'In the End': Het requiem van The Cranberries

Dat The Cranberries een nieuwe plaat uitbrengen, is voor dit prachtblad al sinds 1999 – toen ‘Bury the Hatchet’ met de grond gelijk werd gemaakt – geen reden meer om inkt te verspillen. Dat lot zou allicht ook het gloednieuwe ‘In the End’ beschoren zijn, ware het niet dat zangeres Dolores O’Riordan op 15 januari 2018 onverwachts aan haar einde kwam in een Londense hotelkamer.

In the End’ is een postume plaat, en wel eentje die het uiterste van de drie resterende Veenbesjes heeft gevergd: naast een technisch huzarenstukje – waarover later meer – was het vooral ook een emotionele krachttoer om de elf onafgewerkte demo’s die ze in handen hadden tot elf afgewerkte songs om te smeden. ‘Amper drie maanden na Dolores’ overlijden stonden we alweer in de studio,’ zegt Noel Hogan, leadgitarist op en coauteur van de volledige Cranberries-catalogus. ‘Dat heeft ons zonder twijfel geholpen in het rouwproces, al moet ik toegeven dat het bij momenten wel érg zwaar was.’

Noel Hogan «De kiem van ‘In the End’ werd gelegd in juni 2017, toen we een wereldtournee halverwege hebben moeten afbreken vanwege Dolores’ aanhoudende rugproblemen. Op dat moment zijn we ieder onze eigen weg gegaan: Dolores vloog terug naar New York, waar ze woonde, ik keerde terug naar mijn gezin in Ierland. Om de vrijgekomen tijd enigszins nuttig vol te maken, zijn we vervolgens allebei aan nieuwe songs beginnen te werken – we communiceerden via e-mail en telefoon. Dat schoot zo goed op dat we tegen Kerstmis voldoende materiaal hadden om een plaat te maken, de eerste met nieuw werk sinds ‘Roses’ uit 2012. Het idee was dat we na de feestdagen eerst nog een tournee door China zouden afwerken, en dat we daarna de studio zouden induiken. Maar dat is er helaas nooit van gekomen.»

HUMO Waar was je toen je het trieste nieuws vernam?

Hogan «Thuis. Dolores was in Londen voor opnames met haar andere band, D.A.R.K., toen ik op een maandagochtend in januari telefoon kreeg van één van haar broers. Het is moeilijk om in woorden te vatten hoe ik me voelde toen ik vernam wat er gebeurd was – ik denk dat ‘gechoqueerd’ nog het dichtst in de buurt komt. Het nieuws zou pas ’s avonds publiek worden gemaakt, vertelde hij me, dus de rest van de dag heb ik tegen beter weten in zitten hopen dat iemand me zou bellen met de mededeling dat alles één grote vergissing was. Het was allemaal moeilijk te geloven: Dolores was nog jong, en niet ziek of zo, en ik had haar de dag ervoor nog aan de lijn gehad. Het was pas toen het nieuws die avond in alle journaals zat, dat het besef doordrong: Dolores is er niet meer, en ze zal er ook nooit meer zijn.»

HUMO Na haar dood kwam de geruchtenmolen op gang. Zo werd lange tijd gesuggereerd dat ze bezweken was aan een overdosis fentanyl, de pijnstiller die ook het leven had gekost aan Michael Jackson en Tom Petty. Daar bleek uiteindelijk niets van te kloppen: ze was verdronken in bad na overmatig alcoholgebruik.

Hogan «Ik heb me van in het begin buiten al die geruchten gehouden, omdat ik geen zin had om vóór het autopsierapport (dat uiteindelijk pas op 6 september naar buiten werd gebracht, red.) iets te zeggen over een onderwerp waar ik eigenlijk helemaal niets over wist. Eén woord las of hoorde je nergens, maar het was wel duidelijk dat iedereen het dacht: zelfmoord. Ik was ervan overtuigd dat daar niets van aan was, omdat ik in de laatste zes maanden van haar leven veel contact met Dolores heb gehad, en merkte hoeveel beter het met haar ging ten opzichte van een paar jaar eerder. Ja, ze was bipolair. En ja, ze was recent gescheiden. Maar sinds ze de juiste cocktail slikte van wat het ook was dat ze nodig had, bleef ze overeind. Ze had een bladzijde omgeslagen, en ze keek vol vertrouwen uit naar de toekomst. Te beginnen met die tournee in China, en in tweede instantie de plaat die uiteindelijk ‘In the End’ zou worden.»

HUMO Hebben jullie lang getwijfeld of die plaat er wel moest komen?

Hogan «Een terechte vraag, maar neen. Aanvankelijk was die plaat de laatste van mijn zorgen, zoals je je kunt inbeelden. Maar toen het stof een paar weken na de begrafenis wat was neergedwarreld, realiseerde ik me plots weer dat ik nog een harde schijf had liggen met een aantal demo’s erop. Ik heb ernaar geluisterd, en ook naar de demo’s die Dolores’ partner me is komen brengen – hij was helemaal uit New York komen overvliegen. Ik was zo overtuigd van de kwaliteit dat ik gelijk contact heb opgenomen met Mike en Fergal (respectievelijk de basgitarist en de drummer, red.): ‘Jongens, laten we nog een laatste Cranberries-plaat maken.’ Eerst hebben we de zegen van Dolores’ familie gevraagd en gekregen, daarna hebben we Stephen Street opgebeld, die de meeste van onze platen heeft geproducet. Hij zag het meteen zitten, en drong er zelfs op aan om er zo snel mogelijk aan te beginnen, ‘nu de emoties nog rauw zijn’. Voordat we het zelf goed en wel beseften, stonden we weer als vanouds in een studio, alsof er niks gebeurd was.»

HUMO Eén verschil: Dolores was er niet meer bij.

Hogan «Dolores was er sowieso praktisch nooit bij: doorgaans kwam ze pas ’s avonds op de proppen, wanneer de rest van de band de hele dag aan een nummer had zitten sleutelen. Maar dat was nu dus ook niet meer het geval: heel vreemd. Verdomd pijnlijk ook, omdat het je iedere keer weer met je neus op de feiten drukte. Maar het moeilijkst was nog om dag in dag uit Dolores’ stem in je koptelefoon te horen, zeker wanneer ze aan het begin of aan het einde van het nummer iets zei. Dan was het echt alsof ze naast ons stond in de studio. We keken elkaar op die momenten weleens aan, en meer dan eens schoten de tranen ons in de ogen. Maar goed, we wisten welk doel we ons gesteld hadden: een plaat afleveren waar Dolores trots op zou geweest zijn.»

HUMO Ik las dat dat ook op technisch vlak geen sinecure is geweest.

Hogan «Dolores’ zangpartijen konden uiteraard niet opnieuw worden ingezongen: we moesten het doen met wat er op die demo’s stond. En aangezien die nooit als ‘eindproduct’ bedoeld waren, waren ze niet perfect: hier en daar schortte er wat aan de toonvastheid en het ritme. Het heeft dus behoorlijk wat voeten in de aarde gehad om alles productioneel op punt te krijgen, maar ik denk wel dat het gelukt is. Bij iedere beslissing die we namen, was er wel weer die twijfel: ‘Wat zou Dolores hiervan hebben gevonden? Zou ze dit niet anders hebben aangepakt?’

'Iedereen dacht aan zelfmoord, maar ik wíst dat daar niets van aan was'

»Het emotioneelste moment – en dat had ik eigenlijk niet verwacht – kwam nog toen we klaar waren. Ineens beseften we: ‘Dit was het dan.’ Je moet je realiseren: Mike, Fergal en ik hebben dertig jaar lang een groepje gevormd, eerst nog met een andere zanger, Niall, en vanaf 1990 met Dolores. De herinneringen aan die begindagen kwamen ineens weer in alle hevigheid terug.»

HUMO Herinner je je de eerste keer dat je Dolores ontmoette?

Hogan «Nog heel helder. Het was op een zondagmiddag toen ze voor het eerst ons repetitiehok binnenstapte: een klein, frêle meisje van het platteland, stil en verlegen. Ze zei beleefd hallo tegen iedereen, waarna we wat nummers voor haar speelden. Daarna zette ze een klein keyboardje op een boekenplank, om zichzelf mee te begeleiden terwijl ze enkele zelfgeschreven nummers zong, en ook ‘Troy’ van Sinéad O’Connor. We wisten meteen: dit is het.»

HUMO Dolores’ jodelende manier van zingen werd niet door iedereen gepruimd. Was jij van in het begin mee?

Hogan «Ja. Dat jodelen had ze van haar vader, of althans van de countrymuziek waar hij graag naar luisterde. Ik vond het één van de vele mooie facetten van haar stem.

»Bij die eerste kennismaking waren we vooral verbaasd dat Dolores nog niet in een andere groep zong. Ze vertelde dat ze tot dan toe enkel door coverbandjes was aangesproken, iets wat haar niet interesseerde. Ik gaf haar een cassettetje met daarop de gitaarpartij van ‘Linger’: een week later kwam ze terug met de versie die iedereen kent. Het was de eerste song die we samen schreven, en het is een blijver geworden.»

HUMO Het heeft nochtans even geduurd voordat het nummer werd opgepikt.

Hogan «Onze debuutplaat, ‘Everybody Else Is Doing It, so Why Can’t We?’, deed aanvankelijk helemaal niks. We speelden voor nagenoeg lege zaaltjes in Engeland – geweldig deprimerend – en verwachtten ieder moment een telefoontje te krijgen van onze platenfirma, Island: ‘Heel erg bedankt, jongens, maar we trekken de stekker eruit.’ Maar een paar maanden later kregen we een telefoontje met een onverwachte boodschap: ze vroegen of we onze Engelse tournee per direct wilden afbreken om de eerstvolgende vlucht naar Denver te nemen. Blijkbaar had de Amerikaanse college-radio ‘Linger’ opgepikt, en was het in sneltempo heel populair geworden. De volgende ochtend vlogen we in lichte euforie naar Denver, en diezelfde avond nog openden we voor The The, voor een afgeladen zaal studenten die al onze nummers woord voor woord meezongen. Vanaf toen is alles veranderd: amper een jaar later stonden we al op de tweede editie van Woodstock, schouder aan schouder met bands als Aerosmith en Metallica, voor een werkelijk gigántische mensenzee. Ik herinner me dat ik dat als volkomen surrealistisch ervoer: ik had het gevoel dat ik het leven van iemand anders leidde.

»Dat ‘Linger’ en ook ‘Dreams’ het oneindig veel verder hebben geschopt dan ik voor mogelijk hield toen ik ze op mijn 17de schreef, is voor het grootste deel aan Dolores te danken: daar ben ik zeker van. Had ik die nummers aan iemand anders gegeven, het zouden geen hits zijn geworden.»

HUMO De prijs die je daarvoor moest betalen, was Dolores’ nogal wispelturige karakter. Ze had de reputatie een lastige tante te zijn.

Hogan «Ach, The Cranberries waren als een gezin, en in ieder gezin erger je je weleens aan je familieleden. Met Dolores had ik weleens hoogoplopende discussies over het geloof: zij was zeer religieus, terwijl ik een bloedhekel had aan de kerk. En ja, ze kon ook moeilijk doen: als de jongens en ik de hele dag enthousiast hadden zitten werken aan een nieuw nummer, dan kon ze ’s avonds binnenwandelen en al na een halve luisterbeurt zeggen: ‘Ik vind het niks, verzin maar iets anders.’ De keren dat ik in de loop der jaren heb willen kappen met The Cranberries, zijn dan ook niet op één hand te tellen. Maar hoe kwaad we ook waren op mekaar, na een tijdje koelde het altijd wel weer zonder blazen.»

HUMO Hoe zou de toekomst van The Cranberries eruit hebben gezien als Dolores nog leefde?

Hogan «Allicht zouden we hetzelfde gedaan hebben als wat we de laatste tien jaar deden: eerst zouden we op tournee zijn gegaan met onze nieuwe plaat, dan zouden we twee à drie jaar andere dingen hebben gedaan voordat we weer aan een nieuw album zouden zijn begonnen. Ik denk dat we dat nog het meest zullen missen: touren met een nieuwe plaat.»

HUMO Bestaat de kans dat jullie naar het voorbeeld van de erven Roy Orbison, Frank Zappa en Whitney Houston binnen afzienbare tijd met een hologram op tournee gaan?

Hogan (lachje) «Nee, zoiets zullen we nooit doen. Sowieso vind ik het nog veel te vroeg om na te denken over wat voor doorstart dan ook. We hebben al een paar zakelijke voorstellen van platenbonzen gekregen – geen details – maar die hebben we stuk voor stuk beleefd afgewimpeld. Het ligt allemaal nog veel te vers in het geheugen. Daarbij wil ik het koste wat het kost de nalatenschap van de band bewaken. We hebben een aantal klassiekers geschreven, waar veel mensen goeie herinneringen aan hebben: misschien moeten we ons gelukkig prijzen en het daarbij laten.»

‘In the End’ van The Cranberries verschijnt op 26 april bij BMG.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234