null Beeld

Iran en het Westen

Ruim dertig jaar geleden bevond Dirk Tieleman zich voor de openbare omroep in Teheran: hij maakte er van dichtbij de revolutie mee die van Iran de eerste moderne islamitische staat zou maken. Die rumoerige weken in '79 waarin de wereldpolitiek op zijn kop werd gezet, worden in het eerste deel van de driedelige BBC-documentaire 'Iran en het Westen' herverteld door prominenten en getuigen: van ex-keizerin Farah Pahlavi, de weduwe van de sjah, over de chauffeur van Khomeini, tot Jimmy Carter, toenmalig president van de VS.

Dirk Tieleman heeft de reeks al gezien en zag...

DIRK TIELEMAN «...een hele goeie samenvatting van wat ik toen zelf heb meegemaakt. Objectief, volledig, op z'n Brits. Ik heb voortdurend instemmend en herkennend zitten knikken. Het is gewoon jaloersmakend goed: een historisch document van die omvang kan je in ons land nooit maken.»

HUMO Bij welke passage zat u het heftigst te knikken?

TIELEMAN «In de documentaire vertelt een Duitse journalist over de vlucht waarmee Khomeini in 1979 uit zijn Franse ballingschap naar Teheran is teruggevlogen. Ik zat daar ook op, samen met tientallen andere westerse journalisten. Khomeini's entourage had ons dat zelf gevraagd, hoffelijk als altijd: 'Wij hebben jullie nodig: de wereld moet onze getuige zijn.' En wij gingen en masse mee: die Boeing 747 zat afgeladen vol. Dat hij ons eigenlijk als schild gebruikte, omdat hij bang was neergeschoten te worden, dat wisten we toen niet. Tot er plots, bij de Turkse grens, Iraanse straaljagers naast het vliegtuig opdoken. Achteraf bleek dat een welkomstgebaar, maar op dat moment brak er toch wel angst los in het vliegtuig.

»Khomeini heeft ons - maar ook zijn medestanders - heel die tijd misbruikt. Hij maakte ons wijs dat hij alleen maar de prediker van de revolutie was, dat hij de macht terug aan de burgers zou schenken, en wij hebben dat geslikt. Wij begrepen toen nog niks van fundamentalisme en we werden ook verblind door zijn adjudanten: hele intelligente, in het Westen opgeleide professoren en advocaten. Hun ideeën klonken heel aannemelijk: de sjah had op een autoritaire, zeg maar fascistische manier geprobeerd om in een recordtempo een industriële grootmacht van Iran te maken - in 2010 moest het de concurrentie met Duitsland, Frankrijk en Engeland aankunnen - en had al doende zijn hele land ontwricht: de maatschappij verwesterde in een veel te snel tempo, en dat kon die bevolking van boeren en herders niet volgen. Daartegen leek Khomeini zich te verzetten: hij zou Iran zijn eigenheid teruggeven en het volk van de dictatuur bevrijden. Dat steunde ik toen.

»Ik ben door die gebeurtenissen cynischer geworden. Machthebbers heb ik nooit meer vertrouwd, want ze zijn per definitie doortrapt.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234