null Beeld Humo
Beeld Humo

Rika Ponnet, Steven Laureys, Jan Callebaut , Meskerem Mees en Piet Huysentruyt

‘In het westen functioneren we heel moeilijk in tijden van crisis, we zijn het verleerd’

Het coronavirus sloeg hard en onverwachts toe, pleegde een aanslag op onze luchtwegen en ons sociaal leven, en dwong ons tot langdurig nadenken over leven en werk. Nu code oranje en code geel wenken en perspectief bieden op een zorgeloze lente en zomer, is het tijd om de balans van twee pandemische jaren op te maken. Welke lessen leerde het virus ons voor wij het uiteindelijk een lesje konden leren? Humo verzamelde 25 levensveranderende inzichten, met vandaag voor de klas: Rika Ponnet, Steven Laureys, Jan Callebaut , Meskerem Mees en Piet Huysentruyt.

Raf LiekensMarc Van SpringelVincent Van Peer en Joris Bellwinkel

RIKA PONNET : ‘MOPJES OVER WC-PAPIER’

null Beeld Carmen De Vos
Beeld Carmen De Vos

RIKA PONNET (relatietherapeut) «Wat ik vooral geleerd heb, is dat we hier in het Westen heel moeilijk functioneren in tijden van crisis. We zijn het niet meer gewend, zijn erg bang voor verlies geworden en hopen zo snel mogelijk terug te kunnen keren naar waar we vandaan komen. Als dat niet lukt, verlamt dat ons. We kunnen er niet tegen dat niet alles volledig maakbaar is en dat er dingen onduidelijk of oncontroleerbaar zijn. We willen vasthouden aan alles, ook aan dingen die niet per se wezenlijk zijn voor ons welzijn. En dan beginnen we het elkaar te verwijten, of de regering, of de fabrikanten van de vaccins.»

HUMO Hebt u het zelf moeilijk gehad?

PONNET «Gelukkig is niemand in mijn omgeving ernstig ziek geworden, en ook mijn werk is gewoon kunnen doorgaan. Daardoor kon ik de afgelopen twee jaar altijd wel positief blijven. Zeker de eerste lockdown was voor mij een goede periode van rust en bezinning, die ook een hertekening van een aantal waarden met zich meebracht. Daar ben ik dankbaar voor.»

HUMO Vertel.

PONNET «Mijn belangrijkste bewustwording is de enorme waarde van mensen die echt dicht bij jou staan. Persoonlijke vriendschappen die er voor corona al waren, maar die ik tijdens de crisis online heb onderhouden. Hoe je elkaar met mopjes over wc-papier de lockdown kon doorhelpen.

»Ook in mijn praktijk bleek hoe essentieel die relaties met vrienden en familie voor veel koppels zijn. Bij huwelijken die al onder druk stonden, was corona soms de doodsteek. Voor een grote groep mensen is het een heel stresserende situatie als je volledig aangewezen bent op die ene partner met wie je ook nog eens thuis zit opgesloten. Een mens is maar gezond als hij meerdere intieme relaties in zijn leven heeft. Het zou goed zijn als we het dwingende idee loslaten dat je in één persoon de volledige invulling van al je behoeftes zoekt, dat je iemand volledig opeist.»

HUMO Zijn er dingen die u blijvend anders gaat doen na corona?

PONNET «Ik hoop een rustiger levenstempo te behouden, me minder verliezen in alles wat moet. We leven in een manische maatschappij, er is een onwaarschijnlijk teveel aan alles en soms lijkt het alsof we alleen maar willen gaan uit eten, kleren kopen en reizen. Tijdens corona merkte ik dat ik met minder kon en dat bracht vaak ook meer creativiteit met zich mee. Maar in alle eerlijkheid weet ik niet of ik dat zal kunnen volhouden. Jezelf begrenzen als de vrijheden groot zijn, is denk ik niet eigen aan de mens.» (jb)

STEVEN LAUREYS: ARROGANTE COMMUNICATIE’

null Beeld BELGAIMAGE
Beeld BELGAIMAGE

STEVEN LAUREYS (neuroloog UZ Luik) «De eerste les uit de pandemie is dat we moeten blijven investeren in een goed gezondheidssysteem. Landen die daar voordien op hadden bespaard, hadden het moeilijker. Als onderzoeker ben ik ook blij met de vaccins. Straks beschouwen we die misschien als de wetenschappelijke doorbraak van het decennium. Ze zijn niet perfect, maar zonder de vaccins zou de pandemie een dramatischer verloop hebben gekend.

»Er zijn ook fouten gemaakt. We hebben soms te arrogant gecommuniceerd. We deden alsof we het allemaal konden voorspellen, maar wetenschap is dynamisch, zeker als het gaat om een onbekend virus. Eerst zeiden we dat mondmaskers niet nodig waren, daarna weer wel. We hebben te veel gespot met de gewone man die ver afstaat van de wetenschap. De uithalen naar niet-gevaccineerden en de beloftes over het rijk der vrijheid deden sommigen besluiten dat die vaccins wel ‘louche’ waren. Er is meer mildheid, nederigheid en luisterbereidheid nodig. De terechte noodkreten van mensen met ándere expertises – psychologen, jeugdpsychiaters, sociale werkers... – kregen te weinig gehoor. Als papa van vijf kinderen weet ik hoe moeilijk jongeren het hebben gehad.

»Op school zou meer aandacht moeten gaan naar emotionele weerbaarheid, veerkracht en onvoorspelbaarheid. Vooral in de westerse wereld kunnen mensen steeds moeilijker om met onzekerheden en tegenslagen. Dat merk ik ook in mijn contacten met comapatiënten en hun familieleden: we hebben niet geleerd wat we moeten doen als we met ons gezicht tegen de muur knallen. Als dat gebeurt, zoeken we snel nieuwe zekerheden en quick fixes, zoals slaappillen of een operatie die alles moeten oplossen. Maar sommige zaken laten zich niet plannen.»

HUMO Zijn er in uw leven dingen veranderd?

LAUREYS «We zijn naar Canada verhuisd! Ik zet hier een project op, maar ik blijf ons lab in het ziekenhuis van Luik leiden via teleconsultaties. Ik heb nu meer tijd voor mijn gezin en voor wat ze hier ‘natuurtherapie’ noemen. Als ik uit het raam kijk, zie ik een fantastisch sneeuwlandschap. Een mens die altijd in zijn kot blijft, wordt gek. Je moet geregeld de bossen en het water opzoeken en met je blote voeten in het zand naar een mooie zonsondergang kijken. Dat maakt je rustiger, waardoor je meditatief wordt. Laten we die terugkeer naar de natuur behouden.» (rl)

JAN CALLEBAUT: PEPER EN ZOUT’

null Beeld Saskia Vanderstichele Humo 2020
Beeld Saskia Vanderstichele Humo 2020

JAN CALLEBAUT (communicatieadviseur) «Mijn nieuwe inzicht is hoe kwetsbaar onze inzichten en gewoonten waren. Ik dacht altijd dat ik heel efficiënt werkte, maar door dat verplichte thuiswerk besefte ik plots hoeveel nutteloze verplaatsingen ik maakte en hoeveel lege uren ik doorbracht in het verkeer. Corona heeft onze werkgewoonten helemaal omgegooid. Grote kantoorgebouwen worden overbodig, er zijn minder zakenreizen, vergaderen gebeurt vaker online. En sommige mensen krijg je niet meer terug naar het openbaar vervoer.

»We hebben ook het belang van vluchtige sociale interacties onderschat. Die keten van toevallige ontmoetingen en praatjes vormt ons als mens. Tijdens de eerste golf vielen die weg en hadden we enkel nog doelmatige contacten met onze dichte kring en collega’s. Het ongedwongene verdween, terwijl dat de peper en het zout van het leven is. Een groot stuk van onze toekomst wordt bepaald door die toevallige contacten. Door mensen die elkaar ontmoeten op een receptie, een feestje of bij de bakker. Zo ontstaan relaties, bedrijven, netwerken en plannen.»

HUMO Had de pandemie een positief of negatief effect op uw leven?

CALLEBAUT «Allebei. Ik had meer tijd, waardoor ik dubbel zoveel boeken kon lezen. ‘Reset’ van Mark Elchardus, bijvoorbeeld. Maar mijn kinderen hebben veel gemist. Het zijn jonge twintigers die twee jaar lang werden beperkt in hun expressie en vrijheid. Dat leidt onvermijdelijk tot sociale en culturele verarming. Hun netwerk is kleiner, omdat ze nauwelijks de kans hebben gekregen om nieuwe vrienden te maken. Onlangs bracht ik mijn dochter voor het eerst in vier jaar naar een dansvoorstelling. Vroeger was dat evident, nu beleefde ze het als de heilige graal. Ze heeft enkele jaren in Zwitserland en Amerika gestudeerd en had de gewoonte om haar vrienden daar jaarlijks te bezoeken. Dat is nu wat verwaterd. Mijn vrouw werkt in een kleuterschool: sommige kinderen zijn de voorbije twee jaar amper twintig dagen naar school gekomen, omdat hun ouders te bang waren voor het virus. Ook dat zal gevolgen hebben voor de motoriek, taalontwikkeling en sociale vaardigheden van de jongste coronageneratie.» (rl)

MESKEREM MEES : ‘HET GROTE WACHTEN’

null Beeld Nathalie Samain
Beeld Nathalie Samain

MESKEREM MEES (singer-songwriter) «Tijdens corona heb ik te veel tijd gehad zonder te weten hoe ik die precies moest invullen. Schrijven leek opeens niet meer zo interessant en mijn inspiratie liet het afweten. Plotseling wil je dan toch heel graag de dingen doen die op dat moment niet mogelijk zijn, hè: dat is mijn koppige aard die bovenkomt, vrees ik (lachje). Zelf beslissen om thuis te blijven vind ik heerlijk, maar bij huisarrest wil ik alleen maar uit het raam kruipen.

»Ik vind het jammer dat ik me zo weinig productief heb getoond. Als je niet de verplichting van een nine-to-five hebt, ben je zelf verantwoordelijk om er iets van te maken. En dan is het moeilijk om aan jezelf toe te geven dat het niet lukt. Pas op, ik ben doorgebroken tijdens de pandemie, dus cijfermatig heb ik het niet slecht gedaan. Maar toch.»

HUMO Je hebt na de Rock Rally-winst ook niet getreuzeld: je plaat lag er snel.

MEES «Ja, maar die nummers bestonden al: ik had een hoop songs liggen, omdat ik doorgaans altijd muziek maak. Muziek is altijd iets therapeutisch geweest voor mij, een manier om dingen van me af te schrijven. Helaas: in een pandemie overkomt je bitter weinig. Het Grote Wachten, dat was het. Zodra ik weer naar het theater kon, naar de opera, naar de wéreld, kwam de inspiratie gaandeweg terug. In die mate zelfs dat ik intussen al veel ideeën heb met het oog op een tweede plaat. Met een beetje geluk voel ik mij binnenkort zelfs een echte professionele muzikant, een idee waar ik het tot op heden moeilijk mee heb.» (vvp)

PIET HUYSENTRUYT: ‘YOLO’

null Beeld vmma DPG Media archief
Beeld vmma DPG Media archief

HUMO En wat hebben we van corona geleerd?

PIET HUYSENTRUYT (chef-kok) (lacht) «Ik heb geleerd om te tuinieren, om zuurdesembrood te maken – een bevriende kok vond het absurd dat ik dat als sterrenchef nog nooit geprobeerd had, en nu vind ik ’t fantastisch – en, vooral, om te genieten van de rust. Ik zat tijdens de lockdown in Zuid-Afrika – daar breng ik heden mijn winters door – en ik ben daar tot mezelf gekomen. Ik deed drie, vier maanden niks, en ik zag wat de dag zou brengen.»

HUMO U zit daar nu ook.

HUYSENTRUYT «Ja, en wat hebben we hier nog geleerd? Dat men erg koel met het virus omgaat. Hier wordt nog altijd je temperatuur gemeten als je een restaurant binnengaat, maar dat is eigenlijk het enige dat wij moeten doen. Er wordt weleens schamper gedaan over Zuid-Afrika, omdat omikron van hier komt, maar kijk: er zijn nog altijd maar twee- à drieduizend besmettingen per dag. Wie is er dan het best met de situatie omgegaan? Of zou het zijn dat de Zuid-Afrikanen meer immuun zijn door alle bazaar die ze eten?»

HUMO Is dit nu de eerste keer in uw carrière dat u vertraagt?

HUYSENTRUYT (knikt) «Ik heb voor het eerst in mijn leven ervaren wat échte rust is. ’s Ochtends ga ik even in de tuin kijken. Moet er nog iets gebeuren? Nee, ik pak een boek. Of ik ga golfen. De rest kan ook morgen, overmorgen, of zelfs over-óvermorgen. Door corona liggen de paar projecten die ik nog heb lopen stil. Vroeger zou ik daar zót van zijn geworden. Nu denk ik: so what?

»Ach, ik ben ook op een leeftijd gekomen dat het ver gedaan is voor mij, hè: ik word dit jaar 60. Ik heb mijn carrière gehad. Door deze periode ben ik eindelijk gaan inzien wat de jeugd bedoelt met de term yolo: you only live once. Daar heb ik láng naar gezocht, hoor. Nu laat ik betijen. Dat ik uit deze hele periode kom als een gelukkiger mens: dát heb ik geleerd.» (vvp)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234