null Beeld

In Vlaamse velden: 'Ypres' van Tindersticks

Op 28 oktober 2014, de dag dat deze Humo verschijnt, herdenkt men in Ieper de honderdste verjaardag van de Eerste Slag om Ieper. Omstreeks die dag verschijnt ook 'Ypres' op plaat, de prachtige soundtrack die Tindersticks twee jaar geleden componeerden voor de permanente tentoonstelling in het In Flanders Fields Museum op de Grote Markt.

Katia Vlerick

Terwijl buiten The Last Post – lange tijd een bescheiden eresaluut en petit comité – is uitgegroeid tot een massabijeenkomst, vormen de dreigende, dieptreurig gearrangeerde stukken van Tindersticks in het museum de constante ondertoon bij foto’s van de ondergelopen IJzervlakte en de loopgraven. Ook buiten die setting – in de auto of thuis – trekt ‘Ypres’ een grauwsluier voor je netvlies die geurt naar modder, dood en mosterdgas.

HUMO De plaat lijkt me thuis te horen bij de soundtracks die jullie maakten voor de films van Claire Denis.

Stuart A. Staples «Ja. Ik ben er even trots op als op die soundtracks. De soundtrack voor het museum was natuurlijk niet bedoeld als plaat. Het was een doorlopend geheel vormden, zonder begin of einde – orkestrale loops. Het heeft me serieus wat tijd gekost om te beslissen over de lengte van de stukken en hoe ze te mixen. Toen ik dat voor mekaar had, was de jubileumviering daar al, en nu zitten we hier.»

HUMO Was je bang om ‘Ypres’ net nu uit te brengen?

Staples «Met die overload aan herdenkingen, bedoel je? Ach, het is zo’n klein detail in het geheel. We schreeuwen ook niks van de daken.

»Mijn grootste angst is dat we na de herdenkingen van dit jaar de Eerste Wereldoorlog gaan inpakken en aan de kant zetten. Toen ik eraan werkte, heb ik me verdiept in het westelijk front. Ik ben gaan begrijpen wat die tijd voor Europa heeft betekend, hoe definiërend ze voor ons is geweest.

»De meest shockerende bevinding van mijn research was, dat mensen de oorlog toen leken te wíllen. Dat het niet alleen ging om een strijd tussen adel en staten, maar dat het volk in oorlogsstemming was. Dat sloeg me echt in het gezicht. Of het nu in Duitsland was of in het Verenigd Koninkrijk of in Frankrijk: mensen hadden zin in een robbertje vechten, ze beseften alleen niet dat ze machinegeweren in handen zouden krijgen. Dat is vrij angstaanjagend.

»Daarom ook hoop ik dat we na dit jaar niet denken: ‘Oké, we hebben dit gehad, nu kunnen we weer verder.’ Want er heerst momenteel een bepaald gevoel in Europa, mensen gaan zich terugtrekken in hun eigen nationaliteit... Net nu mag het niet vergeten worden.»

HUMO Voel je intussen een bijzondere band met Ieper?

Staples «Ik heb veel tijd doorgebracht in Ieper. We speelden er in 1995 al een concert in de kathedraal. De burgemeester zat toen op de eerste rij. Ik had nooit gedacht dat die stad later belangrijk zou worden voor ons. Ik ben toen al naar ‘The Last Post’ gaan kijken.»

HUMO Toen ik als kind de intro van ‘The Last Post’ voor het eerst hoorde, dacht ik: ‘Hé, dat is het begin van ‘Chariots of Fire’,’ toen een grote hit.

Staples (lacht) «Ik denk dat het eerder omgekeerd is. Nee, nooit op gelet. Maar misschien heeft Vangelis wel nooit een grote rol gespeeld in mijn leven (lacht).

»Deze plaat leeft in en rond Ieper, daar werd ze geboren. Er waren de bezoeken aan het museum, rondritten in de omgeving... Als je voor een honderd meter wijde krater staat (hij doelt op de mijnkraters tussen Bellewaerde en Ploegsteert, veroorzaakt door Britse mijnen, red.): that is pretty powerful. Op het einde van de plaat zit er een sprankeltje hoop, in het stuk ‘Sunset Glow’. Zo ervaar ik Ieper namelijk óók, zowel de stad zelf als het museum: er gaat zo veel hoop en menselijkheid van uit. Ik heb altijd het contact bewaard met de mensen die in het museum werken. Mijn zoon zit ook in één van hun video-installaties.»

HUMO ‘Altijd iemands vader, altijd iemands kind’ zingt Willem Vermandere in ‘Duizend soldaten’. Ook in ‘Ypres’ zit er ouderverdriet : het beeldhouwwerk ‘Het treurende ouderpaar’ van Käthe Kollwitz, op de militaire begraafplaats van Vladslo, is heel belangrijk voor je geweest.

Staples «Dat gaf de vonk. Alleen al dat de lichamen van de Duitse soldaten in de jaren vijftig moesten worden opgegraven en verhuisd naar Vladslo, omdat de Duitse overheid die lap landbouwgrond maar had kunnen pachten voor dertig jaar en de landbouwer nadien zijn grond terug wilde: dat is al krachtig. En dan dat beeld van Kollwitz, bij het graf van haar zoon: het verdriet wordt er zo treffend en krachtig door uitgebeeld. Daarvoor was ik geïnteresseerd in de feiten, maar op dat moment vóélde ik eindelijk iets. And that’s when the music starts to happen.»

HUMO Voelde je die ontroering niet bij de gedichten van de zogenaamde war poets?

Staples «Natuurlijk. Ik heb alles verslonden: poëzie, non-fictie en literatuur. Maar het meest krachtige wat ik heb gelezen, was ‘Good-Bye to All That’, de autobiografie van Robert Graves. Het boek is nooit grafisch of expliciet, hij beschrijft nooit wat hij zag op de slagvelden, maar je voelt wat hij doormaakt.»

HUMO Jullie zijn intussen begonnen aan een nieuwe Tindersticks-plaat?

Staples «Op onze laatste drie platen hebben we onszelf heropgebouwd. En toen we bij onze laatste uitkwamen, ‘The Something Rain’, hadden we allemaal het gevoel dat de wederopbouw volbracht was. We staan nu voor een opdracht: onze groep is opnieuw groot en sterk, maar wat doen we daarmee? We moeten weer gaan experimenteren.

»Door ‘Ypres’ ben ik verplicht geweest over muziek na te denken op een trage manier. Dat was een totaal nieuwe manier van schrijven, ik moest in notenclusters denken eerder dan in akkoorden. Het zou kunnen dat dat de nieuwe plaat beïnvloedt.»

HUMO Toen je aan de soundtrack voor het museum werkte, was ‘Let England Shake’ van PJ Harvey net uit. Je hebt toen niet naar die plaat geluisterd. Intussen al wel?

Staples «Nee, nog steeds niet. Met alle respect voor Polly, maar als ik aan het werk ben, sluit ik me onbewust af voor andermans nieuwe muziek. Op die manier mis ik hele trends en periodes (lacht). Het is er gewoon nog niet van gekomen om naar die plaat te luisteren.

»Ik heb recent een paar dingen gekocht. Efterklang, Kurt Vile, de laatste Blixa Bargeld. Maar toen ik aan ‘Ypres’ werkte, kwam ik niet echt uit de studio met het gevoel: ‘Oké,tijd om iets van de Bee Gees op te leggen.’ Ik ben dan zo in mezelf gekeerd, dat muziek me zelfs kan irriteren. But I love the Bee Gees, I really do (lacht).»


‘All Together Now’ – The Farm (1990)

Over die wapenstilstand tijdens WOI, met Kerst 1914, toen vijandige soldaten het aan het westfront op een verbroederen én voetballen zetten.


‘Some Mother's Son’ - The Kinks (1969)

Some mother’s son lies in a field / But in his mother’s eyes he looks the same / As on the day he went away’. Staat op ‘Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire)’.


Voor meer songs over WOI kunt u terecht op de volgende pagina

‘Poppy Day’ - Siouxsie & The Banshees (1979)

Openingstrack van de elpee ‘Joining Hands’, gebaseerd op het overbekende gedicht ‘In Flanders Fields’ van war poet John McCrae: ‘In Flanders Fields the poppies blow’.


‘Harry Patch (In Memory Of)’ – Radiohead (2009)

Geschreven n.a.v. het overlijden van de laatste WOI-oudstrijder die de loopgraven had meegemaakt: Harry Patch. Stierf op 111-jarige leeftijd en ging de geschiedenis in als ‘the last fighting Tommy’.

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234