Mexicaanse politieagenten, die het systeem met de pick-ups natuurlijk ook kennen.»


HUMO Stel dat er plots een grenspatrouille opdaagt?

VERCOUTERE « De afspraak is dat de pick-up dan heel bruusk stopt. We waren nog maar een paar uur onderweg toen we plots een sirene hoorden en de truck met een snok stopte.

» Iedereen springt van de truck en stuift uit elkaar in alle richtingen. Je loopt zo hard je kan, zo diep mogelijk in de struikgewassen. Als je denkt dat je min of meer veilig bent, gooi je je plat op de grond, en wacht je twee uur. Dat is de tactiek die de hele reis wordt toegepast: je telt de minuten af en na twee uur keer je terug naar de plaats waar je bent beginnen te lopen. Terwijl ik die eerste keer aan het rennen was als een gek had ik al iets van: 'Waar ben ik aan begonnen? Dit is niks voor mij!' Maar je blijft doorlopen want je wil niet opgepakt worden.

» Achteraf heb ik wel gehoord dat het eigenlijk niet zo erg was geweest als ik toen was opgepakt: de Mexicaanse politiediensten zijn zo corrupt dat de mensensmokkelaar je gemakkelijk weer kan vrijkopen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat iedereen aan de Amerikaanse grens geraakt. Dat vertelt hij je niet op voorhand natuurlijk, want hoe minder klanten van hem onderweg worden opgepakt, hoe minder smeergeld hij moet uitgeven.

» Zo kruipen de eerste drie dagen voorbij: knipperlichten, pick-up op, bruusk stoppen, pick-up af, gaan lopen, twee uur platliggen, teruggaan naar de weg, wachten op een nieuwe pick-up, weer allemaal op een hoopje onder het dekzeil... Af en toe moesten we met een bootje een rivier over, of moest je door het water waden. In je blootje: je kleren in een plastic zak boven je hoofd en dan zo snel mogelijk aan de overkant geraken.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234