null Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Technologiedeepfake

Is dat nu de echte Poetin of niet? Zo herken je misleidende deepfakevideo’s

Met een deepfakevideo kun je mensen van alles laten zeggen of laten doen. Dat brengt risico’s met zich mee. Hoe herken je zulke nepfilmpjes?

Vroeger konden alleen computerprogrammeurs deepfakevideo’s maken, maar tegenwoordig kan iedereen het: met een eenvoudige app een filmpje maken waarbij een gezicht wordt gemanipuleerd. Computertechnologie laat het gelaat zo bewegen dat het echt lijkt.

Cultuursocioloog Siri Beerends (Universiteit Twente, Media Lab Setup) vertelt dat deze techniek steeds meer gebruikt wordt. ‘Bijvoorbeeld als chantagemateriaal, waarbij iemands hoofd op dat van een pornoacteur wordt geplakt.’ Daarnaast zijn er deepfakes waarin politici woorden in de mond gelegd krijgen.

Je kunt ook een deepfake maken van iemands stem. Op die manier kan een crimineel zich bijvoorbeeld telefonisch voordoen als de CEO van een bedrijf, en een werknemer de opdracht geven geld over te maken naar een bepaalde bankrekening.

Verschil vervaagt

‘Door de opkomst van deepfakes vervaagt het verschil tussen echt en nep,’ legt Beerends uit. ‘Het grootste gevaar is dat we daardoor niet zozeer leugens makkelijker geloven, maar juist dat mensen dat wat wél waar is ook niet meer willen geloven, omdat alles potentieel een deepfake zou kunnen zijn.’

De overheid kan een verbod overwegen, maar dat is erg ingewikkeld, zegt Beerends. ‘Sommige experts zeggen dat het niet gehandhaafd kan worden.’

Algoritmes

Er zijn ook algoritmes die deepfakevideo’s detecteren. Die programma’s kunnen in internetbrowsers worden geïntegreerd en live deepfakes opsporen. Maar net als bij computervirussen blijven de makers van deepfakes hun technieken waarschijnlijk doorontwikkelen tot ook de detectiesoftware het niet meer kan onderscheiden. Daarom is het belangrijk dat internetgebruikers zelf ook een nepvideo kunnen herkennen. Waar kun je precies op letten?

‘Let goed op het gezicht, want bij een deepfake is dat soms minder scherp of uit verhouding met de rest van het lichaam,’ legt Beerends uit. Daarnaast kun je kijken naar de gezichtsuitdrukkingen: passen die bij wat iemand zegt? Maakt de mond onnatuurlijke bewegingen? Knippert iemand niet met zijn ogen, of op een gekke manier? Dan kan het nep zijn.

Om een goede deepfake te maken, heb je van elke hoek van het gezicht een scherpe en goed belichte foto nodig. Pas dan kan de computer elke beweging goed nabootsen. Daarom zien we nu vooral nog veel grappige en eenvoudige deepfakes en niet veel serieuze. In de toekomst wordt de techniek wel steeds beter en dus moeilijker te herkennen. ‘Blijf altijd kritisch,’ benadrukt Beerends. ‘Kijk naar de bron en maak bijvoorbeeld een screenshot. Die kan je door een zoekprogramma halen om te controleren of er nog andere versies in omloop zijn.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234