null Beeld

Imprisoned to be Free

Sterke binnenkomer deze week in onze top tien van Plekken Waar Wij Niet Zouden Willen Zijn (de nummer één is nu al voor de tweede week het gezellig drukke Tahrir-plein in hartje Caïro): de Hoheneck-burcht in het oosten van Duitsland, onderwerp van de ontluisterende documentaire 'Imprisoned to Be Free'.

Binnen de dikke muren van die 700 jaar oude burcht bevond zich tientallen jaren lang één van de donkerste geheimen van de DDR: een vrouwengevangenis waar de gedetineerden samenhokten in mensonwaardige omstandigheden, overgeleverd aan de terreur van sadistische cipiers. En helemaal onderaan de gevangenishiërarchie bungelden de politieke gevangenen, zoals Birgit Schlicke en Manuela Polaszczyk.

Birgit Schlicke «Amper negentien was ik toen ik in Hoheneck belandde. Officieel bestonden er geen politieke gevangenen in de DDR, dus werden we op één hoop gegooid met zware delinquenten. Ik had zelfs nog nooit een misdadiger van dichtbij gezien, en plots zat ik tussen moordenaars. Kwam het tot een conflict onder de gedetineerden, dan keken de bewaaksters de andere kant op. Om je een idee te geven: drie van de bewaaksters hadden nog in een concentratiekamp gewerkt.»

Manuela Polaszczyk «Ik heb er maar één woord voor: de hel.

»Soms kwamen ze ons uit onze cel halen. 'Mitkommen!' Sloegen we op het eind van de gang naar links af, dan wist ik al hoe laat het was: strafdouchen! Dan sloten ze me op in een douchecel - soms met, soms zonder kleren - en lieten ze ijskoud water stromen. De kraan kon je enkel van buitenaf dichtdraaien. In het begin sta je nog rechtop, maar na een tijdje zak je steeds dieper in mekaar. Door de kou kan je op den duur zelfs niet meer nadenken. Nadien ben je compleet gevoelloos. Vanbuiten en vanbinnen.»

Schlicke «We moesten er ook werken: dekbedden naaien en zo. Wie weigerde, mocht wegrotten in een donkere isoleercel in de kille kelders.

»Er waren er die bezweken onder de druk en een zenuwinstorting kregen. Een mens zou zich voor minder van het leven beroven. Medicatie kregen we niet, zelfs niet de chronisch zieken. Er kwam wel eens een dokteres langs, maar die glimlachte alleen: 'Jaja, eerst nog een grote bek, maar nu piepen jullie wel anders.' En weg was ze, zonder ook maar een pilletje te hebben uitgedeeld.»

Polaszczyk «En dan had je nog de vernederingen: cipiers die je uitlachten met je haar of je figuur, die de brieven van je familie achterhielden, die je met je soeplepel de boenwas van de vloer lieten krabben. De bloem die een medegevangene uit oude kleren in mekaar had geknutseld, werd door een bewaakster weggegooid. Voor schoonheid was er in Hoheneck geen plaats.

»Ik heb er veertien maanden gezeten. Ik ging er binnen als een jong, naïef ding van 20; ik kwam er 50 jaar ouder weer buiten. De dag dat ze me lieten gaan, besefte ik verwonderd: ik lééf nog. Ze hadden verdomd hard hun best gedaan, maar ze hadden me niet kleingekregen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234