null Beeld

In de ban van Meneer Chemo: Marjan Meganck, de vrouw van Wouter Deprez

Marjan Meganck, mevrouw Wouter Deprez, de moeder van hun twee jongens, heeft 95 procent kans om te genezen van borstkanker. Maar intussen is niets meer zoals vroeger.

'Waarom zou ik huilen omdat ik over twee jaar misschien dood ben?'

Oorspronkelijk zou Wouter Deprez een voorstelling maken over de wilde avonturen in zijn Gentse stadstuin, maar daar stak de menselijke natuur een stokje voor: op 21 maart, het begin van de lente, kreeg zijn vrouw Marjan het bericht dat ze borstkanker had. Een maand later begon de chemotherapie. Die is geëindigd op 21 september, de eerste dag van de herfst. Ze leeft dus inderdaad ‘in tegenovergesteld seizoen’. Met een beetje geluk staat ze aan het begin van de winter, als de bestralingen van de radiotherapie achter de rug zijn, weer in bloei. Inmiddels toert Deprez met ‘Bloemen, bijen en borstbollen’, een even ontregelende als ontroerende theatervoorstelling waarin hij de hoop uitspreekt dat, net als de appelboom in zijn tuin, ook een mens kan voortleven als hij oordeelkundig wordt gesnoeid.

Marjan Meganck «Het was de bedoeling dat Wouter een voorstelling over de tuin zou maken, maar hij had het schrijven even uitgesteld. Hij had het te druk met mijn eerste chemo’s en de organisatie van ons gezin. En eind mei, toen hij met schrijven klaar was, zei hij: ‘Ik heb het ook over jou, vind je dat oké?’ Ik heb daar niet lang over nagedacht – ik zat in de trein van de ziekenhuisbezoeken. Het was goed voor zijn balans, en Wouter is sowieso geen open boek: zijn gevoelens over kanker geeft hij niet snel prijs. Dus ik zei: ‘Ga jij maar op je podium staan.’

»De try-outs heb ik niet bijgewoond, maar ik ving wel echo’s op van vrienden die samen waren geweest: ‘De mannen hebben de vrouwen moeten troosten.’ Heavy. Ik heb de tekst van tevoren gelezen. Dat maakte de schok iets minder groot.»

HUMO Op de Gentse Feesten heb je incognito een voorstelling bezocht.

Meganck «Ik was nogal laat, waardoor ik helemaal achter in de zaal kwam te zitten. Ik had een sjaaltje op mijn hoofd, dat ik alleen tijdens de voorstelling heb afgedaan – ik had geen zin om als de vrouw van Wouter te worden herkend.»

HUMO Hoe heb je gekeken?

Meganck «De voorstelling is een voortdurende afwisseling tussen licht en zwaar. Als ik een keer zat te huilen, kreeg ik tijd genoeg om weer te bekomen. Maar eerlijk is eerlijk: er zijn behoorlijk veel tranen gelaten. Ik had te weinig zakdoeken meegebracht (lacht). Ik zat nog volop in de chemotherapie, een langzaam en lastig proces, dat ik in kleine stukjes opdeelde om er toch enigszins vat op te krijgen. Maar als je naar zo’n voorstelling kijkt, krijg je het in gecondenseerde vorm, en besef je: ‘Het is wel wat.’»


Kalm blijven

HUMO Wanneer heb je voor het eerst onraad bespeurd?

Meganck «Een jaar geleden zei de gynaecologe aan het eind van een onderzoek: ‘Ik voel een bolletje in je borst.’ Ik schonk er geen aandacht aan, ook omdat zij zei: ‘Het zal wel niks zijn.’ Dit jaar zei ze precies hetzelfde, maar achter haar bureau bedacht ze zich plotseling: ‘Ik zou voor alle zekerheid toch een echografie laten nemen.’ Ik heb er nog weken overheen laten gaan, ik was er totaal niet mee bezig, maar de ochtend waarop ik voor de echo naar het ziekenhuis trok, zei ik al lachend tegen Wouter: ‘Wie weet kom ik met kanker terug.’

»In het ziekenhuis zag ik aan de radioloog dat er wat scheelde: hij fronste wel erg diep. Hij stelde voor ook een mammografie te laten maken en een biopsie te laten nemen. Het resultaat kwam via een telefoontje van mijn gynaecologe. Zij was erg emotioneel omdat ze het niet had verwacht. Ik ben rustig gebleven, ik heb Wouter gebeld en ik ben in de bibliotheek informatie over borstkanker gaan opzoeken. Maar daar vond ik weinig.»

undefined

'Voor sommigen ben je de spiegel van hun sterfelijkheid. Ze zien je en denken: 'Het kan mij ook overkomen''

HUMO Heb je niet op het internet gekeken?

Meganck «Doe ik nog altijd niet. Het internet is een tsunami van informatie – onrustwekkende informatie – die zo over je heen kan slaan. Als ik iets wil weten, zoekt Wouter of een vriendin het voor me op.

»Later, toen ik mondjesmaat te horen kreeg waar ik voor stond, werd het me wel te veel. Eerst dacht ik dat een operatie en bestraling zouden volstaan. Na de operatie bleek ik ook een chemobehandeling te moeten ondergaan. Dat was een klap, maar ik heb geprobeerd me niet te verliezen in de maalstroom van informatie en kalm te blijven. Ik wilde weten wat er kwam en dat aanvaarden.»

HUMO In ‘Bloemen, bijen en borstbollen’ vertelt Wouter – imker in bijberoep – over het precieze moment waarop hij voor jou is gevallen: toen je siberisch bleef voor een zwarte wolk van woeste bijen die om je heen zwermden. ‘Ik keek naar haar en zag mijn minnares staan, de moeder van mijn kinderen en de meesteres van haar gevoelens.’ Het is een mooi beeld voor wat er nu gebeurt.

Meganck «Ik kan flippen over kleine dingen in het dagelijkse leven. Maar hoe groter de gebeurtenis, hoe rustiger ik word.»

HUMO Omdat je weet: er is toch niks aan te doen?

Meganck «Je hebt er geen grip op. Dus ik blijf kalm, en ik geloof dat het goed komt.»

HUMO Dat is jouw uitgangspunt: het komt goed?

Meganck «Dat zinnetje gebruikte ik vroeger al in moeilijke situaties. Het werkt nog altijd, net als een ander zinnetje dat ik de afgelopen maanden heb opgepikt: ‘This too shall pass.’ Hoe verschrikkelijk het ook is, het gaat over. Ideaal om tegen jezelf te herhalen op momenten van zelfmedelijden (lacht).»

HUMO Is het zo simpel?

Meganck «Mij maakt het rustig omdat het ook waar is. Mijn prognose is goed: de kans bedraagt 95 procent dat ik níét opnieuw kanker krijg. Ik ben bij de gelukkigen.»

HUMO Ben je al vaak ziek geweest in je leven?

Meganck «Nee. Ik was nog nooit geopereerd, ik nam nergens pillen voor, maar opeens moest ik onder volledige verdoving. Dat heb ik zo grondig mogelijk aangepakt: ik heb in de week voor de operatie veel gezwommen en veel yoga-oefeningen gedaan. Ik heb vaak de hoofdstand gedaan.»

HUMO Wat is daar de bedoeling van?

Meganck «Het is één van de meest effectieve yogahoudingen. Ik voel me beter als ik uit zo’n omkering kom.»

HUMO Met je voeten tegen de muur?

Meganck «Ik kan het zo, zonder muur. Een verslavend gevoel: het bloed stroomt naar je hoofd en hersenen. Het smeert je lichaam, zeg ik altijd.»

HUMO Hoelang sta je op je hoofd?

Meganck «Een minuut of vijf, maar ik mag het niet meer sinds ik aan mijn oksel ben geopereerd: mijn lymfeklieren zijn eruit gehaald toen bleek dat er een uitzaaiing was. Het deed pijn toen ik wakker werd: ik kon mijn arm niet meer optillen. Ik moest kinesitherapie volgen om ’m weer beweeglijk te maken. Maar één week later ging ik alweer onder het mes: onder mijn sleutelbeen staken ze een poortkatheter, een flessendop groot, waarlangs ze het gif voor de chemobehandeling konden laten binnendruppelen. Die tweede operatie is me niet zo goed bevallen. Het was een bijzonder onaangenaam gevoel iets lichaamsvreemds onder je huid te hebben zitten. Na acht weken heb ik ook een allergische reactie gekregen: de katheter is verwijderd. De rest heb ik via mijn arm gekregen.»

HUMO Heb je een borstreconstructie laten doen?

Meganck «Nee, er is een hap uit, maar het is oké.»


Leeg en lusteloos

HUMO In Facebook-brieven met persoonlijke bespiegelingen heb je het over ‘Meneer Chemo, mijn woeste vriend’. Waarom maak je er een mens van?

Meganck «Chemo was het ergste dat ik me kon inbeelden: ik heb een diepe afkeer van alle soorten gif. Tegelijk had het geen zin me te verzetten tegen het idee dat ik wekelijks of tweewekelijks gif in mijn lichaam moest laten druppelen, dat zou mijn herstel niet bevorderen. Ik dacht: ‘Ik moet ernaar kijken als naar een vriend, als iemand die me gaat helpen.’ In yoga heb je houdingen die ‘de strijder’ verbeelden. Zo zag ik me: als een strijder die, via zijn vriend Chemo, wapens kreeg aangereikt.

»Chemo is een razernij die door je lichaam trekt. Ik herinner me nog de nacht na de eerste behandeling: het was alsof kolkende lava van mijn tenen naar mijn hoofd trok. En daarna ging het van mijn hoofd weer naar mijn tenen – en het was ijskoud. Meneer Chemo gaat niet bepaald zachtzinnig te werk: hij maakt alles kapot, de goede en de slechte cellen. Hij is een soldaat die schiet op alles wat beweegt.

»Na drie dagen is hij uitgewoed, dan vertrekt hij. En blijf jij achter, leeg en lusteloos: ik had bij de eerste chemokuur na elke behandeling nog nul witte bloedcellen. Dat duurt één dag. Daarna maakt je lichaam weer nieuwe cellen aan.»

undefined

'Ik zag alles zo helder, zo duidelijk – chemo is bijna een soort drug'

HUMO Als je slap was, ging je onder een appelboom zitten.

Meganck (Wijst naar buiten) «Daar staat-ie.

»De kinesiste had het me aangeraden om de chemo beter te verdragen. ‘Ga onder de bomen zitten,’ zei ze. ‘Ik zie het verschil tussen patiënten die het doen en anderen die het niet doen.’ Vreemd, maar ik heb het wel gedaan – en ik heb gekozen voor onze appelboom, die de grootste kruin heeft.

»Van chemo valt je haar uit. Voor ik eraan begon, heb ik het kort laten knippen. Wouter heeft de kapster gevraagd of we het in een zakje konden meekrijgen. Dat zakje heb ik onder de appelboom begraven. Voor mij was dat: het afsluiten van een periode. Ik had vrede met het feit dat ik mijn haar zou verliezen.»

HUMO Toen later je allerlaatste haren in bad uitvielen, leek je niet zo gelijkmoedig: ‘Negenendertig jaren die wegspoelen’.

Meganck «Dat was poëtisch: het cirkelen van de haren die in de afvoer verdwenen, zag ik als een zwerm vogels die wegvliegen (lacht). In de afgelopen maanden heb ik heel intense momenten gehad, die ik vreemd genoeg als mooi ervaar.»

HUMO Je kleurt ze in met je eigen poëzie?

Meganck (knikt)

HUMO Ga je er op die manier boven staan?

Meganck «Ik geef er zelf betekenis aan.»

HUMO En je houdt de controle?

Meganck «Ik wilde er emotioneel niet onderdoor gaan, het moest draaglijk blijven. Voor mij is dat de enige manier. Ik vergelijk ook niet, ik heb geen lotgenoten, zoals dat heet. In het ziekenhuis heb ik altijd alleen op een kamer gelegen.»

undefined

null Beeld

undefined

''This too shall pass': ook dit gaat over. Dat zinnetje is ideaal om tegen jezelf te herhalen op momenten van zelfmedelijden'


Mama is ziek

HUMO Er hangen mooie tekeningen van de kinderen aan de muur: ‘We hopen dat je snel geneest, mama.’ Hoe heb je het hen verteld?

Meganck «Wouter heeft dat gedaan. Hij is nogal feitelijk: hij vertelt alles. Joshua, onze zoon van 8, weet nu wat kanker en chemo en radio is. Otis, die 5 is, weet dat nog niet. Hij kan niet bevatten dat mama ziek is als ze thuis gewoon in de zetel zit.

»Als het slecht met me gaat, moet ik het hem telkens opnieuw uitleggen: ‘Ik ben moe omdat ik chemo heb gekregen.’ ‘Ah ja, die kanker,’ zegt hij dan. Hij vergeet het omdat ik ook goede dagen heb.

»Laatst was hij een beetje opstandig, en mijn vader zei: ‘Wees een beetje rustig, jongen, je mama is ziek.’ ‘Nee,’ riep hij boos. ‘Zij is helemaal niet ziek, zij moet toch niet hoesten (lacht)?’

»Voor hem is kanker iets dat ons leven bepaalt, niet zozeer een dodelijke ziekte. En ik moet zeggen: ik zie het inmiddels ook zo, niet als de grote K of weet ik veel wat.»

HUMO Je schrijft op een bepaald moment zelfs: ‘I feel blessed – ik voel me uitverkoren.’

Meganck «Nogmaals: ik heb zoveel intense momenten meegemaakt dat ik denk: ‘Het kan niet mooier zijn dan dit.’ Mijn lichaam was mottig, maar ik zag alles zo helder, zo duidelijk – chemo is bijna een soort drug.»

HUMO Wat zag je dan precies?

Meganck «Ik moet uitkijken dat ik niet te zweverig overkom (lacht). Maar goed, je kunt heel weinig, je doet afstand van alles waar een gezond mens naar verlangt: op reis gaan, werken, feestvieren, succesvol zijn. Je bent ontmanteld, je blijft over met jezelf. Je zit op je platte steen, en je kijkt naar de mensen rondom je, die weten dat je kanker hebt. Voor hen ben je een spiegel: ‘Het kan mij ook overkomen.’ Je bent de spiegel van hun sterfelijkheid – iets wat ze meestal verdringen. Sommigen kijken in de spiegel, anderen kijken weg. Prima. Maar ik wil me niet slecht voelen omdat ik een spiegel ben, daar ga ik me echt niet voor verontschuldigen. Integendeel, het is een voorrecht.»

HUMO Je man en je kinderen kijken wel?

Meganck (knikt) «En nog vele anderen.»

HUMO Je kinderen ook, ja?

Meganck «Een kind is een spons, het neemt zoveel in zich op, elke dag is het een nieuw wezentje. In het begin leek het alsof ze het goed opvatten, maar nu ik stilaan weer actief in het huishouden ben, merk ik dat ze nog met onbeantwoorde vragen zitten. Als ik huil omdat het over enkele jaren met mij gedaan kan zijn, snappen ze dat niet: ‘Maar mama, wat is er toch met jou?’ En eigenlijk hebben ze gelijk. Waarom zou ik huilen om de mogelijkheid dat ik over twee jaar misschien dood ben?

»Laatst heb ik met de kinderen zitten kijken naar een behoorlijk direct filmpje van de Nederlandse schooltelevisie. Het heette: ‘Mijn mama heeft kanker’, en het ging over een gezin met twee kinderen van wie de mama na borstkanker genezen was verklaard, maar na twee jaar weer buikpijn had gekregen – het gevolg van een gezwel in haar lever. Zij kreeg ook chemo, maar bij haar was het eindig: ze zou het niet halen. Bij een ontroerende scène kreeg ik het te kwaad: ik barstte in huilen uit, maar de twee kinderen keken me met grote ogen aan. ‘Mama, wat overkomt jou nu?’ Opnieuw: die dachten er totaal niet aan dat die mama, die zou sterven, hún mama zou kunnen zijn. Ik dacht: ‘Ik zal maar stoppen met huilen (lacht).’

»De volgende dag heeft de jongste ook Wouter aangesproken op dat filmpje: ‘En weet je, papa, van kanker kan je doodgaan.’ Dat hadden we hem nog niet verteld.»

HUMO Wouter doet het meeste opzoekingswerk: hij filtert jouw informatie, hij duikt wel in de tsunami van het internet. Hoe makkelijk is het voor hem?

Meganck «Zoals ik al zei: Wouter is geen open boek.»

HUMO Hij spreekt vooral over jou in zijn voorstelling: ‘Ze leeft tegenwoordig in tegenovergesteld seizoen.’

Meganck «Zo heb ik er ook over gedacht: in de lente, toen alles opbloeide, heb ik mijn diagnose gekregen. Nu ikzelf weer een beetje opleef, is het herfst. Maar, en zo leg ik een link met wat mij zeer dierbaar is, in Zuid-Afrika (waar het gezin een jaar heeft gewoond, red.) zijn de seizoenen omgekeerd.»

HUMO Toeval bestaat niet.

Meganck «In dit jaar is zoveel helder geworden, ik heb de kern van de dingen aangeraakt. En daar was ik naar op zoek.

»Wouter heeft me enkele jaren geleden – toen ik weer eens in de knoop lag met mezelf – gezegd: ‘Schrijf voor jezelf eens op wat er op jouw gevelbordje zou moeten staan.’ Ik heb geantwoord: ‘Wijs persoon’. Dat is ook mijn betrachting: ik wil wijsheid vinden. Ik zal niet zeggen dat het inmiddels zover is, maar langs deze weg ben ik er wel dichterbij gekomen. Daarom ben ik positief over de ziekte. Ik ben blij dat ik het op deze leeftijd meemaak, misschien kan ik er later nog iets mee doen.»

HUMO Ziet Wouter het ook zo?

Meganck «Hij vertrekt vanuit de prognose dat ik 95 procent kans heb om te genezen. ‘Als je alles doet zoals gepland, ben je genezen, en kan je de draad weer oppakken met het leven vóór je ziekte.’ Soms heb ik het gevoel dat hij me niet kan volgen als ik praat zoals ik nu doe. Het is ook een tikje…»

HUMO Etherisch?

Meganck «Ja. Maar hij ziet ook wel dat het mijn weg is, al gaat hij daar zelf niet helemaal in mee.»

HUMO Zal het ooit nog zijn als vroeger?

Meganck «Nee.»

HUMO Er is te veel gebeurd?

Meganck «Ik kan de draad niet meer oppakken omdat ik zoveel heb meegemaakt. Ik wil daar iets mee doen, al weet ik nog niet wat.»

HUMO Je hebt een vzw die ubuntu promoot. Ubuntu is een Afrikaans begrip voor verbondenheid met de rest van de wereld.

Meganck «Verbondenheid met menselijkheid. Het is een oud begrip, geen leer of religie, maar een wijze waarop je in het leven staat. De letterlijke betekenis is: ‘Ik ben omdat wij zijn’. Het staat haaks op individualisme: je wordt als mens bepaald door de andere mensen met wie je in contact komt.

»Wij in het Westen begrijpen niet dat je niet als enige controle op je leven hebt. Alles is onze eigen keuze, onze eigen verantwoordelijkheid. Als je vanuit ubuntu denkt, is dat niet zo: je maakt deel uit van een gemeenschap. Als jou iets overkomt, vangt de gemeenschap je op. Ik heb een vriendin in Zuid-Afrika, die zegt: ‘Wij wandelen zij aan zij, soms draag ik jou, soms draag jij mij. Je bent nooit alleen.’ Dat gevoel had ik nu ook: ik was nooit alleen ziek. Maar de fysieke last moet je wel alleen dragen, en dat is kut. Wouter zegt soms: ‘Ik wou dat ik het een dagje van je kon overnemen.’ Maar dat gaat dus niet.»

HUMO In de voorstelling maakt Wouter grappen over het veelvoud aan vrijwilligers die opeens bij jullie over de vloer kwamen om te poetsen en te koken. ‘We moeten ons eten weggeven.’

Meganck «Hulp bij het poetsen en koken was welkom: ik had het niet kunnen runnen. Wouter heeft in de eerste maand alles gedaan: mee naar het ziekenhuis gaan, de kinderen opvangen, het huishouden doen. Daarna hebben we geleidelijk aan een systeem ontwikkeld met een vaste kern van mensen die wekelijks kwamen helpen. Mijn ouders, die als gepensioneerden het flexibelst zijn, hebben het leeuwendeel gedaan, maar ook zussen en vriendinnen.»

HUMO ‘Een netwerk van vriendinnen met een sleutel,’ noemt Wouter het.

Meganck «Zijn privéleven werd compleet overhoopgegooid; het is niet vanzelfsprekend, altijd je schoonouders in de buurt (lacht). Intussen is ons netwerk aanzienlijk verkleind, en dat is logisch. Mettertijd denkt iedereen dat ik genezen ben, al begin ik nu aan radiotherapie, en volg ik ook nog hormonentherapie: pillen en jarenlang elke maand een spuit, die behoorlijk wat impact op mijn leven heeft.»


Pillen en spuiten

HUMO Met die hormonentherapie beland je onmiddellijk in de overgang.

null Beeld

Meganck «Ik wist dat ze erover zouden beginnen na de chemo. Op zo’n verzwakt moment wilde ik daar niet over beslissen, dus ik ben er al vroeger over gaan nadenken. Ik voelde een grote weerstand bij mezelf, ik wilde niet. Maar de oncoloog zei: ‘Als je het niet doet, verhoogt je kans op herval.’

»Chemotherapie wilde ik niet in twijfel trekken. Dat is met je leven spelen. Hormonentherapie overslaan, leek me minder gevaarlijk. Maar mensen in het ziekenhuis hebben me van het tegendeel overtuigd: het is minstens zo belangrijk als chemo- of radiotherapie. Ik heb, zoals ze in Zuid-Afrika zeggen, besloten: ‘I’ll cross that bridge when I get there.’ We zullen zien wat het met me doet. Ik ben met de pillen begonnen, maar ik ben er niet mee in het reine. Het is verschrikkelijk: ik heb het gevoel dat ik meteen tien of vijftien jaar ouder word: chemo zet je in de overgang, en de pillen bestendigen die toestand. Het heeft een impact op mijn systeem, ook op mijn mentale staat. Depressie is een mogelijke nevenwerking van die hormonentherapie.»

HUMO Kun je de brug níét oversteken?

Meganck «Ja. (Zwijgt) Wouter zei altijd: ‘Die chemo móét je doen, maar die pillen zijn jouw keuze.’ Nu zegt hij: ‘Ja maar, de kinderen en ik dan?’ Hij is daarin veranderd. Ikzelf heb niet het gevoel dat ik door die pillen niet te nemen met mijn leven speel. Zo snel gaat het niet. Misschien kort ik mijn leven in, zal ik er nog maar tien jaar zijn, maar dan wel met mijn lichaam – en niet met iets dat voortdurend wordt gestuurd door pillen en spuiten. Ik worstel ermee, ik heb er al vaak om gehuild, ook omdat ik voel dat ik door die pillen anders reageer: de depressieve gedachten kwamen meteen opzetten. Misschien omdat ik er pas mee begonnen ben? Maar als ik merk dat die pillen mijn strijdbaarheid ondermijnen, zie ik het niet zitten, echt niet.»

undefined

'Is dat geen prachtig cadeau: nergens bang voor hoeven te zijn?'

HUMO Moet je daar dan niet met lotgenoten over praten?

Meganck «Wouter heeft er met zo iemand over gepraat.

»Het doet veel met je. En jij moet beslissen: wil je dat of niet?»

HUMO Maar jij hebt de keuze voor levenskwaliteit gemaakt?

Meganck «Ik ben vaker bezig met een eindig leven dan vroeger. De dood was tot voor kort iets vies, ik moest altijd aan mijn vader denken, die als de dood voor de dood is. Ik durfde daar niet naar te kijken. En dat heb ik nu wel moeten doen.»

HUMO Hoe weet je dat je er niet bang voor hoeft te zijn?

Meganck «Door de dood in de ogen te kijken, gaat de angst weg. Je bent bang omdat je het niet wilt zien. Op een dag was ik aan het wandelen op het strand, tegen de zon in, het felle licht werd weerkaatst door de golven, het leek een halo, waar ik rustig in liep. Dat was een beslissend moment. Toen voelde ik: het is oké, ik ben niet meer bang voor de dood. Het moeilijkste is, dat ik kinderen heb. Tegenover hen kan ik het niet maken om te zeggen dat ik de dood aanvaard. Maar tegenover mezelf en andere mensen is dat wel zo: als het gebeurt, dan gebeurt het maar.»

HUMO Je schrijft daar ook over. In een droom liep je ’s nachts bij volle maan naar het dek van een cruiseschip, en je voelde je aangeraakt door ‘een godheid’. Vreemd, zo’n passage van de hand van iemand die bijna genezen is.

Meganck «Ik heb dat geschreven op de ochtend van mijn laatste chemo. Ik had het gehaald, ik was er niet onderdoor gegaan, maar ik was ook niet meer bang om naar de andere kant te gaan.

»Ik ben er lange tijd niet mee bezig geweest. Maar de zomer was een keerpunt, toen ik vernam dat Paskal Deboosere, de zus van Frank, aan borstkanker was overleden – zeven jaar na de diagnose. Daar ben ik hard van geschrokken. Hoe kan je zo snel heengaan? Dat moest ik leren aanvaarden, net zoals ik had aanvaard dat ik ziek was.»


Liefdesverklaringen

HUMO Je begint nu aan de bestralingen. Is dat belastend?

Meganck «Het gebeurt heel gericht, op de borst en onder de oksel. Zes weken lang, elke dag opnieuw: het kan een beetje rood worden, en aan het eind kan je flink vermoeid zijn, maar in vergelijking met de chemo lijkt het me a walk in the park. Op vijf december zou het voorbij moeten zijn.»

undefined

'In januari word ik 40. Tegen Wouter heb ik al gezegd: 'Ik geef een newwavefuif.' We zien wel, ik kijk niet zo ver vooruit'

HUMO Wat betekent vijf december voor jou?

Meganck «Ik dacht dat ik na de chemo het gevoel zou hebben dat ik bevrijd was. Dat had ik niet: ik reageerde nogal nuchter. Ik weet niet hoe ik me over zes weken zal voelen. Ik weet zelfs niet of ik zin zal hebben om nog eens te reizen, terwijl reizen me in het bloed zit. (Zwijgt) Ik zie mezelf tegenwoordig als een monnik.»

HUMO Kijk maar uit dat je niet al te zeer onthecht raakt.

Meganck «Ik weet het (lacht). In januari word ik 40, ik voel helemaal geen aandrang voor een feestje. Ik wil in de toekomst vooral doen wat ik nu al doe: lezen en schrijven. Misschien ga ik over deze periode een boek schrijven.»

HUMO Het lijkt je weinig te doen dat je het onderwerp van een drukbesproken theatervoorstelling bent.

Meganck «Ik ga binnenkort nog eens kijken, zonder chemo in mijn lijf – vanuit een aardser standpunt. Ik ben ook al maanden thuis, ik weet niet wat er in de wereld leeft.»

HUMO In de voorstelling zitten een paar uitgesproken liefdesverklaringen van Wouter.

Meganck «Op een dag, toen hij in zijn werkkamer zat te schrijven, kwam hij naar beneden met die mededeling: ‘Het is eigenlijk één grote liefdesverklaring.’ Ik dacht: ‘Wat krijgen we nu?’ Wouter is geen romantische ziel, hè.

»Ik hou het ook een beetje af omdat het zo overweldigend is. Als je probeert jezelf niet door emoties te laten meeslepen, is dat natuurlijk de keerzijde: je houdt de grote gevoelens buiten – of je probeert dat tenminste. Enkele dagen geleden voelde ik me heel slecht door de pillenhistorie waar ik het net over had. Opeens kwam de zin weer bij me op om te luisteren naar de muziek waar ik vroeger op danste toen ik mijn draai in het leven niet vond. ‘Help,’ dacht ik, ‘daar is mijn puberteit weer, opnieuw op zoek naar mijn identiteit.’»

HUMO Welke muziek was het?

Meganck «The Sisters of Mercy. Ik heb tegen Wouter gezegd: ‘Ik geef voor mijn 40ste verjaardag een newwavefuif (lacht).’ Nee, we zien wel. Als je zo nadrukkelijk met je eindigheid wordt geconfronteerd, kijk je niet ver vooruit. Je beleeft elke dag zo bewust mogelijk.»


Nooit meer bang

HUMO Je deelt je ziekteproces in stukjes op om het aan te kunnen. Verzwak je jezelf niet door zo diep over je eindigheid te filosoferen?

Meganck «Ik doe dat ook in stukjes. Ik kijk ernaar, ik denk erover na, en daarna leg ik het weer weg. Dat kan ik nu. Wat me bang of onzeker maakt, kijk ik in de ogen: ik heb leren omgaan met de dingen waarmee ik worstelde. Is dat geen prachtig cadeau: nergens bang voor hoeven te zijn?»

HUMO Ben je al zover?

Meganck «In Zuid-Afrika ben ik twee keer de kluts kwijtgeraakt. Eén keer toen ik stomweg met een gsm in de hand op straat aan het wandelen was – mag je nooit doen. Opeens sprong er een man voor me. ‘Afgeven,’ zei hij, wijzend op die gsm. ‘Nee,’ zei ik. Waarop hij een mes bovenhaalde, en ik mijn gsm toch maar gauw afgaf. Een andere keer liep ik met Joshua naar zee, toen twee mannen in blauwe overall me langs achteren aanvielen. Ik weet niet wat ze wilden: me bestelen of verkrachten. Maar ik heb gegild dat horen en zien verging, en ze hebben de benen genomen. Sindsdien durfde ik niet meer alleen rond te lopen, ook later niet ’s nachts in Gent. Ik was zelfs bang voor mannen in een overall. Toen ben ik me gaan afvragen: waar ben je precies bang voor? Ik vind het vreselijk om angstig te zijn.»

HUMO Is het verkeerd angstig te zijn als je verkracht dreigt te worden?

Meganck «Natuurlijk niet, ik heb het over de angst achteraf.»

HUMO Durf je nu ’s nachts de straat weer op?

Meganck «Niet in Zuid-Afrika. Al doe ik daar weleens iets wat ik eigenlijk niet durf. Ik ben met Otis in Johannesburg gaan wandelen, wat elke blanke ten stelligste wordt afgeraden. Een gids heeft ons de stad leren kennen zoals ze echt is. Met hem erbij was ik niet bang.»

HUMO Wat was volgens hem de truc om niet bang te zijn?

Meganck «Je angst niet laten zien. En contact maken met mensen. Ik zeg niet dat iemand die kwaad in de zin heeft je meteen een ruiker bloemen zal aanbieden, maar door iemand in de ogen te kijken en te zeggen dat je zijn stad wilt bezoeken, neem je agressie weg. Dat is ubuntu: ‘Ik ben mens, jij bent mens, wij zijn samen mens.’ Mijn vriendin, Sonja Kruse, heeft een jaar lang zonder geld door Zuid-Afrika gelift voor haar boek ‘The Ubuntu Girl’. In al die tijd heeft ze maar één keer spanning gevoeld, toen een man haar wilde aanranden. Ze is rustig gebleven, ze heeft verteld hoeveel mooie verhalen ze van het land en de mensen had verzameld, en ze zei: ‘Als jij mij nu kwaad doet, doe jij die mensen ook kwaad.’ En hij heeft zijn plan gestaakt. Dát zou ik nog niet durven. Maar ik heb wel een maand met haar gelift om de mensen bij wie zij had gelogeerd haar boek cadeau te geven.»

HUMO Ben je nog van plan terug te keren?

Meganck «Mijn love affair met Zuid-Afrika is al elf jaar aan de gang, ze is nog niet voorbij. Ik wilde eigenlijk ginds mijn leven uitbouwen, maar toen leerde ik Wouter kennen, en draaide het anders uit. In mij woedt al lang de strijd om ook hier mijn plek te vinden en intens te leven. In Zuid-Afrika heb ik het gevoel dat ik sneller tot de essentie kom. Zuid-Afrikanen komen als vanzelf meer in aanraking met tegenslag en ziekte en dood. Ze gaan daar rauwer mee om, wij willen alle risico’s uitschakelen. Ginds is het bestaan minder omfloerst, je moet minder lagen wegschrapen om tot de kern door te dringen. Hier vind ik dat heel moeilijk, al is me dat door mijn ziekte wel gelukt.»

HUMO Voel je jezelf hier niet op je plaats?

Meganck «Dat gevoel heb ik, ja.»

HUMO Ondanks je gezin.

Meganck «Ik ken koppels die uit Zuid-Afrika terugkeren vanwege de kinderen: de veiligheid, de school – dat zijn belangrijke factoren, ik moet daar niet flauw over doen. Maar ik wil ook niet vastzitten aan veiligheid, ik wil zónder angst leven. Ik – die uit het meest beschermde milieu kom – wil dat. Ik overleef het rauwe leven waarschijnlijk geen vijf minuten (lacht). En toch heb ik er een onmiskenbare drang naar. Afgelopen zomer heb ik daar, met al die terroristische aanslagen, vaak over nagedacht: ‘Mijn kinderen zullen níét in een veilige biotoop opgroeien, en ik kan hun de skills niet aanreiken om met risico’s om te gaan.’ Dat kun je wel in Zuid-Afrika.»

HUMO Ga je vroeg of laat terug?

Meganck «Dat zeg ik al lang: ‘Als Joshua 18 is en Otis 15, gaat mama in Afrika wonen, en dan kiezen jullie maar: je gaat mee of niet.’ En dan zegt Wouter: ‘En ik dan?’ Hij moet ook kiezen, ik heb al zoveel jaren hier doorgebracht. Hij weet dat ook wel hoor, hij heeft stilaan aanvaard dat ik hier niet eeuwig zal blijven.»

HUMO In Humo zei je vijf jaar geleden: ‘Ik ben tot rust gekomen.’ Dat lijkt toch niet het geval.

Meganck «Nee.»

HUMO Waar komt die eeuwige onrust vandaan?

Meganck «Mijn moeder heeft onlangs een moeilijke periode doorgemaakt, waarin ze vaak klaagde over de plek waar ze woonde. Ik was de eerste om te zeggen: ‘Het zit in je hoofd.’

»Maar in Zuid-Afrika ben ik thuis. Hier moet ik me in duizend bochten wringen om een glimp van mezelf op te vangen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234