'Inferno': bestsellerauteur Dan Brown ('De Da Vinci Code') krijgt het warm

De Mona Lisa heeft een extra reden om te glimlachen: volgende week komt de nieuwe Dan Brown-verfilming uit! In ‘Inferno’ holt Professor Robert Langdon, net zoals in ‘The Da Vinci Code’ en ‘Angels & Demons’ vertolkt door Tom Hanks, als een bezetene rond in het machtige Firenze, nu en dan halt houdend voor een schilderij of een dodenmasker ten einde een raadsel op te lossen, een code te ontcijferen of een symbool te interpreteren. Leve de museumthriller!

'De mensheid staat op het punt om het ravijn in te duiken'

Firenze, donderdag 6 oktober. Nog voor de wielen van de AVRO RJ-100 zich vastzuigen op het tarmac van de luchthaven, zie ik door het vliegtuigraampje al twee indrukwekkende bouwwerken uit het befaamde Florentijnse cultuurpatrimonium: de Ikea en de Decathlon. Eenmaal in het historische stadscentrum, laat ik me met plezier overweldigen door paleizen, kerken, piazza’s, fresco’s, standbeelden en hier en daar een Carrefour Express. Alles aan Firenze – tot en met de hoogwaardige spaghetti bolognaise – ademt kunst, beschaving en cultuur. Tref je in mijn eigen stad op de straathoeken hoogstens een orgeldraaier met een pluchen aap aan, dan zie je hier op de trottoirs operazangeressen die machtige aria’s van Puccini ten gehore brengen. Maar ook hier, in de bakermat van de renaissance, patrouilleren er para’s op straat.

In het indrukwekkende Palazzo Vecchio, dat zeker in aanmerking komt als mijn tweede verblijf, heb ik een gesprek met Dan Brown. Ik mag me gelukkig prijzen: de bestsellerauteur (‘The Da Vinci Code’: bijna honderd miljoen verkochte exemplaren!) verlaat slechts heel zelden zijn schrijfhok in New Hampshire.

HUMO Dat u hier vandaag aanwezig bent, betekent dus dat u momenteel niet aan een nieuw boek werkt?

Dan Brown «Aha! Je mag uit mijn verschijning niet afleiden dat ik niet aan het schrijven ben. Zoals gewoonlijk ben ik deze morgen om vier uur opgestaan om dapper verder te werken aan mijn nieuwe roman.»

HUMO Vier uur!

Brown «Yep. Wat er ook gebeurt, waar ik ook ben, ik sta iedere ochtend om vier uur op. Ik vind het zelf ziekelijk (lacht).»

HUMO Bent u tevreden over de verfilming van ‘Inferno’?

Brown «Ja, ik heb me enorm geamuseerd. Ik heb wel al horen waaien dat sommige toeschouwers het einde in het boek beter vinden. Daar kan ik inkomen, maar anderzijds begrijp ik wel waarom de filmmakers het hebben veranderd. Kijk, wat mij betreft is het simpel: ik ben de gozer die de boeken schrijft, en Ron Howard is de kerel die de films maakt. En Ron is een crack in wat hij doet. Als hij beslist om iets wat ik heb geschreven helemaal om te gooien, dan neem ik aan dat hij daar een goeie reden voor heeft.»

HUMO Hij vraagt niet eerst naar uw mening?

Brown «O, ik ga wel af en toe naar de set, maar meer als toerist. Af en toe zijn de filmmakers zo hoffelijk om te doen alsof ik iets over de opnamen te zeggen heb, maar de waarheid is dat ik compleet overbodig ben (lacht). Nu, het is ook niet aan mij om Ron te vertellen hoe hij een scène in elkaar moet steken, net zomin als het aan mij is om te zeggen hoe Tom Hanks een bepaalde scène moet spelen. Ron en Tom zijn de crème de la crème van Hollywood, hun moet je niets meer leren. Het enige wat ik kan doen, is vaststellen wat ze hebben veranderd: ‘Nondedorie, waarom hebben jullie die scène eruitgehaald?!’ Waarna het aan hen is om met een verdomd goeie uitleg op de proppen te komen (lacht). Maar meestal respecteer ik hun beslissingen, hoor.

»Neem nu het einde: in het boek is de ontknoping erg subtiel, en verder neem ik in de laatste hoofdstukken ruim de tijd om de morele crisis uit te leggen waarin Langdon zich bevindt. Maar in de bioscoopzaal gelden andere wetten: de film mag niet langer dan twee uur duren, en het publiek rekent op een simpele, duidelijke ontknoping. En dus hebben Ron en scenarist David Koepp besloten om het einde eenvoudiger te maken. Nu gaan er ongetwijfeld veel fans roepen dat het boek beter is, maar er gaan nog veel méér mensen zijn die de film fun gaan vinden – en daar gaat het tenslotte om. Dus ja, om op jouw oorspronkelijke vraag te antwoorden: ik vind de film goed. Als jij dankzij de film twee leuke uren hebt beleefd, als je zin hebt gekregen om eens naar Firenze af te reizen, en als je dankzij ‘Inferno’ begint na te denken over het acute probleem van de overbevolking op aarde – een thema dat ik erg belangrijk vind en dat ook heel nadrukkelijk in het boek zit – nou, dan vind ik het allang prima.»

'Als iemand tegen mij zegt dat ik in God of Allah moet geloven, alleen maar omdat het in een boek staat dat nergens op slaat, dan ren ik pijlsnel weg '

HUMO Nooit zin gehad om zelf in de regiestoel plaats te nemen?

Brown «God nee, nu ik weet hoe lastig het is om een film in elkaar te knutselen... Nee, geef mij maar de vrijheid van de schrijver. Ik kan spelen met perspectieven, met innerlijke monologen, met flashbacks. Terwijl hij naar een schilderij staat te kijken, kan ik Langdon laten terugdenken aan een ander schilderij dat hij jaren geleden heeft gezien. In de film zie je hem alleen maar kijken. Een camera kan nooit écht in het hoofd van een personage duiken. Het medium cinema heeft voor mij veel te veel beperkingen.»

HUMO Wanneer u tegenwoordig aan een roman werkt, ziet u dan Tom Hanks voor uw geestesoog?

Brown «Nee, totaal niet. Lang voordat Tom hem begon te spelen, had Robert Langdon zich al helemaal in mijn hoofd gevormd, en het is díé Langdon die ik blijf zien. Tijdens het schrijven denk ik eigenlijk nooit aan een mogelijke verfilming. Ik denk dus niet: ‘Ik ga Langdon eens van een gebouw laten springen. Dat gaat er vast cool uitzien in de verfilming!’ Ik schep boeiende situaties, geen filmscènes. Het bewijs: toen ik aan ‘The Da Vinci Code’ werkte, was er nog helemaal geen sprake van een verfilming. En ‘Angels and Demons’, waarin ongelooflijk veel actiescènes voorkomen, dateert zelfs nog van vóór ‘The Da Vinci Code’. Niemand kan me er dus van beschuldigen dat ik mijn boeken schrijf met het oog op een lucratieve verfilming.»


De grijze zone

HUMO ‘Inferno’ draait in wezen om het zogeheten ‘knopdilemma’: druk op de knop, en een miljard mensen zal binnen de tien jaar sterven. Verzuim om op de knop te duwen, en de héle mensheid sterft binnen de honderd jaar uit.

Brown «Ik ben zó blij dat de filmmakers dat dilemma in de film hebben laten zitten! Het knopdilemma vormt het fundament van het hele verhaal; het is de reden waarom Langdon in een morele crisis verzeilt. Kijk, het is een vaststaand feit dat de aarde wordt bedreigd door overbevolking. Elke dag komen er tweehonderdduizend mensen bij – nog even en we zijn hier met acht miljard! Iedereen weet dat daar iets aan moet worden gedaan, maar niemand neemt het initiatief. Bertrand Zobrist, de booswicht van ‘Inferno’ (rol van Ben Foster, red.), neemt het heft in handen: hij wil op de mensheid een virus loslaten dat de rangen wat zal uitdunnen, en op die manier het voortbestaan van de rest van de mensheid verzekeren. Hij beslist, met andere woorden, om op de knop te drukken. De vraag is: kun je Zobrist echt een booswicht noemen? Is hij een gek? Een held? Heeft hij het bij het rechte eind? Goed, hij wil een dodelijk virus verspreiden, maar hij is er rotsvast van overtuigd dat hij het voor de goede zaak doet. Want doet hij het niet, dan zal de héle mensheid vroeg of laat verdwijnen. Zijn methode is misschien drastisch, maar vind je niet dat Zobrist ergens een punt heeft? Ziedaar de vragen waarvan ik wil dat het publiek er wakker van ligt.»

HUMO Zou u op die knop duwen?

Brown «Kijk, het enige argument dat je tegen de logica van Zobrist kunt inbrengen, is dat geen enkel individu het recht heeft om te beslissen over het lot van de hele wereldbevolking. Maar dat neemt niet weg dat de overbevolking op aarde stilaan een serieus probleem aan het worden is. Ik ben het zover met Zobrist eens dat het tijd wordt dat iemand het heft in handen neemt, dat iemand eindelijk eens aan het stuur gaat zitten. Want de auto staat verdorie op het punt om het ravijn in te duiken – met ons allemaal aan boord.»


Ron Howard en Tom Hanks zijn de crème de la crème van Hollywood. Ze zijn zo hoffelijk om te doen alsof ik iets over de opnamen te zeggen heb, maar de waarheid is dat ik compleet overbodig ben.

HUMO U bent er niet helemaal tegen dat de helft van de wereldbevolking wordt opgeofferd voor de andere helft?

Brown «Stel dat we morgen ontdekken dat iemand een dodelijk virus heeft verspreid. Mensen sterven bij bosjes, anderen overleven. Wel, natuurlijk zou ik dat afschuwelijk vinden. Maar over tweehonderd jaar zullen de overlevenden misschien zeggen: ‘Op díé dag werd het probleem van de overbevolking opgelost en werd het voortbestaan van de mensheid verzekerd.’ Het is trouwens al eens eerder gebeurd: in de veertiende eeuw kostte de zwarte dood in Europa het leven van miljoenen mensen. Maar vlak daarna ontsprong de renaissance, met die gigantische uitbarsting van de kunsten! Zo zie je maar: zo zwart was die dood niet. (Denkt na) Oké, voor de mensen met builen op hun gezicht zal het wel niet zo leuk zijn geweest.»

HUMO Uw boeken hebben een volledige industrie in het leven geroepen. Sinds ‘The Da Vinci Code’ staan er gigantische rijen voor het Louvre. In de slipstream van uw romans verschijnen er steevast een hoop boeken en documentaires die uw werk uitleggen. En ook Firenze pakt uit met diverse ‘Inferno’-rondleidingen door de stad.

Brown «Is dat niet schitterend? Je leest in mijn boek over de plafondschildering van Vasari in het Palazzo Vecchio, en vervolgens kun je een reisje boeken naar Firenze waar je dat schilderij écht kunt bewonderen! Dat kunsthistorische element is enorm belangrijk voor mij. De jongeren van tegenwoordig zijn bezig met hun band met de geschiedenis te verliezen, de band met hun eigen cultuur. Ze leven uitsluitend in de zielige schermpjes van hun smartphones. Welnu, als ook maar één van die jongeren door ‘Inferno’ zin krijgt om ‘Palazzo Vecchio’ te googelen, wel, dan krijgen ze op hun iPad tenminste een glimp van Vasari te zien. En daar doe ik het voor.»

HUMO U hebt iets van een leraar.

Brown «O, maar ik ben een leraar geweest! In 1995 gaf ik les op een school, toen ik te maken kreeg met een maatschappelijk probleem dat me aan het schrijven heeft gezet. Op een dag verschenen ineens enkele agenten van de NSA, de geheime Amerikaanse dienst, op de campus om een student op te pakken. Blijkbaar hadden ze van die student een e-mail onderschept waaruit bleek dat hij een bedreiging vormde voor de nationale veiligheid. Later raakte ik aan de praat met één van die NSA-agenten: ‘Wacht even, jullie lezen dus onze e-mails?’ ‘Jawel,’ antwoordde die agent. ‘En we lezen ook jullie telegrammen en jullie faxen.’ ‘Wacht even!’ riep ik. ‘Dit is een schandaal! Dit is een enorme schending van onze privacy!’ Yep: ik wist al twintig jaar vóór Snowden hoe de zaak in elkaar zat! Die agent antwoordde me: ‘Misschien is het een schending van de privacy, maar dankzij die afluistertechnieken hebben we alleen al dit jaar drie terroristische aanslagen op Amerikaanse bodem kunnen verijdelen.’ Op dat moment besefte ik dat je niet zomaar voor of tegen de schending van de privacy kunt zijn. Goed, het is natuurlijk niet leuk om te beseffen dat wanneer jij een e-mail verstuurt andere mensen meelezen. Maar indien dat meelezen er bijvoorbeeld voor kan zorgen dat er een aanslag op een bomvol voetbalstadion wordt verijdeld, hoe kun je er dan nog tégen zijn? Er bestaat dus een grijze zone, en het is in die grijze zone dat Bertrand Zobrist uit ‘Inferno’ zit.»

'De kernvraag in 'Inferno': mag je een dodelijk virus verspreiden als je ervan overtuigd bent dat het voor de goede zaak is?'


België-Andorra

HUMO Er zijn mensen die zeggen dat onze manier van leven wordt bedreigd door de islam. Wat denkt u?

Brown «Ik denk dat ik het daarmee eens ben. Kijk, alle religies – niet alleen de islam – hebben een heel duister kantje. Wanneer iemand blindelings gelooft in wat hem wordt voorgekauwd, zonder ruimte voor zuurstof, zonder ruimte voor dialoog, tja – dan bevind je je op de weg naar de verdommenis. Als kind kreeg ik ooit een geweldige raad: ‘Als iemand jou vertelt dat hij met absolute zekerheid weet hoe het leven in elkaar zit, loop dan zo rap mogelijk van die persoon weg.’ Dat is zo’n beetje mijn levensmotto geworden. Als iemand tegen mij zegt dat ik in God of Allah moet geloven, alleen maar omdat het in een boek staat dat nergens op slaat – of het nu gaat om de Bijbel of de Koran – wel, dan ren ik pijlsnel weg (lacht).»

HUMO U zei daarnet dat u aan een nieuw boek werkt. Robert Langdon komt terug?

Brown «Ja, hij komt terug. Mijn nieuwe boek komt volgend jaar uit, maar ik ga niet verklappen waar het verhaal zich afspeelt.»

HUMO Stoort het u niet dat sommige critici zich nogal laatdunkend uitlaten over de literaire kwaliteiten van uw werk? Over ‘Inferno’ werd bijvoorbeeld geschreven dat het armtierige lulkoek was.

Brown «Die commentaren kwetsen me soms wel, ja, maar ik heb geleerd om er niet langer naar te luisteren. Mijn tegenstanders laten uitschijnen dat het een misdaad zou zijn om een toegankelijke, entertainende schrijfstijl te hanteren. Blijkbaar zou ik, om tot de literaire elite te behoren, vooral moeilijke boeken moeten schrijven waar niemand echt iets aan heeft. Welnu: nee, dank u. Ik zit niet in dit vak voor de literaire prijzen. Ik doe het voor die ene jongen of dat ene meisje dat dankzij ‘The Da Vinci Code’ zin krijgt om naar het Louvre af te reizen en de Mona Lisa te gaan groeten. Zoiets is me veel meer waard dan de erkenning van een piepkleine, snobistische elite. Voor mij is het simpel: ik schrijf de boeken die ik zelf wil lezen, punt.»

HUMO Gebeurt het soms dat burgemeesters u komen vragen of u uw volgende boek in hun stad wil situeren? ‘Alstublieft, meneer Brown, laat Robert Langdon zijn volgende avontuur in Antwerpen beleven!’

Brown «De hele tijd! Nadat ‘The Da Vinci Code’ was uitgekomen, verscheen er tot verbazing van mijn vrouw en mij elke dag een camionette van FedEx voor onze deur, die tientallen pakjes kwam afleveren. Mijn vrouw en ik openden die pakjes telkens allemaal, en wat we aantroffen was echt hilarisch: reisgidsen, naslagwerken, portfolio’s en fotoboeken van steden van over de hele wereld, met daarbij een briefje in de trant van: ‘Ziehier enkele fotoboeken uit onze stad. Zou het niet interessant zijn om uw volgende boek bij ons te situeren? We hebben veel boeiende musea!’ Daar zaten fotoboeken van Belgische steden bij, ja. En zelfs uit Andorra! Waarmee ik België zeker niet wil vergelijken met Andorra. Dat zou voor de twee bevolkingsgroepen wellicht een té grote belediging zijn (lacht).»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234